Tiêu chuẩn kiểm tra đầu báo khói bằng thiết bị chuyên dụng hiện không quy định một model máy test duy nhất bắt buộc cho mọi loại đầu báo. Việc kiểm tra phải căn cứ TCVN 7568-14:2025, Thông tư 36/2025/TT-BCA, tài liệu kỹ thuật của hãng và thực hiện bằng phương pháp phù hợp với từng đầu báo; với đầu báo khói kiểu điểm, thiết bị tạo khói thử dạng aerosol kết hợp chụp thử và sào chuyên dụng là phương pháp thực tế để kiểm tra khả năng khói đi vào buồng cảm biến và tạo tín hiệu báo cháy.
Điểm cần cập nhật trong năm 2026 là TCVN 5738:2021 đã hết hiệu lực và được thay thế bởi TCVN 7568-14:2025. Đồng thời, Thông tư 36/2025/TT-BCA không còn ấn định cứng một chu kỳ bảo dưỡng chung cho mọi đầu báo mà yêu cầu thực hiện theo hướng dẫn nhà sản xuất cùng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật liên quan.
Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 13/09/2026.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG HIỆN NAY CĂN CỨ VÀO NHỮNG QUY ĐỊNH NÀO?
Tiêu chuẩn kiểm tra đầu báo khói bằng thiết bị chuyên dụng hiện cần đối chiếu ít nhất ba lớp tài liệu: tiêu chuẩn thiết kế hệ thống báo cháy, quy định bảo quản bảo dưỡng phương tiện PCCC và hướng dẫn kỹ thuật của chính nhà sản xuất đầu báo.
Các căn cứ đáng chú ý gồm:
- TCVN 7568-14:2025 – Hệ thống báo cháy, Phần 14: Thiết kế, lắp đặt các hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
- Thông tư 36/2025/TT-BCA – quy định về quản lý, bảo quản, bảo dưỡng phương tiện PCCC.
- QCVN 10:2025/BCA – xác định những trường hợp nhà, công trình phải trang bị hệ thống báo cháy.
- Tài liệu installation, testing, maintenance của hãng đầu báo đang sử dụng.
TCVN 7568-14:2025 được công bố ngày 12/05/2025 và hiện còn hiệu lực. Tiêu chuẩn này thay thế cả TCVN 7568-14:2015 và TCVN 5738:2021.
Đây là điểm cần sửa trong khá nhiều bài cũ trên mạng.
Nếu năm 2026 vẫn ghi:
“Kiểm tra đầu báo theo TCVN 5738:2021”
thì tài liệu đó đã không còn cập nhật đúng tình trạng tiêu chuẩn.

TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG CÓ BẮT BUỘC DÙNG MỘT LOẠI MÁY TEST CỤ THỂ KHÔNG?
Không. Pháp luật hiện hành không chỉ định một thương hiệu hay một model thiết bị test đầu báo khói duy nhất phải sử dụng cho tất cả công trình.
Thông tư 36/2025/TT-BCA quy định việc bảo quản, bảo dưỡng:
- Tủ trung tâm báo cháy.
- Đầu báo cháy các loại.
- Module.
- Chuông.
- Đèn.
- Nút nhấn.
- Thiết bị truyền tin báo cháy.
phải tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất và tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật có liên quan.
Vậy nên thiết bị kiểm tra phải phù hợp với:
- Hãng đầu báo.
- Model.
- Nguyên lý phát hiện.
- Tài liệu kỹ thuật của thiết bị.
- Điều kiện môi trường.
- Chiều cao lắp đặt.
Một bộ test tốt cho đầu báo khói quang điện kiểu điểm chưa chắc phù hợp với:
- Đầu báo khói tia chiếu.
- Đầu báo khói kiểu hút.
- Đầu báo đa tiêu chí.
- Đầu báo tích hợp CO.
- Đầu báo dùng thuật toán đặc thù.
Không nên mua một cây test aerosol rồi gọi đó là “máy test mọi đầu báo”.

TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG THƯỜNG GỒM NHỮNG GÌ?
Đối với đầu báo khói kiểu điểm, bộ thiết bị chuyên dụng thực tế thường gồm đầu test/chụp test, chất tạo khói thử phù hợp và sào nối dài.
Một bộ phổ biến có thể gồm:
- Chụp hoặc cốc test đầu báo.
- Bình aerosol tạo khói thử.
- Sào kéo dài.
- Bộ kích hoạt aerosol.
- Dụng cụ tháo đầu báo.
- Thiết bị đọc độ nhạy nếu hãng hỗ trợ.
- Máy tính hoặc phần mềm kiểm tra đối với hệ thống địa chỉ.
Các hãng thiết bị báo cháy lớn cũng cung cấp bộ smoke detector tester dùng với aerosol và sào kéo dài để thử đầu báo ở độ cao mà không phải trực tiếp tiếp cận trần. Honeywell mô tả bộ tester gồm cốc thử, bình test và sào kéo dài; một số sào chuyên dụng được chế tạo bằng vật liệu không dẫn điện để hỗ trợ kiểm tra an toàn.
Điểm quan trọng không nằm ở việc bộ dụng cụ trông chuyên nghiệp đến đâu.
Quan trọng là nó có tạo được tác nhân thử đúng cách để buồng cảm biến phản ứng hay không.

TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – VÌ SAO KHÔNG NÊN CHỈ DÙNG NÚT TEST HOẶC NAM CHÂM?
Vì test điện tử và test đường khói thực tế đi vào buồng cảm biến không hoàn toàn giống nhau.
Một nút test hoặc nam châm có thể giúp kiểm tra một phần:
- Mạch xử lý.
- LED.
- Khả năng truyền tín hiệu.
- Tủ trung tâm nhận báo.
- Một số chức năng nội bộ của đầu báo.
Nhưng thử bằng khói mô phỏng có thêm một giá trị khác:
Khói phải đi qua khe vào đầu báo, tiếp cận buồng cảm biến và làm cảm biến phản ứng.
Tài liệu kỹ thuật của một số đầu báo Honeywell/System Sensor phân biệt rõ test bằng công tắc/nam châm và smoke entry test. Hãng cho phép sử dụng aerosol thử khói phù hợp để kiểm tra đường khói đi vào đầu báo và kích hoạt báo động.
Đây là lý do PCCC Hùng Gia Phát thường không xem thao tác:
“Chạm nam châm thấy tủ báo.”
là đủ để kết luận đầu báo khói đang hoạt động hoàn hảo.
Có thể mạch còn tốt.
Nhưng lưới lọc bị bụi bịt kín thì sao?
Buồng quang bị bẩn thì sao?
Khói thật có đi vào được không?
Phải kiểm tra đúng mục tiêu mình muốn xác nhận.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – AEROSOL TEST KHÓI HOẠT ĐỘNG THẾ NÀO?
Aerosol test đầu báo khói tạo ra tác nhân mô phỏng để đầu báo nhận biết tương tự sản phẩm cháy nằm trong dải mà thiết bị được thiết kế phát hiện.
Quy trình cơ bản là:
- Đưa cốc test bao quanh đầu báo.
- Phun một lượng aerosol theo hướng dẫn.
- Chờ tác nhân đi vào buồng cảm biến.
- Quan sát LED của đầu báo.
- Kiểm tra tủ trung tâm có nhận đúng địa chỉ hoặc zone.
- Xác nhận các chức năng liên quan.
- Reset hệ thống.
Tài liệu của Honeywell cho phép dùng aerosol mô phỏng khói để thực hiện smoke entry test, nhưng cũng cảnh báo phải dùng đúng loại và đúng cách; việc sử dụng quá nhiều aerosol có thể ảnh hưởng bất lợi đến đầu báo.
Thật ra lỗi hay gặp nhất không phải thiếu thiết bị.
Mà là phun quá nhiều.
Một số kỹ thuật viên nghĩ:
Càng nhiều khói càng chắc.
Không đúng.
Mục đích là thử khả năng phản ứng, không phải “tẩm” cả đầu báo bằng hóa chất test.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – QUY TRÌNH ĐÚNG NÊN THỰC HIỆN THẾ NÀO?
Một quy trình test đầu báo khói thực tế nên đi theo trình tự kiểm soát rõ ràng.
- Thông báo cho người quản lý và phòng trực.
- Thông báo cho đơn vị nhận tín hiệu từ xa nếu hệ thống có kết nối.
- Xác định zone hoặc địa chỉ đầu báo chuẩn bị test.
- Cô lập các liên động không cần kích hoạt trong quá trình thử nếu quy trình cho phép.
- Quan sát ngoại quan đầu báo.
- Kiểm tra đầu báo có bị sơn, bụi hoặc vật cản che không.
- Đưa thiết bị chuyên dụng tới đầu báo.
- Tạo lượng khói thử theo hướng dẫn của hãng.
- Chờ đầu báo tác động.
- Kiểm tra LED.
- Kiểm tra tủ trung tâm.
- Kiểm tra đúng tên phòng, địa chỉ hoặc zone.
- Ghi nhận thời gian và kết quả.
- Reset hệ thống.
- Nếu không đạt, vệ sinh và kiểm tra lại theo tài liệu kỹ thuật.
- Khôi phục toàn bộ liên động đã cô lập.
- Xác nhận tủ trở lại trạng thái bình thường.
- Ghi kết quả vào hồ sơ theo dõi.
Nhà sản xuất Honeywell cũng yêu cầu trước khi kiểm tra phải thông báo cho bộ phận liên quan rằng hệ thống đang được bảo trì để tránh phát sinh báo động ngoài ý muốn; sau bảo trì, đầu báo phải được kiểm tra lại.
Điểm cuối cùng rất dễ quên:
Khôi phục hệ thống.
Test xong mà để zone ở trạng thái Disable đến hôm sau thì nguy hiểm hơn cả việc chưa test.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – TRƯỚC KHI PHUN KHÓI CẦN KIỂM TRA NGOẠI QUAN GÌ?
Trước khi dùng thiết bị thử, nên kiểm tra đầu báo bằng mắt vì rất nhiều lỗi có thể nhận biết ngay.
Cần quan sát:
- Đầu báo có còn nguyên vỏ không.
- Có nứt, cháy, biến màu không.
- Có bị sơn phủ không.
- Có bám bụi dày không.
- Có mạng nhện không.
- Khe hút khói có bị che không.
- Có bị đồ trang trí che không.
- Có bị tháo khỏi đế không.
- LED có trạng thái bất thường không.
- Khoảng trống quanh đầu báo có còn bảo đảm không.
TCVN 7568-14:2025 yêu cầu duy trì khoảng trống xung quanh đầu báo và quy định các yêu cầu vị trí, khoảng cách để khói có thể tiếp cận cảm biến.
Một đầu báo hoàn toàn tốt nhưng bị:
Trần trang trí che.
Ống gió mới thổi trực tiếp.
Tủ cao chắn phía dưới.
thì hiệu quả phát hiện thực tế vẫn có thể giảm.
Vậy nên test chức năng và kiểm tra vị trí phải đi cùng nhau.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – ĐẦU BÁO PHẢI ĐƯỢC LẮP CÁCH MIỆNG GIÓ BAO XA?
Theo TCVN 7568-14:2025, với đầu báo khói kiểu điểm, khoảng cách tới mép ngoài gần nhất của cửa cấp không khí không được nhỏ hơn 0,4 m.
Khoảng cách từ đầu báo tới phía ngoài chu vi của cánh quạt cũng không được nhỏ hơn 0,4 m.
Đây là một thay đổi cần lưu ý khi đọc bài cũ.
Một số tài liệu trước đây vẫn nhắc mốc 1 m dựa trên cách áp dụng tiêu chuẩn cũ.
Năm 2026 nên kiểm theo tiêu chuẩn hiện hành.
Khi bảo trì, đây là chỗ rất hay phát sinh sau cải tạo.
Ban đầu:
Đầu báo đúng.
Sau đó bên điều hòa thêm miệng cấp gió.
Không ai báo cho đội PCCC.
Cuối cùng đầu báo nằm sát luồng gió mạnh.
Vậy nên kiểm tra đầu báo khói không chỉ là phun aerosol.
Phải nhìn cả môi trường xung quanh.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – KHOẢNG CÁCH GIỮA CÁC ĐẦU BÁO KHÓI HIỆN NAY LÀ BAO NHIÊU?
Đối với trần phẳng theo TCVN 7568-14:2025, khoảng cách từ điểm bất kỳ trên trần tới đầu báo khói gần nhất không được vượt quá 7,2 m, còn khoảng cách giữa các đầu báo không được vượt quá 10,2 m.
Khoảng cách từ hàng đầu báo gần nhất tới tường hoặc vách ngăn:
- Không lớn hơn 5,1 m.
- Không nhỏ hơn 0,5 m.
Tuy nhiên đây là điều kiện trần phẳng thông thường.
Nếu có:
- Dầm.
- Trần dốc.
- Trao đổi không khí lớn.
- Sàn nâng.
- Trần giả.
- Giá kệ.
- Không gian bị che kín.
thì phải xem điều khoản riêng.
Ví dụ khu vực có tốc độ trao đổi không khí cao sẽ phải giảm khoảng cách giữa các đầu báo theo bảng của tiêu chuẩn.
Đây cũng là lý do sau khi thay đổi HVAC, phòng sạch hoặc dây chuyền sản xuất nên rà lại cả bố trí đầu báo khói, không chỉ test đầu báo cũ.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – CÓ BẮT BUỘC 6 THÁNG TEST MỘT LẦN KHÔNG?
Không nên khẳng định cứng rằng pháp luật hiện hành bắt buộc mọi loại đầu báo khói đều phải test đúng 6 tháng/lần.
Từ 01/07/2025, Thông tư 36/2025/TT-BCA quy định việc bảo quản, bảo dưỡng đầu báo cháy phải thực hiện theo:
hướng dẫn nhà sản xuất + tiêu chuẩn + quy chuẩn kỹ thuật liên quan. Phụ lục V không ấn định một chu kỳ cố định giống nhau cho tất cả model đầu báo.
Đây là điểm rất cần cập nhật cho SEO.
Trên mạng vẫn còn nhiều nội dung ghi:
“Bảo trì hệ thống báo cháy bắt buộc 6 tháng/lần theo TCVN 5738.”
Nhưng TCVN 5738:2021 đã được thay thế, trong khi Thông tư 36 hiện hành cũng chuyển sang nguyên tắc theo nhà sản xuất và tiêu chuẩn liên quan.
Thực tế nên xây lịch dựa trên:
- Khuyến cáo hãng.
- Điều kiện môi trường.
- Lịch sử báo giả.
- Mức bụi.
- Độ ẩm.
- Tính chất sản xuất.
- Mức độ quan trọng của khu vực.
- Yêu cầu bảo trì của hệ thống cụ thể.
Kho bụi gỗ chắc chắn không nên được đối xử giống phòng họp sạch sẽ.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – KẾT QUẢ NHƯ THẾ NÀO ĐƯỢC XEM LÀ ĐẠT?
Một đầu báo được xem là đạt về chức năng thử nghiệm khi nó phản ứng đúng theo đặc tính thiết kế và toàn bộ chuỗi tín hiệu liên quan hoạt động đúng.
Tối thiểu nên xác nhận:
- Đầu báo nhận tác nhân thử.
- LED trạng thái chuyển đúng.
- Trung tâm nhận tín hiệu.
- Đúng địa chỉ hoặc zone.
- Đúng tên khu vực.
- Không phát sinh fault sau khi reset.
- Hệ thống trở lại Normal.
- Liên động thuộc phạm vi kiểm tra hoạt động đúng.
Không nên đặt một mốc chung kiểu:
“Mọi đầu báo phải báo trong đúng 5 giây.”
Mỗi model, thuật toán và chế độ xác nhận báo có thể khác.
Phải đọc tài liệu của chính nhà sản xuất.
Ví dụ một số tài liệu Honeywell nêu thời gian báo cụ thể cho model của họ, nhưng con số đó không được lấy để áp cho toàn bộ đầu báo của các hãng khác.
Đây là điểm làm kỹ thuật phải rất tỉnh.
Đừng biến thông số của một model thành “tiêu chuẩn Việt Nam”.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – ĐẦU BÁO KHÔNG TÁC ĐỘNG THÌ XỬ LÝ THẾ NÀO?
Nếu đầu báo không phản ứng với tác nhân thử, không nên lập tức tăng aerosol thật nhiều.
Nên kiểm theo thứ tự:
- Xác nhận đúng đầu báo cần test.
- Kiểm nguồn và trạng thái loop/zone.
- Kiểm đầu báo có bị Disable không.
- Kiểm địa chỉ.
- Kiểm bụi và khe hút.
- Vệ sinh theo hướng dẫn hãng.
- Lắp lại.
- Test lại bằng phương pháp phù hợp.
- Nếu vẫn không đạt, thay đầu báo hoặc gửi kiểm tra theo quy trình kỹ thuật.
Tài liệu Honeywell khuyến cáo đầu báo không tác động trong smoke entry test trước tiên phải được làm sạch theo hướng dẫn; nếu vẫn không hoạt động thì cần sửa chữa hoặc thay thế theo quy trình của hãng.
Không nên xử lý kiểu:
“Không báo thì chỉnh tủ cho nhạy.”
Độ nhạy đầu báo và logic trung tâm không phải thứ muốn chỉnh tùy ý.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – CÓ NÊN DÙNG KHÓI THUỐC, NHANG HOẶC LỬA THẬT ĐỂ TEST KHÔNG?
Không nên dùng các phương pháp tùy tiện như thuốc lá, nhang hoặc đốt vật liệu ngay dưới đầu báo khi đã có giải pháp test chuyên dụng phù hợp.
Lý do khá thực tế:
- Khó kiểm soát lượng khói.
- Làm bẩn buồng cảm biến.
- Tạo muội.
- Có nguy cơ cháy.
- Khói nóng có thể ảnh hưởng thiết bị.
- Không đồng nhất giữa các lần kiểm tra.
- Khó thực hiện ở khách sạn, phòng sạch, văn phòng.
Bình test khói aerosol chuyên dụng cho phép tạo tác nhân thử có kiểm soát hơn.
Một số hãng đầu báo trực tiếp cho phép dùng canned aerosol đáp ứng yêu cầu của họ trong kiểm tra đường khói vào buồng cảm biến.
Nhưng vẫn phải đọc hướng dẫn aerosol.
Không phải bình xịt nào có chữ “smoke” cũng được đem phun vào đầu báo.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – ĐẦU BÁO Ở TRẦN CAO KIỂM TRA RA SAO?
Với đầu báo kiểu điểm lắp cao, nên dùng sào test chuyên dụng và chụp thử tương thích thay vì kê ghế, dựng thang tạm hoặc trèo lên kết cấu công trình.
Các bộ tester thương mại chuyên dụng có sào kéo dài phục vụ đầu báo trên trần cao; một số dòng sử dụng vật liệu sợi thủy tinh không dẫn điện nhằm giảm rủi ro trong quá trình thao tác.
Tuy nhiên, khi chiều cao công trình lớn phải xem lại từ thiết kế.
TCVN 7568-14:2025 quy định:
- Đầu báo khói tia chiếu có thể dùng cho khu vực trần tới 40 m.
- Đầu báo khói kiểu hút có các cấp độ nhạy và giới hạn chiều cao khác nhau.
- Với đầu báo kiểu điểm, yêu cầu khoảng cách tới trần thay đổi theo chiều cao.
Nếu kho cao 20–30 m đang dùng hệ thống đầu báo đặc thù thì không thể cứ đưa cốc aerosol lên như đầu báo kiểu điểm văn phòng.
Phải kiểm theo đúng công nghệ.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – ĐẦU BÁO KHÓI TIA CHIẾU KIỂM TRA GIỐNG ĐẦU BÁO ĐIỂM KHÔNG?
Không.
Đầu báo khói tia chiếu hoạt động theo nguyên lý suy giảm hoặc thay đổi tín hiệu quang học trên một đường tia, nên phương pháp thử khác đầu báo khói kiểu điểm.
Tùy nhà sản xuất, có thể phải sử dụng:
- Bộ lọc thử.
- Tấm che suy hao.
- Chức năng test tích hợp.
- Dụng cụ test riêng.
TCVN 7568-14:2025 cho phép đầu báo khói tia chiếu bảo vệ khu vực có trần tới 40 m và quy định các yêu cầu riêng về vị trí, khoảng cách giữa các tia và khoảng cách tới tường.
Vậy nên nếu biên bản ghi:
“Test toàn bộ đầu báo bằng bình aerosol”
nhưng công trình có cả beam detector thì nên xem lại cách mô tả.
Mỗi loại phải có phương pháp tương ứng.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – ĐẦU BÁO KHÓI KIỂU HÚT CẦN KIỂM TRA GÌ?
Với đầu báo khói kiểu hút, cần kiểm cả thiết bị trung tâm lẫn mạng ống lấy mẫu.
TCVN 7568-14:2025 chia đầu báo kiểu hút thành:
- Loại A – siêu nhạy.
- Loại B – độ nhạy cao.
- Loại C – độ nhạy tiêu chuẩn.
Thời gian đưa mẫu khí từ lỗ hút xa nhất về đầu báo không được vượt quá:
- 60 giây với loại A.
- 90 giây với loại B.
- 120 giây với loại C.
Vì vậy bài test thực tế không chỉ hỏi:
“Máy có báo không?”
Mà còn cần xem:
- Lỗ hút có tắc không.
- Ống có rò không.
- Quạt hút có bình thường không.
- Thời gian vận chuyển mẫu.
- Độ nhạy.
- Lưu lượng khí.
- Bộ lọc.
Đây là hệ thống phải có quy trình riêng.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – SAU KHI TEST CÓ CẦN GHI HỒ SƠ KHÔNG?
Có. Kết quả quản lý, kiểm tra và tình trạng thiết bị nên được cập nhật vào hồ sơ theo dõi của cơ sở theo quy định hiện hành.
Thông tư 36/2025/TT-BCA ban hành Mẫu số 01 – Sổ theo dõi phương tiện phòng cháy, chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ.
Khi thực hiện bảo trì hệ thống báo cháy, PCCC Hùng Gia Phát khuyên ghi ít nhất:
- Ngày kiểm tra.
- Khu vực.
- Loop/zone.
- Địa chỉ đầu báo.
- Model.
- Phương pháp test.
- Thiết bị test.
- Kết quả.
- Lỗi phát hiện.
- Công việc vệ sinh/sửa chữa.
- Đầu báo thay mới.
- Người thực hiện.
- Người xác nhận.
Nếu hệ thống có 800 đầu báo, đừng ghi một dòng:
“Đã test hệ báo cháy – đạt.”
Sau này lỗi đầu báo số 427, rất khó biết lần gần nhất nó được thử khi nào.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – CÓ CẦN TEST 100% ĐẦU BÁO KHÔNG?
Không nên tự đặt một tỷ lệ cố định áp dụng cho mọi dự án nếu tài liệu hiện hành và hướng dẫn nhà sản xuất của hệ thống đó không quy định như vậy.
Phạm vi thử cần căn cứ:
- Mục đích kiểm tra.
- Nghiệm thu hay bảo trì.
- Kế hoạch bảo dưỡng.
- Hướng dẫn hãng.
- Lịch sử thiết bị.
- Kết quả kỳ trước.
- Mức độ rủi ro.
Nếu mục tiêu là xác nhận một đầu báo cụ thể sau vệ sinh hoặc thay thế thì phải test chính đầu báo đó.
Nếu đang bảo trì toàn hệ thống, cần có kế hoạch đủ để bảo đảm tất cả thiết bị được quản lý theo đúng chu kỳ đã xây dựng.
Nói thật, cách dễ gây tranh cãi nhất là:
Test vài cái.
Rồi ghi:
“Toàn bộ hệ thống hoạt động tốt.”
Hồ sơ nên nói đúng phạm vi đã kiểm.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – NHỮNG LỖI NÀO THƯỜNG GẶP NHẤT?
Những lỗi chúng tôi thường lưu ý khi test đầu báo khói gồm:
- Dùng TCVN 5738:2021 như tiêu chuẩn hiện hành.
- Chỉ dùng nam châm rồi kết luận buồng khói tốt.
- Dùng aerosol không phù hợp.
- Phun quá nhiều.
- Không thông báo phòng trực trước khi test.
- Không cô lập liên động cần thiết.
- Test sai đầu báo.
- Tủ hiển thị sai tên phòng nhưng vẫn ghi đạt.
- Đầu báo bị bụi nhưng không vệ sinh.
- Vệ sinh bằng cách thổi bụi sâu vào buồng cảm biến.
- Đầu báo bị sơn phủ.
- Miệng gió được cải tạo quá gần đầu báo.
- Nội thất che đầu báo.
- Test xong không reset.
- Quên Enable lại zone.
- Không cập nhật đầu báo mới vào bản vẽ.
- Không ghi kết quả test.
- Lấy thông số thời gian báo của model này áp cho model khác.
Có một lỗi rất đơn giản nhưng nguy hiểm:
Kỹ thuật viên disable loop để test.
Cuối giờ thu đồ về.
Loop vẫn Disable.
Hôm sau tòa nhà hoạt động như bình thường nhưng một khu vực không còn được giám sát.
Vậy nên checklist cuối cùng luôn phải có:
SYSTEM NORMAL.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – CHECKLIST THỰC TẾ NÊN GỒM NHỮNG GÌ?
Trước khi kết thúc một đợt kiểm tra đầu báo khói bằng thiết bị chuyên dụng, có thể rà nhanh:
- Đúng model đầu báo.
- Đúng phương pháp thử của hãng.
- Đầu báo sạch.
- Không bị che.
- Khoảng cách môi trường xung quanh phù hợp.
- Test bằng tác nhân phù hợp.
- LED hoạt động.
- Tủ nhận báo.
- Đúng địa chỉ.
- Đúng tên khu vực.
- Các chức năng cần kiểm tra hoạt động.
- Reset được.
- Không còn Trouble/Fault.
- Zone/loop đã Enable.
- Hệ thống trở về Normal.
- Kết quả đã được ghi nhận.
Checklist không cần dài cả trang.
Nhưng phải kiểm đúng những thứ có thể gây mất chức năng.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
1. Năm 2026 kiểm tra đầu báo khói theo TCVN nào?
Tiêu chuẩn hiện hành đáng chú ý là TCVN 7568-14:2025, thay thế TCVN 7568-14:2015 và TCVN 5738:2021.
2. TCVN 5738:2021 còn hiệu lực không?
Không. Cơ sở dữ liệu tiêu chuẩn quốc gia ghi nhận TCVN 5738:2021 đã bị hủy bỏ và được thay bằng TCVN 7568-14:2025.
3. Có bắt buộc dùng bình aerosol để test đầu báo khói không?
Không có một quy định chung chỉ định duy nhất aerosol cho tất cả model. Phương pháp kiểm tra phải theo tiêu chuẩn liên quan và hướng dẫn nhà sản xuất. Với nhiều đầu báo khói kiểu điểm, aerosol là một phương pháp được nhà sản xuất chấp nhận để thực hiện smoke-entry test.
4. Test bằng nam châm có thay thế hoàn toàn test khói không?
Không nên mặc nhiên coi là tương đương. Một số đầu báo hỗ trợ magnet test để kiểm tra chức năng điện tử, còn aerosol smoke-entry test kiểm tra phản ứng khi tác nhân đi vào buồng cảm biến.
5. Có được dùng nhang để thử đầu báo không?
Không nên nếu có dụng cụ test phù hợp. Thiết bị chuyên dụng giúp kiểm soát tác nhân thử và hạn chế muội, bụi, rủi ro cháy.
6. Bao lâu phải test đầu báo khói một lần?
Thông tư 36/2025/TT-BCA hiện không đặt một chu kỳ duy nhất cho mọi đầu báo; việc bảo quản, bảo dưỡng thực hiện theo hướng dẫn nhà sản xuất và tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan.
7. Đầu báo không báo khi test phải làm gì?
Kiểm tra trạng thái hệ thống, vệ sinh đầu báo theo hướng dẫn hãng rồi test lại. Nếu vẫn không đạt thì cần sửa chữa hoặc thay thế.
8. Có phải test đúng địa chỉ trên tủ không?
Có. Với hệ thống địa chỉ, ngoài việc đầu báo tác động còn phải xác nhận tủ hiển thị đúng thiết bị và đúng vị trí.
9. Đầu báo khói tia chiếu có dùng bình aerosol giống đầu báo điểm không?
Không mặc nhiên. Beam detector cần thử theo phương pháp riêng do hãng quy định, thường liên quan suy hao đường tia.
10. Đầu báo khói kiểu hút kiểm tra thế nào?
Phải kiểm cả cảm biến, hệ thống ống hút, lỗ lấy mẫu, luồng khí và thời gian vận chuyển mẫu; TCVN 7568-14:2025 quy định thời gian tối đa tương ứng với các cấp A, B, C.
11. Test đầu báo xong có cần lập hồ sơ không?
Nên cập nhật tình trạng và kết quả vào hồ sơ quản lý phương tiện; Thông tư 36/2025/TT-BCA có Mẫu số 01 về Sổ theo dõi phương tiện PCCC, CNCH.
12. Test đầu báo có cần thông báo phòng trực không?
Có. Cần thông báo trước để tránh kích hoạt xử lý báo cháy ngoài ý muốn và phải khôi phục hệ thống sau khi thử. Đây cũng là hướng dẫn phổ biến trong tài liệu bảo trì của nhà sản xuất.
TIÊU CHUẨN KIỂM TRA ĐẦU BÁO KHÓI BẰNG THIẾT BỊ CHUYÊN DỤNG – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?
Điều quan trọng nhất của Tiêu chuẩn kiểm tra đầu báo khói bằng thiết bị chuyên dụng là:
Đừng chỉ kiểm tra xem tủ có kêu. Hãy kiểm tra xem đầu báo có thực sự nhận được tác nhân khói và truyền đúng tín hiệu về đúng vị trí hay không.
Năm 2026 nên nhớ ba điểm:
- TCVN 7568-14:2025 đã thay thế TCVN 5738:2021.
- Thông tư 36/2025/TT-BCA yêu cầu bảo dưỡng theo hướng dẫn nhà sản xuất và tiêu chuẩn, quy chuẩn liên quan, không đặt một lịch cố định giống nhau cho mọi đầu báo.
- Thiết bị test đầu báo khói chuyên dụng phải phù hợp với công nghệ đầu báo đang kiểm tra.
Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, đầu báo là một thiết bị khá nhỏ.
Nhìn lên trần chỉ thấy một cái hộp tròn.
Nhưng nó thường là thứ phải phát hiện nguy hiểm đầu tiên.
Nếu khe hút bị bụi bịt kín mà đèn LED vẫn chớp, nhìn bên ngoài rất khó biết.
Vậy nên bảo trì tốt không phải chỉ lau đầu báo.
Phải thử.
Phải xác nhận tín hiệu.
Phải ghi lại.
Và trước khi rời công trình, phải chắc chắn hệ thống đã trở lại trạng thái hoạt động bình thường.
NGUỒN THAM KHẢO
- TCVN 7568-14:2025 – tiêu chuẩn hiện hành về thiết kế, lắp đặt hệ thống báo cháy; thay thế TCVN 7568-14:2015 và TCVN 5738:2021.
- Thông tư 36/2025/TT-BCA – Phụ lục V về bảo quản, bảo dưỡng thiết bị hệ thống báo cháy.
- QCVN 10:2025/BCA, hiệu lực từ 30/12/2025, về trang bị và bố trí phương tiện PCCC cho nhà và công trình.
- Hướng dẫn kỹ thuật đầu báo và thiết bị test của Honeywell/System Sensor về smoke-entry testing bằng aerosol.
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/
