Nguyên nhân đầu báo khói bị báo giả vào mùa mưa và giải pháp xử lý thường liên quan đến độ ẩm cao, hơi nước ngưng tụ trong buồng cảm biến, nước thấm trên trần, bụi bẩn kết hợp hơi ẩm, côn trùng, luồng gió điều hòa và sự cố nguồn điện. Cách xử lý đúng không phải là tháo đầu báo hoặc giảm độ nhạy cho hết kêu, mà cần xác định chính xác đầu báo nào phát tín hiệu, kiểm tra môi trường xung quanh, vệ sinh – thử lại thiết bị và thay thế hoặc đổi loại đầu báo nếu vị trí lắp đặt không phù hợp.
Với đầu báo khói quang điện, các hạt nước rất nhỏ hoặc hơi ẩm trong buồng quang có thể làm tán xạ ánh sáng tương tự khói. Nhà sản xuất thiết bị báo cháy cũng cảnh báo độ ẩm cao, hơi nước và hiện tượng ngưng tụ là những nguyên nhân có thể gây báo động không mong muốn.
Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật tháng 09/2026.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – VÌ SAO TRỜI MƯA LẠI DỄ XẢY RA BÁO GIẢ?
Nguyên nhân chính là mùa mưa làm độ ẩm không khí tăng cao, đồng thời tạo điều kiện cho hơi nước ngưng tụ trên trần, trong hộp điện, chân đế và buồng cảm biến của đầu báo khói.
Hiện tượng này thường rõ hơn tại:
- Nhà xưởng mái tôn.
- Kho hàng.
- Khách sạn.
- Chung cư.
- Văn phòng sử dụng điều hòa.
- Tầng hầm.
- Nhà máy thực phẩm.
- Khu vực gần cửa ra vào.
- Hành lang thông với không khí ngoài trời.
- Khu vực gần phòng tắm, bếp hoặc phòng giặt.
- Trần giả có đường ống lạnh chạy phía trên.
Kidde xác nhận độ ẩm cao, hơi nước và ngưng tụ có thể gây báo giả trên đầu báo khói. Những thay đổi nhiệt độ nhanh cũng có thể tạo nước ngưng tụ bên trong thiết bị.
Thật ra có những công trình mùa khô chạy cả năm không sao.
Đến khoảng vài tuần mưa liên tục thì cứ 2–3 giờ sáng lại báo.
Chủ cơ sở nghĩ tủ báo cháy hỏng.
Nhưng kiểm tra cuối cùng lại thấy đầu báo ngay gần cửa hành lang bị ẩm.
Vậy nên khi đầu báo khói báo giả mùa mưa, việc đầu tiên nên kiểm tra là môi trường trước, chưa nên vội thay trung tâm báo cháy.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – ĐỘ ẨM CAO LÀM ĐẦU BÁO KHÓI HOẠT ĐỘNG SAI NHƯ THẾ NÀO?
Độ ẩm cao có thể khiến các hạt nước nhỏ đi vào buồng cảm biến và làm thiết bị nhận nhầm thành sản phẩm cháy.
Đặc biệt với đầu báo khói quang điện, nguyên lý hoạt động dựa trên sự thay đổi đường truyền ánh sáng trong buồng quang khi có hạt khói.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH mô tả đầu báo khói quang điện hoạt động dựa trên nguyên lý tán xạ ánh sáng: khi khói vào vùng cảm biến, tia sáng bị tán xạ và tới bộ thu; khi đạt ngưỡng, đầu báo phát tín hiệu.
Vấn đề nằm ở chỗ:
Đầu báo không “nhìn” thấy khói như con người.
Nó đo hiện tượng vật lý.
Nếu trong buồng quang xuất hiện:
- Hơi nước.
- Giọt nước siêu nhỏ.
- Bụi.
- Côn trùng.
- Aerosol.
thì khả năng tán xạ ánh sáng cũng có thể thay đổi.
Đó là lý do một đầu báo hoàn toàn không có đám cháy vẫn có thể kích hoạt.
Không có một mức độ ẩm phần trăm chung để áp cho mọi đầu báo.
Mỗi hãng và model có:
- Dải nhiệt độ.
- Dải độ ẩm.
- Điều kiện “không ngưng tụ”.
- Cấp bảo vệ.
- Ngưỡng độ nhạy.
khác nhau.
Vậy nên phải xem đúng datasheet của thiết bị đang sử dụng.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – NƯỚC NGƯNG TỤ TRÊN TRẦN CÓ PHẢI NGUYÊN NHÂN PHỔ BIẾN KHÔNG?
Có. Ngưng tụ hơi nước là một trong những nguyên nhân chúng tôi ưu tiên kiểm tra đầu tiên khi đầu báo chỉ báo giả vào những ngày mưa hoặc rạng sáng.
Điều này thường xảy ra khi:
Không khí bên ngoài nóng và ẩm.
Bên trong phòng bật điều hòa lạnh.
Bề mặt trần, ống gió hoặc hộp điện có nhiệt độ thấp.
Hơi nước gặp bề mặt lạnh rồi ngưng tụ.
Nước có thể hình thành ở:
- Trên vỏ đầu báo.
- Khe thông khí.
- Chân đế.
- Hộp âm trần.
- Dây tín hiệu.
- Phía trên trần thạch cao.
- Ống nước lạnh.
- Ống điều hòa.
Đôi khi tháo đầu báo xuống nhìn bên ngoài hoàn toàn khô.
Nhưng mở phần trần phía trên mới thấy hộp kỹ thuật ướt.
Hoặc đường ống lạnh đang “đổ mồ hôi”.
Nói thật, trường hợp này thay đầu báo mới mà không xử lý nguồn ẩm thì đầu mới cũng sẽ báo tiếp.
Giải pháp xử lý đầu báo khói báo giả do ngưng tụ phải đi từ nguyên nhân:
- Kiểm tra nguồn hơi ẩm.
- Kiểm tra rò nước.
- Kiểm tra cách nhiệt ống lạnh.
- Kiểm tra hộp đế đầu báo.
- Làm khô hoàn toàn.
- Kiểm tra đầu báo.
- Test lại bằng thiết bị thử phù hợp.
- Theo dõi lịch sử tín hiệu vài ngày sau xử lý.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – NƯỚC MƯA THẤM TRẦN CÓ THỂ GÂY BÁO GIẢ KHÔNG?
Có. Nước mưa thấm trần có thể làm ẩm đầu báo, chân đế, dây dẫn hoặc module và gây tín hiệu báo cháy hoặc tín hiệu lỗi.
Các vị trí nên kiểm trước gồm:
- Mái tôn.
- Máng xối.
- Khe tiếp giáp mái.
- Mái bê tông nứt.
- Vị trí xuyên ống.
- Cửa lấy sáng.
- Tường ngoài.
- Ban công.
- Phòng kỹ thuật mái.
Một dấu hiệu khá rõ:
Trời không mưa thì hệ thống ổn.
Mưa lớn khoảng 20–60 phút bắt đầu xuất hiện alarm hoặc fault.
Sau vài tiếng nắng thì hết.
Nếu hiện tượng lặp lại theo chu kỳ như vậy thì phải kiểm khả năng thấm nước.
Đừng reset tủ 20 lần rồi chờ trời tạnh.
Reset chỉ xóa trạng thái hiển thị.
Nó không sửa mái.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – ĐIỀU HÒA KHÔNG KHÍ CÓ LIÊN QUAN KHÔNG?
Có. Luồng gió mạnh, chênh lệch nhiệt độ và vị trí đầu báo quá gần miệng thổi điều hòa đều có thể làm hệ thống hoạt động kém ổn định.
Trong thực tế thường gặp hai vấn đề.
Thứ nhất là luồng gió đưa:
- Hơi nước.
- Bụi.
- Aerosol.
- Khói từ khu vực khác.
đi qua đầu báo.
Thứ hai là luồng khí lạnh làm vùng trần giảm nhiệt độ, tăng nguy cơ ngưng tụ khi không khí ẩm đi vào.
Honeywell/System Sensor liệt kê độ ẩm cao, bụi bẩn, luồng khí lớn và điều kiện môi trường không phù hợp là những nguyên nhân có thể tạo báo động không mong muốn.
Kidde cũng khuyến nghị kiểm tra nguồn luồng khí mạnh gần đầu báo khi thiết bị phát tín hiệu bất thường.
Vậy nên nếu đầu báo cứ báo đúng lúc máy lạnh chạy mạnh, cần kiểm:
- Hướng thổi.
- Vị trí đầu báo.
- Tình trạng trần.
- Độ ẩm.
- Điều kiện lắp đặt theo thiết kế và tài liệu hãng.
Không nên tự ý chuyển đầu báo sang vị trí khác chỉ để “hết báo”.
Di chuyển đầu báo có thể làm mất vùng bảo vệ.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – BỤI KẾT HỢP ĐỘ ẨM CÓ NGUY HIỂM KHÔNG?
Có. Đầu báo khói bám bụi thường trở nên dễ phát sinh báo giả hơn khi gặp môi trường ẩm.
Bụi có thể tích tụ trong buồng cảm biến từ:
- Công trình xây dựng.
- Kho carton.
- Xưởng gỗ.
- Xưởng may.
- Kho hàng.
- Trần thạch cao.
- Máy lạnh.
- Đường ống thông gió.
- Bụi sinh hoạt lâu ngày.
Khi bụi khô, thiết bị có thể chưa vượt ngưỡng.
Gặp hơi ẩm, bụi bám lại thành lớp hoặc thay đổi đặc tính quang học trong buồng cảm biến.
Đầu báo bắt đầu báo chập chờn.
Kidde cũng liệt kê buồng cảm biến bẩn là nguyên nhân có thể làm smoke alarm phát báo động không mong muốn.
Đây là lý do có đầu báo:
Mùa nắng bình thường.
Mùa mưa báo giả.
Vệ sinh xong lại chạy ổn.
Nhưng lưu ý:
Vệ sinh phải theo hướng dẫn nhà sản xuất.
Không xịt nước.
Không xịt hóa chất vệ sinh kính.
Không xịt dầu chống rỉ.
Không dùng vật nhọn chọc vào buồng quang.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – CÔN TRÙNG CÓ THỂ LÀM ĐẦU BÁO BÁO CHÁY KHÔNG?
Có. Côn trùng nhỏ lọt vào buồng quang cũng có thể làm thay đổi tín hiệu cảm biến.
Mùa mưa lại là thời điểm:
- Kiến.
- Muỗi.
- Côn trùng nhỏ.
- Mối cánh.
hoạt động nhiều.
Những vị trí gần:
- Cửa sổ.
- Cửa kho.
- Đèn chiếu sáng.
- Mái.
- Trần kỹ thuật.
dễ gặp hơn.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH từng lưu ý môi trường độ ẩm cao, bụi và côn trùng cần được cân nhắc khi lựa chọn đầu báo, ưu tiên thiết bị có giải pháp chống nhiễu, chống bụi, chống côn trùng phù hợp.
Nếu tháo đầu báo kiểm tra thấy:
Mạng nhện.
Xác côn trùng.
Kiến.
Bụi đen.
thì nên vệ sinh đúng quy trình và đồng thời xử lý môi trường.
Không nên xịt thuốc diệt côn trùng trực tiếp vào đầu báo.
Aerosol từ bình xịt lại có thể kích hoạt đầu báo.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – SẤM SÉT VÀ NGUỒN ĐIỆN CÓ THỂ GÂY BÁO GIẢ KHÔNG?
Có thể. Nếu tín hiệu xuất hiện đồng thời với sét, mất điện hoặc điện áp dao động thì cần kiểm tra nguồn điện, tiếp địa, dây tín hiệu, module và thiết bị chống sét lan truyền.
Mùa mưa thường kéo theo:
- Sét.
- Mất điện.
- Điện chập chờn.
- Máy phát chuyển nguồn.
- UPS chuyển trạng thái.
- Nhiễu điện.
Nhưng phải phân biệt:
Đầu báo thực sự kích hoạt alarm.
Hay trung tâm đang báo fault/trouble.
Hai trạng thái này khác nhau.
Nếu nhiều zone hoặc nhiều thiết bị đồng loạt xuất hiện lỗi đúng thời điểm sét đánh, khả năng vấn đề nguồn hoặc truyền tín hiệu đáng kiểm tra hơn việc cùng lúc hàng chục đầu báo đều bẩn.
Ngược lại, chỉ một địa chỉ đầu báo lặp đi lặp lại thì ưu tiên kiểm chính thiết bị và môi trường vị trí đó.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – LÀM SAO PHÂN BIỆT BÁO GIẢ VỚI TÍN HIỆU LỖI?
Phải đọc chính xác thông tin trên trung tâm báo cháy; không nên gọi mọi tiếng kêu là “báo giả”.
Thông thường có thể gặp:
Alarm / Fire
Hệ thống đang nhận tín hiệu giống tín hiệu cháy.
Fault / Trouble
Hệ thống phát hiện lỗi thiết bị, dây dẫn, nguồn hoặc truyền thông.
Dirty / Maintenance
Một số hệ địa chỉ có thể cảnh báo đầu báo bẩn hoặc cần bảo trì.
Low battery / Power
Liên quan nguồn hoặc ắc quy tùy hệ thống.
Một đầu báo cứ gửi tín hiệu cháy là vấn đề khác với một loop chập chờn vì dây bị ướt.
Vậy nên trước khi gọi kỹ thuật, hãy chụp lại:
- Thời gian.
- Zone.
- Địa chỉ.
- Tên thiết bị.
- Loại tín hiệu.
- Khu vực.
- Thời tiết lúc xảy ra.
Thông tin này giúp tìm lỗi nhanh hơn rất nhiều.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – TIÊU CHUẨN NÀO ĐANG ÁP DỤNG NĂM 2026?
Tiêu chuẩn hiện hành đáng chú ý là TCVN 7568-14:2025 – Hệ thống báo cháy – Phần 14: Thiết kế, lắp đặt các hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
Một điểm cần cập nhật khi viết hồ sơ hoặc bài tư vấn năm 2026:
TCVN 5738:2021 đã hết hiệu lực.
Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam xác nhận TCVN 5738:2021 đã bị hủy bỏ ngày 12/05/2025 và được thay thế bởi TCVN 7568-14:2025, hiện còn hiệu lực.
TCVN 7568-14:2025 được công bố theo Quyết định 851/QĐ-BKHCN ngày 12/05/2025 và quy định yêu cầu thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
Bên cạnh đó, QCVN 10:2025/BCA quy định các loại nhà, công trình thuộc diện phải trang bị hệ thống báo cháy tự động.
Vậy nên năm 2026 nếu tài liệu vẫn ghi:
“Thiết kế đầu báo theo TCVN 5738:2021”
thì cần kiểm tra và cập nhật lại căn cứ.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – VỊ TRÍ LẮP ĐẶT SAI CÓ LÀM TĂNG BÁO GIẢ KHÔNG?
Có. Lựa chọn đúng loại đầu báo nhưng đặt sai môi trường vẫn có thể gây báo giả thường xuyên.
Cần đặc biệt rà những đầu báo đặt gần:
- Phòng tắm.
- Khu giặt.
- Bếp.
- Máy tạo hơi.
- Cửa ngoài trời.
- Miệng gió.
- Khu nhiều bụi.
- Khu sản xuất aerosol.
- Khu vực có khói công nghệ.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH năm 2026 tiếp tục nhấn mạnh việc lựa chọn loại đầu báo phải phù hợp công năng và đặc điểm cháy của khu vực theo TCVN 7568-14:2025.
Đây là một nguyên tắc rất quan trọng.
Nếu môi trường bình thường đã luôn có:
Hơi nước.
Bụi.
Khói công nghệ.
thì việc cứ dùng đầu báo khói thông thường rồi tăng giảm độ nhạy để chạy được lâu dài chưa chắc là lựa chọn đúng.
Có thể phải xem lại:
- Loại đầu báo.
- Công nghệ cảm biến.
- Vị trí.
- Điều kiện môi trường.
- Thiết kế hệ thống.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – CÓ NÊN ĐỔI SANG ĐẦU BÁO NHIỆT KHÔNG?
Không nên tự động đổi đầu báo khói sang đầu báo nhiệt chỉ vì đầu báo khói hay báo giả.
Đầu báo khói và đầu báo nhiệt phát hiện các dấu hiệu cháy khác nhau.
Đổi loại đầu báo có thể:
- Giảm báo giả.
- Nhưng đồng thời làm chậm khả năng phát hiện cháy âm ỉ.
Ví dụ:
Giấy.
Vải.
Gỗ.
Thiết bị điện.
có thể tạo nhiều khói trước khi nhiệt độ tăng đáng kể.
Do đó việc thay đổi phải dựa trên:
- Công năng.
- Chất cháy.
- Nguy cơ.
- Thiết kế đã được phê duyệt/thẩm định nếu thuộc diện.
- Tiêu chuẩn hiện hành.
- Hướng dẫn hãng.
Trong một số môi trường, đầu báo đa tiêu chí, đầu báo kết hợp hoặc loại cảm biến phù hợp hơn có thể giúp tăng độ tin cậy.
Nhưng phải thiết kế lại đúng kỹ thuật.
Không nên đổi bằng kinh nghiệm kiểu:
“Chỗ này hay báo giả thì thay hết sang nhiệt.”
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – NÊN XỬ LÝ THEO QUY TRÌNH NÀO KHI HỆ THỐNG BÁO LIÊN TỤC?
Khi đầu báo phát tín hiệu bất thường, phải xác minh an toàn trước rồi mới bắt đầu xử lý kỹ thuật.
PCCC Hùng Gia Phát thường đi theo trình tự:
- Xác định có cháy thật hay không.
- Kiểm tra chính xác zone hoặc địa chỉ đang báo.
- Kiểm tra khu vực thực tế.
- Ghi lại thời điểm và điều kiện thời tiết.
- Kiểm tra hơi nước, rò nước, độ ẩm và điều hòa.
- Kiểm tra đầu báo, chân đế và dây dẫn.
- Kiểm tra bụi, côn trùng và tình trạng buồng cảm biến.
- Vệ sinh theo hướng dẫn của nhà sản xuất.
- Test lại đầu báo bằng thiết bị thử phù hợp.
- Kiểm tra lịch sử sự kiện trên trung tâm.
- Theo dõi sau khi xử lý.
- Nếu tái diễn, đổi chéo đầu báo hoặc thay đầu báo để khoanh vùng nguyên nhân theo quy trình kỹ thuật.
- Nếu nhiều thiết bị cùng lỗi, kiểm tra loop, nguồn và tiếp địa.
- Nếu nguyên nhân xuất phát từ môi trường, xử lý môi trường trước.
Có một bước không được bỏ:
Xác minh cháy thật trước.
Mùi khét.
Khói.
Nhiệt bất thường.
Tiếng nổ điện.
phải được xử lý như nguy cơ cháy thật.
Không được thấy “mùa mưa hay báo giả” rồi mặc định lần nào cũng giả.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – CÓ ĐƯỢC THÁO ĐẦU BÁO ĐỂ HẾT KÊU KHÔNG?
Không nên tháo hoặc cô lập đầu báo chỉ để hệ thống ngừng báo.
Đây là cách xử lý rất nguy hiểm.
Đặc biệt không nên:
- Tháo đầu báo và để trống.
- Dán băng keo kín đầu báo.
- Bọc túi nilon lâu dài.
- Tắt zone.
- Disable hàng loạt địa chỉ.
- Giảm độ nhạy tùy tiện.
- Tắt chuông.
- Cắt nguồn tủ.
chỉ để cơ sở hoạt động yên.
Nếu cần tạm thời đưa thiết bị ra khỏi hoạt động để bảo trì, phải thực hiện theo quy trình quản lý PCCC của cơ sở, do người có chuyên môn thực hiện và có biện pháp an toàn thay thế phù hợp trong thời gian hệ thống bị ảnh hưởng.
Nói ngắn gọn:
Báo giả là phiền.
Tắt luôn báo cháy còn nguy hiểm hơn.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – KHI NÀO CHỈ CẦN VỆ SINH VÀ KHI NÀO PHẢI THAY ĐẦU BÁO?
Có thể ưu tiên vệ sinh nếu nguyên nhân được xác định là bụi hoặc côn trùng và đầu báo vẫn đạt kiểm tra chức năng sau bảo dưỡng.
Nên xem xét thay thiết bị khi:
- Vệ sinh xong vẫn báo lặp lại.
- Thiết bị bị nước vào.
- Có dấu hiệu oxy hóa.
- Vỏ hoặc cảm biến hư.
- Chân tiếp xúc bị ăn mòn.
- Thiết bị không phản ứng đúng khi test.
- Độ nhạy không còn đạt theo thiết bị kiểm tra chuyên dụng.
- Thiết bị đã đến thời hạn thay thế do nhà sản xuất quy định.
Đừng dùng tuổi thiết bị làm tiêu chí duy nhất.
Một đầu báo 2 năm nhưng bị nước thấm liên tục có thể tệ hơn đầu báo 6 năm trong môi trường sạch.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – CẦN LÀM GÌ ĐỂ HẠN CHẾ BÁO GIẢ TRƯỚC MÙA MƯA?
Muốn giảm báo giả hệ thống báo cháy, nên bảo trì phòng ngừa trước mùa mưa thay vì chờ chuông kêu mới sửa.
Checklist thực tế gồm:
- Rà lịch sử alarm/fault của mùa mưa trước.
- Xác định các đầu báo từng báo lặp lại.
- Vệ sinh đầu báo theo hướng dẫn hãng.
- Kiểm tra mái và chống thấm.
- Kiểm tra trần giả.
- Bảo ôn lại đường ống lạnh bị đọng sương.
- Kiểm tra hộp nối và chân đế.
- Kiểm tra dây loop.
- Kiểm tra tiếp địa.
- Kiểm tra nguồn dự phòng.
- Kiểm tra máy lạnh và miệng gió.
- Xử lý côn trùng.
- Test ngẫu nhiên các đầu báo.
- Kiểm tra trung tâm báo cháy.
- Lưu nhật ký alarm/fault.
Một việc rất đáng làm là tạo nhật ký báo giả.
Chỉ cần ghi:
Ngày.
Giờ.
Địa chỉ.
Vị trí.
Thời tiết.
Điều hòa có hoạt động không.
Nguyên nhân tìm được.
Cách xử lý.
Sau 1–2 tháng sẽ thấy quy luật.
Honeywell/System Sensor cũng khuyến nghị duy trì nhật ký alarm để theo dõi tần suất và phân bố các cảnh báo không mong muốn; khi tần suất thay đổi bất thường, đó là dấu hiệu cần điều tra.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – NHỮNG DẤU HIỆU NÀO GIÚP KHOANH VÙNG NGUYÊN NHÂN NHANH?
Có thể nhìn vào thời điểm và phạm vi lỗi để khoanh vùng sơ bộ.
| Hiện tượng | Nguyên nhân nên ưu tiên kiểm tra |
|---|---|
| Chỉ báo khi trời mưa lớn | Thấm nước, độ ẩm, chân đế |
| Hay báo lúc gần sáng | Ngưng tụ do nhiệt độ |
| Báo khi điều hòa hoạt động | Luồng gió, chênh nhiệt, hơi ẩm |
| Chỉ một đầu báo lặp lại | Đầu báo bẩn, ẩm, côn trùng, lỗi thiết bị |
| Nhiều đầu báo cùng loop lỗi | Dây, nguồn, loop, nước vào hộp nối |
| Báo cùng thời điểm sét | Nguồn, tiếp địa, chống sét lan truyền |
| Sau vệ sinh hết hoàn toàn | Khả năng cao liên quan bụi/bẩn |
| Đổi đầu báo sang vị trí khác và lỗi đi theo thiết bị | Nghi thiết bị |
| Thay đầu mới vẫn lỗi đúng vị trí cũ | Nghi môi trường hoặc dây/chân đế |
| Có hơi nước rõ ràng | Kiểm điều kiện lựa chọn đầu báo |
Bảng này chỉ giúp khoanh vùng.
Không thay thế việc kiểm tra kỹ thuật.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – NHỮNG LỖI XỬ LÝ NÀO THƯỜNG GẶP NHẤT?
Những cách xử lý sai PCCC Hùng Gia Phát thường gặp gồm:
- Thấy báo giả là reset ngay, không kiểm khu vực.
- Báo nhiều thì tháo đầu.
- Dán kín đầu báo.
- Đổi đầu khói thành nhiệt tùy ý.
- Giảm độ nhạy quá mức.
- Không lưu lịch sử alarm.
- Không kiểm trần phía trên.
- Vệ sinh đầu báo nhưng không xử lý nước thấm.
- Thay đầu mới nhưng để nguyên vị trí có hơi nước.
- Chỉ sửa tủ, không kiểm loop.
- Không kiểm chân đế bị oxy hóa.
- Dùng máy xịt hóa chất vào đầu báo.
- Không test lại sau khi vệ sinh.
- Không cập nhật sơ đồ, địa chỉ thiết bị sau thay đổi.
Có một lỗi rất dễ mắc:
Thay đầu báo.
Hết báo vài ngày.
Thế là nghĩ đã sửa xong.
Mưa lớn lần nữa lại báo.
Lúc đó mới phát hiện phía trên trần có đường ống lạnh đang nhỏ nước.
Vậy nên sửa đúng là phải tìm nguyên nhân gốc, không chỉ thay bộ phận đang phát tín hiệu.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – FAQ THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
1. Trời mưa có làm đầu báo khói báo giả không?
Có thể. Mưa không trực tiếp kích hoạt đầu báo nằm trong nhà, nhưng độ ẩm tăng, ngưng tụ, thấm nước và thay đổi nhiệt độ có thể khiến đầu báo phát tín hiệu không mong muốn.
2. Độ ẩm cao có làm đầu báo quang báo cháy không?
Có thể. Các hạt nước hoặc ngưng tụ trong buồng quang có thể ảnh hưởng tới quá trình tán xạ ánh sáng mà đầu báo sử dụng để phát hiện khói.
3. Đầu báo cứ báo lúc 2–4 giờ sáng là do đâu?
Một nguyên nhân đáng kiểm tra là ngưng tụ do nhiệt độ bề mặt giảm vào ban đêm trong khi độ ẩm không khí cao.
4. Đầu báo bẩn có gây báo giả không?
Có. Buồng cảm biến bẩn là một nguyên nhân phổ biến gây alarm không mong muốn.
5. Côn trùng có làm đầu báo khói báo giả không?
Có thể. Côn trùng lọt vào buồng cảm biến có thể ảnh hưởng tín hiệu quang học.
6. Điều hòa có làm đầu báo báo giả không?
Có thể nếu luồng khí đưa hơi nước, bụi hoặc aerosol qua đầu báo, hoặc gây chênh nhiệt tạo ngưng tụ.
7. Có nên giảm độ nhạy đầu báo để hết báo giả không?
Không nên tự ý. Thay đổi độ nhạy có thể ảnh hưởng khả năng phát hiện cháy và phải tuân thủ thiết kế, tiêu chuẩn và tài liệu của hệ thống.
8. Có thể thay đầu báo khói bằng đầu báo nhiệt không?
Không được tự động thay. Phải xác định đặc tính cháy và loại đầu báo phù hợp theo thiết kế và tiêu chuẩn.
9. Đầu báo báo giả nhiều có phải hỏng không?
Chưa chắc. Nguyên nhân có thể từ môi trường, bụi, độ ẩm, vị trí lắp, chân đế, dây hoặc nguồn.
10. Làm sao biết do đầu báo hay do vị trí?
Sau khi kỹ thuật viên kiểm tra, có thể sử dụng phương pháp đổi thiết bị, kiểm đầu báo bằng thiết bị thử và theo dõi xem lỗi đi theo đầu báo hay vẫn giữ ở vị trí cũ.
11. Đầu báo bị nước vào có dùng lại được không?
Phải kiểm tra theo hướng dẫn nhà sản xuất và test chức năng. Nếu thiết bị bị hư hại, oxy hóa hoặc không đạt kiểm tra thì nên thay.
12. TCVN 5738:2021 còn hiệu lực không?
Không. Tiêu chuẩn này đã bị hủy bỏ ngày 12/05/2025 và được thay thế bởi TCVN 7568-14:2025.
13. Tiêu chuẩn báo cháy hiện hành đáng chú ý là gì?
Năm 2026, TCVN 7568-14:2025 là tiêu chuẩn hiện hành về thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
14. Báo giả nhiều có được tắt zone không?
Không nên vô hiệu hóa vùng bảo vệ chỉ để hết phiền. Nếu cần cô lập để bảo trì phải thực hiện theo quy trình an toàn và bởi người có chuyên môn.
15. Sau khi xử lý nên theo dõi bao lâu?
Nên tiếp tục theo dõi lịch sử hệ thống qua nhiều chu kỳ thời tiết, đặc biệt là một vài trận mưa tiếp theo, để xác nhận nguyên nhân đã được xử lý thực sự.
NGUYÊN NHÂN ĐẦU BÁO KHÓI BỊ BÁO GIẢ VÀO MÙA MƯA VÀ GIẢI PHÁP XỬ LÝ – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?
Điều quan trọng nhất khi xử lý đầu báo khói bị báo giả vào mùa mưa là đừng chỉ tìm cách làm chuông ngừng kêu.
Hãy tìm nguyên nhân.
Nếu một đầu báo liên tục báo mỗi lần trời mưa, PCCC Hùng Gia Phát thường đi theo thứ tự:
Môi trường → hơi ẩm → nước thấm → bụi/côn trùng → đầu báo → chân đế → dây loop → nguồn điện → thiết kế vị trí.
Đi từ đơn giản đến phức tạp.
Đỡ mất thời gian.
Và tránh thay nhầm thiết bị.
Nói thật, một đầu báo cứ báo giả sẽ khiến người trong công trình mất niềm tin vào hệ thống.
Lần đầu chuông kêu, mọi người chạy.
Lần thứ mười chuông kêu, có người sẽ nói:
“Lại báo giả thôi.”
Đó mới là rủi ro đáng sợ.
Một hệ thống báo cháy tốt không chỉ cần phát hiện cháy nhanh.
Nó còn phải hoạt động đủ ổn định để khi chuông kêu, mọi người tin rằng mình cần hành động.
NGUỒN THAM KHẢO
- TCVN 7568-14:2025 hiện còn hiệu lực và thay thế TCVN 5738:2021 cùng TCVN 7568-14:2015.
- Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam xác nhận TCVN 5738:2021 đã hết hiệu lực từ ngày 12/05/2025.
- Cục Cảnh sát PCCC và CNCH hướng dẫn lựa chọn đầu báo cháy theo TCVN 7568-14:2025.
- QCVN 10:2025/BCA quy định đối tượng trang bị hệ thống báo cháy tự động.
- Kidde: độ ẩm cao, hơi nước và ngưng tụ có thể gây alarm không mong muốn.
- Honeywell/System Sensor: môi trường không phù hợp, bụi, độ ẩm và luồng khí lớn có thể là nguyên nhân của unwanted alarms
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/
