Tiêu chuẩn độ chịu lửa của các kết cấu xây dựng nhà xưởng tiền chế không được xác định đơn giản bằng việc “khung thép phải sơn chống cháy 60 hay 90 phút”. Theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023, trước tiên phải xác định hạng nguy hiểm cháy nổ, bậc chịu lửa của nhà, cấp nguy hiểm cháy kết cấu, quy mô và vai trò của từng cấu kiện; sau đó mới xác định giới hạn chịu lửa R, E, I tương ứng cho cột, khung, dầm, sàn, mái, tường và buồng thang.
Với nhà xưởng khung thép tiền chế, điểm đáng chú ý nhất là: nếu công trình cần đạt bậc chịu lửa I, II hoặc III thì các kết cấu thép chịu lực thường phải có giải pháp bảo vệ để đạt lần lượt các mức như R120, R90 hoặc R45. Trường hợp chỉ yêu cầu R15 có thể được phép dùng thép không bọc bảo vệ nếu đáp ứng điều kiện về giới hạn chịu lửa thực tế hoặc hệ số tiết diện theo quy chuẩn.
Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 13/09/2026.

TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ HIỆN CĂN CỨ VÀO QUY CHUẨN NÀO?
Tiêu chuẩn độ chịu lửa của các kết cấu xây dựng nhà xưởng tiền chế hiện được xác định chủ yếu theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD.
QCVN 06:2022/BXD được ban hành cùng Thông tư 06/2022/TT-BXD, có hiệu lực từ ngày 16/01/2023. Sửa đổi 1:2023 được ban hành cùng Thông tư 09/2023/TT-BXD và có hiệu lực từ 01/12/2023.
Đối với nhà xưởng sản xuất, nhà kho, các phần cần đọc kỹ gồm:
- Phần 2: phân loại kỹ thuật về cháy.
- Bảng 4: giới hạn chịu lửa của cấu kiện theo bậc chịu lửa.
- Phụ lục C: xác định hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ A, B, C, D, E.
- Phụ lục F: giới hạn chịu lửa danh định của một số cấu kiện.
- Phụ lục H, đặc biệt Bảng H.9: xác định bậc chịu lửa, chiều cao và diện tích khoang cháy đối với nhà sản xuất.
Nói thật, nếu thiết kế nhà thép mà chỉ mở bảng sơn chống cháy để chọn R60 ngay từ đầu thì đang đi ngược quy trình.
Câu đầu tiên phải là:
Nhà này cần đạt bậc chịu lửa mấy?
Sau đó mới hỏi:
Cột cần R bao nhiêu?
Khung mái cần R bao nhiêu?
Có cần sơn chống cháy không?

TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – “R, E, I” NGHĨA LÀ GÌ?
Trong tiêu chuẩn chịu lửa kết cấu nhà xưởng, R, E và I là các trạng thái giới hạn được dùng để đánh giá khả năng làm việc của cấu kiện trong điều kiện cháy tiêu chuẩn.
Cụ thể:
- R – khả năng chịu lực: cấu kiện vẫn duy trì được khả năng mang tải.
- E – tính toàn vẹn: không xuất hiện khe nứt, lỗ thủng làm lửa hoặc khí nóng xuyên qua.
- I – khả năng cách nhiệt: nhiệt độ phía không tiếp xúc với lửa không tăng quá mức giới hạn.
Ví dụ:
R60 nghĩa là cấu kiện phải giữ được khả năng chịu lực tối thiểu 60 phút.
EI60 nghĩa là phải giữ được tính toàn vẹn và cách nhiệt tối thiểu 60 phút.
REI120 nghĩa là phải đồng thời giữ được chịu lực, toàn vẹn và cách nhiệt trong 120 phút.
Đây là lý do không thể nói:
“Tường này chống cháy 60 phút.”
Phải hỏi tiếp:
EI60?
REI60?
Hay chỉ E60?
Mỗi loại cấu kiện có nhiệm vụ khác nhau.

TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – BẬC CHỊU LỬA I, II, III, IV, V KHÁC NHAU THẾ NÀO?
Bậc chịu lửa quyết định mức giới hạn chịu lửa tối thiểu của những cấu kiện chính trong nhà.
Theo Bảng 4 QCVN 06:2022/BXD:
| Cấu kiện | Bậc I | Bậc II | Bậc III | Bậc IV | Bậc V |
|---|---|---|---|---|---|
| Tường, cột và bộ phận chịu lực | R120 | R90 | R45 | R15 | Không quy định |
| Tường ngoài không chịu lực | E30 | E15 | E15 | E15 | Không quy định |
| Sàn tầng | REI60 | REI45 | REI45 | REI15 | Không quy định |
| Tấm lợp mái | RE30 | RE15 | RE15 | RE15 | Không quy định |
| Giàn, dầm, xà gồ mái | R30 | R15 | R15 | R15 | Không quy định |
| Tường trong buồng thang | REI120 | REI90 | REI60 | REI45 | Không quy định |
| Bản thang, chiếu thang | R60 | R60 | R45 | R15 | Không quy định |
Đây là bảng rất quan trọng với nhà xưởng kết cấu thép tiền chế.
Ví dụ nhà được xác định bậc II:
Cột thép chịu lực không phải chỉ đạt R15.
Nó phải đạt tối thiểu:
R90.
Nếu bản thân tiết diện thép không đạt R90 thì phải dùng giải pháp bảo vệ phù hợp.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – CÓ PHẢI NHÀ KHUNG THÉP LUÔN LÀ BẬC IV KHÔNG?
Không.
Nhà xưởng khung thép tiền chế không mặc nhiên là nhà bậc IV.
Bậc chịu lửa được lựa chọn dựa trên:
- Công năng.
- Hạng nguy hiểm cháy nổ.
- Số tầng.
- Chiều cao.
- Diện tích khoang cháy.
- Cấp nguy hiểm cháy kết cấu.
- Giải pháp bảo vệ kết cấu.
Bảng H.9 QCVN 06 quy định quan hệ giữa những yếu tố này đối với nhà sản xuất.
Ví dụ nhà sản xuất hạng A:
- Bậc I, II – S0: có thể cao tới 36 m trong phạm vi bảng.
- Bậc III – S0: chiều cao giới hạn 24 m.
- Bậc IV – S0: phạm vi sử dụng bị hạn chế mạnh hơn và nhà một tầng có diện tích khoang cháy tối đa tương ứng 3.500 m².
Vậy nên một nhà xưởng rất lớn nhưng muốn giữ toàn bộ khung thép không bảo vệ chỉ để coi là bậc IV có thể gặp ngay giới hạn về:
- Diện tích.
- Chiều cao.
- Số tầng.
- Khoang cháy.
Thường lúc này phải lựa chọn:
Tăng bậc chịu lửa.
Chia khoang cháy.
Bổ sung sprinkler.
Hoặc điều chỉnh giải pháp kiến trúc – kết cấu.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – HẠNG A, B, C, D, E ẢNH HƯỞNG RA SAO?
Hạng nguy hiểm cháy nổ ảnh hưởng trực tiếp tới bậc chịu lửa và quy mô được phép của nhà xưởng.
QCVN 06 chia gian sản xuất và kho thành:
- Hạng A: nguy hiểm cháy nổ cao.
- Hạng B: nguy hiểm cháy nổ.
- Hạng C1–C4: nguy hiểm cháy.
- Hạng D: nguy hiểm cháy vừa phải.
- Hạng E: nguy hiểm cháy thấp.
Ví dụ:
Xưởng chứa dung môi dễ cháy không thể được đánh giá giống một xưởng gia công cơ khí gần như không có tải trọng cháy.
Kho nhựa không giống kho thép.
Xưởng mộc không giống xưởng cơ khí lạnh.
Vậy nên trước khi tính R90 cho cột thép, đơn vị thiết kế phải xác định hạng cháy trước.
Chưa biết hạng nhà mà đã báo:
“Sơn cột 90 phút.”
thì nói thật, kết luận đó còn quá sớm.

TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – KHUNG THÉP KHÔNG SƠN CHỐNG CHÁY CÓ ĐƯỢC KHÔNG?
Có thể, nhưng chỉ trong những trường hợp đáp ứng điều kiện của quy chuẩn.
Sửa đổi 1:2023 cho phép khi giới hạn chịu lửa yêu cầu của cấu kiện là R15, RE15 hoặc REI15, kết cấu thép không bọc bảo vệ có thể sử dụng nếu:
- Giới hạn chịu lửa theo thử nghiệm hoặc tính toán đạt từ R8 trở lên; hoặc
- Hệ số tiết diện Am/V không lớn hơn 250 m⁻¹.
Hệ số Am/V được xác định theo ISO 834-10 hoặc tiêu chuẩn tương đương.
Điểm cần nhớ là:
Điều này áp dụng khi yêu cầu chỉ ở mức R15.
Nếu cột đang phải đạt:
R45.
R90.
R120.
thì không thể lấy quy định R15 này để miễn bảo vệ cho cột.
Đây là lỗi đọc quy chuẩn khá phổ biến.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – CỘT THÉP PHẢI SƠN CHỐNG CHÁY BAO NHIÊU PHÚT?
Không có một mức chung cho mọi nhà xưởng.
Cột thép chịu lực phải đạt giới hạn R tương ứng với bậc chịu lửa của công trình:
- Bậc I → R120.
- Bậc II → R90.
- Bậc III → R45.
- Bậc IV → R15.
Như vậy câu hỏi đúng không phải:
“Cột thép phải sơn bao nhiêu phút?”
Mà là:
“Nhà cần đạt bậc chịu lửa nào?”
Ví dụ:
Một xưởng được thiết kế bậc II.
Cột thép phải đạt R90.
Đơn vị thiết kế sau đó mới lựa chọn giải pháp:
- Sơn chống cháy kết cấu thép.
- Vữa chống cháy.
- Tấm bọc bảo vệ.
- Bê tông bọc.
- Kết cấu hoặc giải pháp khác có cơ sở chứng minh.
Không phải lúc nào sơn cũng là phương án tốt nhất.
Cột ngoài trời, khu vực hóa chất hoặc nơi va đập cơ học mạnh có thể phải xem thêm độ bền của hệ bảo vệ.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – DẦM VÀ KÈO THÉP CÓ PHẢI ÁP DỤNG GIỐNG CỘT KHÔNG?
Không phải lúc nào cũng giống.
Điểm quyết định là dầm, kèo hoặc giàn đó có tham gia bảo đảm ổn định tổng thể của nhà khi cháy hay không.
QCVN 06 xác định các:
- Tường chịu lực.
- Cột.
- Hệ giằng.
- Vách cứng.
- Dầm.
- Các bộ phận liên quan.
là bộ phận chịu lực nếu chúng tham gia bảo đảm ổn định tổng thể và khả năng chống biến dạng của nhà khi cháy. Những bộ phận không tham gia vào ổn định tổng thể phải được đơn vị thiết kế chỉ rõ trong hồ sơ kỹ thuật.
Đây là một điểm rất quan trọng với nhà thép tiền chế.
Ví dụ:
Khung chính portal frame có cột và kèo liên kết cứng.
Nếu kèo là một phần của hệ chịu lực bảo đảm ổn định tổng thể thì không thể tùy tiện coi nó chỉ là “dầm mái R15”.
Có dự án chỉ sơn cột R90.
Kèo để trần.
Nhưng tính toán kết cấu lại cho thấy cột và kèo cùng tạo thành khung chịu lực chính.
Lúc đó phải rà lại.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – XÀ GỒ VÀ TẤM LỢP MÁI CÓ PHẢI CHỊU LỬA KHÔNG?
Đối với nhà sản xuất và nhà kho F5, không nên mặc nhiên cho rằng xà gồ và tấm mái được miễn yêu cầu chịu lửa.
Bảng 4 quy định giới hạn đối với kết cấu mái theo bậc chịu lửa, ví dụ:
- Bậc I: tấm lợp RE30; giàn, dầm, xà gồ R30.
- Bậc II: RE15 và R15.
- Bậc III: RE15 và R15.
- Bậc IV: RE15 và R15.
QCVN có một số ngoại lệ đối với tấm lợp và xà gồ trong các nhà đáp ứng đồng thời những điều kiện nhất định, nhưng phần ngoại lệ này không được áp dụng một cách máy móc cho nhà sản xuất, nhà kho nhóm F5.
Vậy nên câu:
“Xà gồ mái không cần chống cháy.”
không nên nói chung chung.
Phải đọc đúng trường hợp.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – SƠN CHỐNG CHÁY R60 CÓ PHẢI SƠN CÙNG MỘT ĐỘ DÀY CHO MỌI CỘT KHÔNG?
Không.
Đây là một trong những lỗi kỹ thuật dễ gặp nhất khi thi công sơn chống cháy nhà thép tiền chế.
Cùng yêu cầu R60 nhưng chiều dày lớp sơn có thể khác nhau do phụ thuộc vào:
- Hình dạng tiết diện.
- Kích thước thép.
- Hệ số tiết diện Am/V.
- Nhiệt độ tới hạn.
- Số mặt tiếp xúc với lửa.
- Loại cấu kiện.
- Mức tải.
- Hệ sơn sử dụng.
- Kết quả thử nghiệm hoặc tính toán của hệ bảo vệ.
Vậy nên không nên đưa một con số kiểu:
“R60 sơn 1,5 mm.”
rồi áp cho toàn bộ cột H200, H400, I600 và kèo.
Độ dày phải được xác định từ dữ liệu kỹ thuật phù hợp với từng nhóm tiết diện.
Nói thật, đo đủ chiều dày nhưng dùng sai bảng vẫn có thể không đạt R yêu cầu.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – CÓ NHỮNG CÁCH NÀO ĐỂ CHỨNG MINH CẤU KIỆN ĐẠT R60, R90 HAY R120?
QCVN 06 cho phép xác định sự phù hợp của giới hạn chịu lửa cấu kiện theo một trong các cơ sở chính sau:
- Cấu kiện có cấu tạo giống mẫu đã thử nghiệm chịu lửa và kết quả thử không thấp hơn yêu cầu.
- Giới hạn chịu lửa được xác định bằng tính toán theo tiêu chuẩn thiết kế chịu lửa được lựa chọn áp dụng.
- Cấu kiện có cấu tạo phù hợp với các cấu kiện danh định trong Phụ lục F của QCVN 06 và giá trị trong Phụ lục F không thấp hơn yêu cầu.
Phụ lục F có các bảng cho:
- Tường.
- Bê tông.
- Sàn.
- Cột.
- Kết cấu thép được bọc bảo vệ.
Ví dụ Bảng F.7 đưa ra các cấu tạo bảo vệ cho cột thép sử dụng bê tông, gạch, block và một số giải pháp bọc tương ứng với các mức R30 đến R240.
Điều quan trọng là hồ sơ phải chứng minh được cấu tạo thực tế tương ứng với cơ sở được sử dụng.
Không nên lấy một tài liệu thử nghiệm của tiết diện khác rồi áp cho mọi cấu kiện.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – VÌ SAO THÉP MẤT KHẢ NĂNG CHỊU LỰC NHANH KHI CHÁY?
Thép là vật liệu không cháy nhưng không có nghĩa kết cấu thép không bị ảnh hưởng bởi cháy.
Khi nhiệt độ tăng cao:
- Cường độ thép giảm.
- Mô đun đàn hồi giảm.
- Độ võng tăng.
- Biến dạng nhiệt tăng.
- Liên kết chịu thêm nội lực.
- Khung có thể mất ổn định.
Vì vậy vấn đề của khung thép không phải:
“Thép có bắt lửa hay không?”
Mà là:
“Sau bao nhiêu phút tiếp xúc với cháy, khung còn giữ được khả năng chịu tải?”
Đó chính là ý nghĩa của chỉ tiêu R – khả năng chịu lực.
Một cây cột thép nhìn bên ngoài vẫn còn nguyên.
Nhưng nếu nhiệt độ đã lên quá mức tính toán thì khả năng chịu tải có thể giảm mạnh.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – TƯỜNG PANEL NHÀ XƯỞNG CẦN LƯU Ý ĐIỀU GÌ?
Với nhà xưởng panel, không nên chỉ nhìn lớp tôn bên ngoài.
Phải kiểm cả:
- Vật liệu lõi.
- Khả năng cháy.
- Khả năng lan truyền cháy.
- Vai trò của tường.
- Có phải bộ phận ngăn cháy không.
- Có phải tường ngoài không chịu lực.
- Có yêu cầu E hoặc EI không.
Panel lõi:
- EPS.
- PU.
- PIR.
- Bông khoáng.
không thể được coi giống nhau chỉ vì bên ngoài đều là hai lớp tôn.
Đặc biệt nếu panel được sử dụng làm:
vách ngăn cháy hoặc tường ngăn cháy
thì cấu kiện phải đạt đúng giới hạn chịu lửa yêu cầu của loại bộ phận ngăn cháy đó.
Không phải panel ghi “chống cháy” trên catalogue là tự động trở thành tường ngăn cháy.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – TƯỜNG NGĂN CHÁY CÓ PHẢI GIỐNG VÁCH NGĂN CHÁY KHÔNG?
Không.
Đây là hai loại bộ phận ngăn cháy khác nhau và giới hạn chịu lửa cũng khác nhau.
Trong nhà xưởng diện tích lớn, tường ngăn cháy thường được dùng để:
- Chia khoang cháy.
- Hạn chế cháy lan.
- Giảm diện tích một khoang.
- Cho phép tổ chức nhà với quy mô phù hợp quy chuẩn.
Nhưng khi làm tường ngăn cháy, phải kiểm cả:
- Giới hạn chịu lửa của tường.
- Kết cấu đỡ tường.
- Liên kết.
- Vị trí xuyên ống.
- Máng cáp.
- Khe tiếp giáp mái.
- Cửa đi.
- Cửa cuốn chống cháy.
- Các bộ phận chèn bịt.
Một bức tường đạt REI nhưng đường máng cáp xuyên qua để hở 20 cm thì chức năng ngăn cháy đã bị phá vỡ.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – SPRINKLER CÓ GIÚP GIẢM YÊU CẦU BẬC CHỊU LỬA KHÔNG?
Không thể hiểu đơn giản rằng có sprinkler thì được bỏ sơn chống cháy.
QCVN 06 có những cơ chế cho phép tăng diện tích khoang cháy trong một số nhà sản xuất khi toàn nhà được trang bị chữa cháy tự động.
Đối với nhà sản xuất, QCVN quy định có trường hợp được tăng gấp hai lần diện tích sàn trong một khoang cháy nêu tại Bảng H.9 khi trang bị chữa cháy tự động toàn nhà, ngoại trừ nhà bậc IV và V.
Điều đó khác hoàn toàn với câu:
“Có sprinkler nên cột không cần R90.”
Không đúng.
Giới hạn chịu lửa của kết cấu vẫn phải được xác định theo bậc chịu lửa và các quy định tương ứng.
Sprinkler là một lớp bảo vệ.
Kết cấu chịu lửa là một lớp khác.
Hai thứ hỗ trợ nhau nhưng không tùy tiện thay thế nhau.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – KHI NÀO NHÀ XƯỞNG PHẢI ĐẠT BẬC I HOẶC II?
Không có quy tắc “xưởng trên X m² thì luôn bậc II”.
Phải đối chiếu Bảng H.9 theo:
- Hạng A/B/C/D/E.
- Chiều cao.
- Số tầng.
- Diện tích khoang cháy.
- Cấp nguy hiểm cháy kết cấu.
Ví dụ với nhà sản xuất hạng A:
- Bậc I, II, S0: nhà một tầng có thể không bị giới hạn diện tích tại ô tương ứng của Bảng H.9; nhà hai tầng là 5.200 m²; nhà từ ba tầng là 3.500 m².
- Bậc III, S0: nhà một tầng 7.800 m², hai tầng 3.500 m², từ ba tầng 2.600 m².
- Bậc IV, S0: nhà một tầng 3.500 m².
Với hạng C, D hoặc E, giới hạn lại khác.
Vậy nên càng:
- Cao.
- Nhiều tầng.
- Diện tích lớn.
- Nguy hiểm cháy cao.
thì yêu cầu về bậc chịu lửa nhà xưởng thường càng trở nên quan trọng.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – SƠN CHỐNG CHÁY KHÔNG ĐÚNG CHIỀU DÀY CÓ NGHIỆM THU ĐƯỢC KHÔNG?
Không nên coi chiều dày chỉ là thông số tham khảo.
Nếu hồ sơ thiết kế và tài liệu kỹ thuật xác định một cấu kiện cần hệ sơn với chiều dày nhất định để đạt R60, R90 hoặc R120, thi công phải kiểm soát đúng cấu hình đã lựa chọn.
Trong thực tế cần kiểm:
- Chuẩn bị bề mặt.
- Sơn lót tương thích.
- Số lớp sơn.
- Chiều dày màng khô.
- Vị trí đo.
- Tiết diện tương ứng.
- Lớp phủ hoàn thiện nếu hệ thống yêu cầu.
- Điều kiện thi công.
- Nhật ký.
- Hồ sơ vật liệu.
Một lỗi chúng tôi hay thấy:
Cột lớn được sơn.
Kèo nhỏ cũng sơn đúng chiều dày đó.
Nhìn rất đều.
Nhưng bảng kỹ thuật lại yêu cầu hai chiều dày khác nhau.
Sơn chống cháy không phải sơn trang trí.
Độ dày phải bám theo bài toán kỹ thuật.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – CÓ CẦN SƠN CẢ BU LÔNG VÀ LIÊN KẾT KHÔNG?
Các vị trí liên kết phải được xử lý sao cho không làm suy giảm khả năng chịu lửa của hệ kết cấu.
Đây là phần rất dễ bị bỏ sót.
Thợ thường sơn mặt cột rất đẹp.
Nhưng:
- Bản mã.
- Bu lông.
- Khe giữa hai cấu kiện.
- Vị trí nối kèo.
- Chân cột.
- Góc khuất.
lại thiếu lớp bảo vệ.
Trong khi đó, liên kết là nơi truyền lực.
Khung chỉ cần một nút mất khả năng làm việc sớm là cả cơ chế chịu lực có thể thay đổi.
Vậy nên bản vẽ thi công chống cháy nên thể hiện cả chi tiết nút.
Không chỉ tô màu nguyên cây cột.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – NHỮNG LỖI NÀO THƯỜNG GẶP NHẤT?
Những lỗi PCCC Hùng Gia Phát thường khuyên chủ đầu tư rà lại gồm:
- Chưa xác định hạng A/B/C/D/E đã chốt sơn.
- Mặc định nhà thép là bậc IV.
- Mặc định thép không cháy nên không cần bảo vệ.
- Chọn R60 cho toàn bộ công trình theo kinh nghiệm.
- Không xác định cấu kiện nào tham gia ổn định tổng thể.
- Sơn cột nhưng bỏ kèo chịu lực chính.
- Sơn cùng chiều dày cho mọi tiết diện.
- Không tính Am/V.
- Không kiểm nhiệt độ tới hạn.
- Bỏ sót bản mã và liên kết.
- Panel có lõi cháy mạnh nhưng vẫn dùng ở vị trí quan trọng.
- Mở xuyên tường ngăn cháy nhưng không chèn bịt.
- Thiết kế một bậc chịu lửa nhưng thi công cấu kiện theo bậc thấp hơn.
- Thay tiết diện thép sau thiết kế nhưng không tính lại chống cháy.
- Thay hãng sơn nhưng giữ nguyên chiều dày cũ.
- Không lưu hồ sơ kiểm tra chiều dày.
- Sau vài năm lớp chống cháy bong, tróc nhưng không bảo trì.
Có một lỗi rất đáng cảnh báo:
Hồ sơ yêu cầu R90.
Nhưng báo giá thi công chỉ ghi:
“Sơn chống cháy 2 mm.”
Không ghi:
Hệ số tiết diện nào.
Tiết diện nào.
R bao nhiêu.
Nhiệt độ tới hạn nào.
Hồ sơ kiểu đó chưa đủ để kết luận cấu kiện đạt R90.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – CHỦ ĐẦU TƯ NÊN KIỂM TRA THEO QUY TRÌNH NÀO?
Đối với nhà xưởng thép tiền chế, nên rà theo trình tự:
- Xác định công năng nhà.
- Xác định nhóm F5.1/F5.2/F5.3 phù hợp.
- Xác định hạng A/B/C/D/E.
- Xác định số tầng và chiều cao.
- Xác định diện tích khoang cháy.
- Tra Bảng H.9 hoặc bảng tương ứng.
- Chọn bậc chịu lửa.
- Tra Bảng 4.
- Lập danh sách từng cấu kiện và R/E/I yêu cầu.
- Xác định cấu kiện tham gia ổn định tổng thể.
- Tính hoặc xác định giới hạn chịu lửa thực tế.
- Xác định cấu kiện cần bảo vệ.
- Chọn hệ sơn/vữa/tấm bọc phù hợp.
- Lập bảng chiều dày theo từng tiết diện.
- Thiết kế chi tiết liên kết.
- Kiểm soát thi công.
- Đo chiều dày thực tế.
- Lưu hồ sơ nghiệm thu.
- Rà lại nếu thay tiết diện hoặc vật liệu.
- Kiểm tra, bảo trì trong quá trình sử dụng.
Chuỗi này nhìn dài.
Nhưng làm từ thiết kế thì khá gọn.
Khó nhất là lúc khung nhà đã dựng xong mới phát hiện:
Cột cần R90.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – FAQ THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
- Nhà xưởng thép tiền chế có bắt buộc sơn chống cháy không?
Không phải mọi nhà xưởng đều bắt buộc sơn. Phải xác định bậc chịu lửa và giới hạn chịu lửa của cấu kiện. Nếu thép không bảo vệ không đạt R yêu cầu thì phải có giải pháp bảo vệ phù hợp.
- Nhà xưởng bậc II cột cần chịu lửa bao lâu?
Cột và các bộ phận chịu lực chính phải đạt tối thiểu R90 theo Bảng 4 QCVN 06.
- Nhà bậc I thì cột thép yêu cầu bao nhiêu?
Tối thiểu R120.
- Nhà bậc III thì sao?
Cấu kiện chịu lực chính tối thiểu R45.
- Nhà bậc IV có thể dùng thép không sơn không?
Có thể trong trường hợp yêu cầu R15 và kết cấu thép đáp ứng điều kiện về giới hạn chịu lửa thực tế hoặc hệ số Am/V theo quy chuẩn.
- Xà gồ nhà xưởng có cần chịu lửa không?
Phải đối chiếu Bảng 4 và các chú thích áp dụng cho nhà sản xuất, nhà kho F5; không nên mặc định xà gồ được miễn.
- R90 nghĩa là gì?
Cấu kiện phải duy trì khả năng chịu lực tối thiểu 90 phút trong điều kiện đánh giá chịu lửa tương ứng.
- REI60 nghĩa là gì?
Cấu kiện duy trì khả năng chịu lực R, toàn vẹn E và cách nhiệt I trong tối thiểu 60 phút.
- Sơn chống cháy R90 phải dày bao nhiêu?
Không có một chiều dày chung. Phải căn cứ hệ sơn, tiết diện, Am/V, nhiệt độ tới hạn, số mặt chịu lửa và dữ liệu chứng minh của hệ bảo vệ.
- Có sprinkler thì có được bỏ sơn chống cháy không?
Không mặc nhiên. Sprinkler có thể ảnh hưởng một số điều kiện về diện tích khoang cháy, nhưng giới hạn chịu lửa của kết cấu vẫn phải đáp ứng yêu cầu của bậc chịu lửa.
- Cột và kèo có nhất thiết cùng R không?
Không nhất thiết. Phải xác định vai trò của từng cấu kiện. Nếu kèo tham gia bảo đảm ổn định tổng thể thì phải xem như bộ phận chịu lực tương ứng.
- Panel bông khoáng có mặc nhiên là tường chống cháy không?
Không. Muốn dùng làm bộ phận ngăn cháy phải chứng minh cấu kiện hoàn chỉnh đạt giới hạn chịu lửa yêu cầu.
- Có được tính toán thay cho thử nghiệm chịu lửa không?
QCVN cho phép xác định giới hạn chịu lửa bằng tính toán theo tiêu chuẩn thiết kế chịu lửa được lựa chọn áp dụng trong trường hợp phù hợp.
- Thay tiết diện thép sau khi đã tính sơn có cần tính lại không?
Có. Thay tiết diện có thể làm thay đổi Am/V và chiều dày lớp chống cháy cần thiết.
TIÊU CHUẨN ĐỘ CHỊU LỬA CỦA CÁC KẾT CẤU XÂY DỰNG NHÀ XƯỞNG TIỀN CHẾ – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?
Điều quan trọng nhất của Tiêu chuẩn độ chịu lửa của các kết cấu xây dựng nhà xưởng tiền chế là:
Đừng bắt đầu bằng câu hỏi:
“Sơn chống cháy dày bao nhiêu?”
Hãy bắt đầu theo đúng thứ tự:
Hạng nguy hiểm cháy → quy mô nhà → bậc chịu lửa → R/E/I của từng cấu kiện → vai trò của kết cấu → giải pháp bảo vệ → chiều dày thi công.
Với nhà thép tiền chế, các mốc dễ nhớ nhất là:
- Bậc I: kết cấu chịu lực R120.
- Bậc II: R90.
- Bậc III: R45.
- Bậc IV: R15.
- Bậc V: không quy định giới hạn theo Bảng 4.
Nhưng đừng lấy năm con số đó rồi áp độc lập.
Một nhà muốn dùng bậc IV còn phải đáp ứng giới hạn về:
- Hạng cháy.
- Chiều cao.
- Diện tích.
- Số tầng.
- Khoang cháy.
- Cấp nguy hiểm cháy kết cấu.
Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, chi phí chống cháy kết cấu có thể rất lớn.
Có dự án chênh nhau hàng trăm triệu chỉ vì xác định sai một bậc chịu lửa.
Vậy nên phần này nên được xử lý từ lúc kiến trúc và kết cấu còn trên bản vẽ.
Đừng chờ nhà đã dựng xong mới hỏi:
“Cột này cần R90 hay R120?”
Lúc đó lựa chọn vừa ít hơn, vừa đắt hơn.
NGUỒN PHÁP LÝ THAM KHẢO
- QCVN 06:2022/BXD – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về an toàn cháy cho nhà và công trình, ban hành kèm Thông tư 06/2022/TT-BXD.
- Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD, ban hành kèm Thông tư 09/2023/TT-BXD, hiệu lực từ 01/12/2023.
- Bảng 4 QCVN 06 về giới hạn chịu lửa cấu kiện theo bậc chịu lửa.
- Phụ lục C QCVN 06 về phân hạng A, B, C, D, E đối với nhà sản xuất, kho.
- Bảng H.9 QCVN 06 và Sửa đổi 1:2023 về bậc chịu lửa, chiều cao, diện tích khoang cháy đối với nhà sản xuất.
- Phụ lục F QCVN 06 về giới hạn chịu lửa danh định của một số cấu kiện, trong đó có kết cấu thép được bọc bảo vệ.
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/