Hướng dẫn kết nối hệ thống báo cháy với hệ thống thang máy tòa nhà đúng kỹ thuật là đưa tín hiệu từ trung tâm báo cháy qua module giao tiếp/relay tới bộ điều khiển thang máy để kích hoạt chế độ xử lý khi có cháy. Với thang máy chở người thông thường, mục tiêu chính là đưa cabin về tầng dừng được chỉ định, cho hành khách ra ngoài và ngừng phục vụ bình thường; còn thang máy chữa cháy phải được thiết kế theo chế độ riêng dành cho lực lượng chữa cháy.
Từ năm 2025, cần đặc biệt lưu ý TCVN 7568-14:2025 đã thay thế TCVN 5738:2021 và TCVN 7568-14:2015. Việc xác định hành vi của thang máy khi nhận tín hiệu cháy tiếp tục phải đối chiếu TCVN 6396-73:2010, còn thang máy chữa cháy áp dụng TCVN 6396-72:2010 kết hợp QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023.
Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật tháng 09/2026.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ CẦN CĂN CỨ NHỮNG TIÊU CHUẨN NÀO?
Hướng dẫn kết nối hệ thống báo cháy với hệ thống thang máy tòa nhà hiện nay cần đối chiếu ít nhất bốn nhóm quy định: tiêu chuẩn hệ thống báo cháy, tiêu chuẩn trạng thái thang máy khi cháy, tiêu chuẩn thang máy chữa cháy và quy chuẩn an toàn cháy của công trình.
Những tài liệu quan trọng gồm:
- TCVN 7568-14:2025 – Hệ thống báo cháy – Phần 14: Thiết kế, lắp đặt các hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
- TCVN 6396-73:2010 – Trạng thái của thang máy trong trường hợp có cháy.
- TCVN 6396-72:2010 – Thang máy chữa cháy.
- QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 về an toàn cháy cho nhà và công trình.
- QCVN 10:2025/BCA để xác định công trình nào phải trang bị hệ thống báo cháy và các phương tiện PCCC tương ứng.
Một cập nhật rất đáng lưu ý:
TCVN 5738:2021 đã hết hiệu lực.
Ngày 12/05/2025, TCVN 7568-14:2025 được công bố và thay thế cả TCVN 7568-14:2015 lẫn TCVN 5738:2021. Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam hiện ghi nhận TCVN 7568-14:2025 ở trạng thái còn hiệu lực.
Vậy nên hồ sơ năm 2026 vẫn ghi:
“Thiết kế theo TCVN 5738:2021”
thì nên rà lại.
Đây là lỗi khá dễ gặp khi đơn vị thiết kế lấy một bộ thuyết minh cũ rồi sửa tên dự án.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ CÓ BẮT BUỘC PHẢI LIÊN ĐỘNG KHÔNG?
Có đối với công trình được thiết kế có chức năng liên động báo cháy – thang máy theo yêu cầu của hệ thống và giải pháp PCCC.
TCVN 6396-73:2010 được xây dựng chính để quy định trạng thái của thang máy khi hệ thống phát hiện cháy truyền tín hiệu tới hệ thống điều khiển thang máy. Tiêu chuẩn xác định rõ phải có giao diện giữa phần phát hiện cháy và phần điều khiển thang máy.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng lưu ý hệ thống báo cháy có thể phải trao đổi tín hiệu với:
- Thang máy.
- BMS.
- Quạt tăng áp.
- Hệ thống hút khói.
- Hệ thống chữa cháy tự động.
- Các hệ thống kỹ thuật khác.
Việc tích hợp thực hiện thông qua module giao tiếp hoặc giao thức phù hợp theo thiết kế và yêu cầu của nhà sản xuất.
Nói dễ hiểu:
Đầu báo phát hiện cháy chỉ là bước đầu.
Tòa nhà còn phải biết sau khi báo cháy thì:
Thang máy làm gì?
Quạt nào chạy?
Van nào đóng?
Cửa nào mở?
Hệ thống nào dừng?
Nếu những hệ này hoạt động riêng lẻ thì chưa tạo thành một hệ thống PCCC hoàn chỉnh.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG LÀ GÌ?
Nguyên lý của liên động báo cháy với thang máy là trung tâm báo cháy phát tín hiệu điều khiển sau khi xác định trạng thái cháy, hệ thống điều khiển thang máy nhận tín hiệu này và chuyển sang chế độ Fire Recall.
Một chuỗi hoạt động điển hình có thể hiểu như sau:
- Đầu báo cháy hoặc thiết bị báo cháy phát hiện cháy.
- Tín hiệu truyền về tủ trung tâm báo cháy.
- Trung tâm xác định khu vực xảy ra cháy.
- Module điều khiển xuất tín hiệu tới bộ điều khiển thang máy.
- Bộ điều khiển thang máy kích hoạt Fire Recall.
- Các lệnh gọi tầng và lệnh trong cabin được xử lý theo chế độ cháy.
- Cabin được đưa về tầng dừng được chỉ định.
- Cửa mở để người trong cabin ra ngoài.
- Thang máy chở người thông thường ngừng phục vụ bình thường.
TCVN 6396-73 nêu nguyên tắc cơ bản là đưa cabin về tầng được chỉ định và cho hành khách thoát ra.
Đây là điểm cốt lõi.
Không phải báo cháy xong thì:
“Cắt nguồn thang máy ngay.”
Nếu cắt điện sai trình tự khi cabin đang chạy giữa hai tầng, mình có thể tự tạo thêm tình huống mắc kẹt.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – FIRE RECALL LÀ GÌ?
Fire Recall là chế độ đưa thang máy ra khỏi vận hành hành khách bình thường và gọi cabin về tầng an toàn đã được xác định trước khi có cháy.
TCVN 6396-73 sử dụng khái niệm tầng dừng được chỉ định và tầng dừng chính được chỉ định.
Thông thường:
Tầng dừng chính là tầng trệt hoặc tầng có đường thoát trực tiếp ra ngoài an toàn.
Nhưng không nhất thiết lúc nào cũng là tầng 1.
Ví dụ tòa nhà xây trên địa hình dốc:
- Tầng B1 có cửa trực tiếp ra đường.
- Tầng 1 lại không phải cao độ thoát chính.
Khi đó thiết kế phải xác định tầng nào mới thực sự là tầng an toàn.
Tiêu chuẩn quy định khi nhận tín hiệu tương ứng, thang máy phải trở về tầng dừng chính được chỉ định.
Vậy nên trên hồ sơ thiết kế cần ghi rõ:
- Primary recall floor.
- Alternate recall floor.
- Điều kiện kích hoạt từng tầng.
Đừng chỉ ghi chung chung:
“Thang máy về tầng 1 khi báo cháy.”
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – NẾU CHÁY NGAY TẠI TẦNG TRỆT THÌ THANG MÁY ĐI ĐÂU?
Nếu cháy được phát hiện tại chính tầng dừng chính, thiết kế có thể phải đưa thang máy đến tầng dừng thay thế đã được xác định trước.
TCVN 6396-73 cho phép sử dụng nhiều tầng dừng được chỉ định. Nếu hệ thống tự động phát hiện cháy xác định cháy tại tầng dừng chính, một tín hiệu bổ sung có thể được sử dụng để chuyển cabin tới tầng dừng khác.
Ví dụ thiết kế:
- Bình thường: recall về tầng 1.
- Báo cháy tầng 2–20: về tầng 1.
- Báo cháy sảnh tầng 1: về tầng B1 hoặc tầng 2 có đường thoát an toàn được thiết kế.
Nhưng tầng thay thế không được chọn tùy tiện.
Phải phù hợp với:
- Kiến trúc.
- Chiến lược thoát nạn.
- Phân khoang cháy.
- Lối ra an toàn.
- Logic báo cháy.
- Hồ sơ thiết kế được phê duyệt/thẩm định tương ứng.
Nói thật, đây là phần đơn vị báo cháy và đơn vị thang máy phải ngồi với nhau từ đầu.
Đợi hoàn thiện tòa nhà rồi mới hỏi:
“Cháy sảnh tầng 1 thì thang về đâu?”
là khá muộn.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – TÍN HIỆU ĐƯỢC ĐẤU NHƯ THẾ NÀO?
Thông thường tín hiệu báo cháy điều khiển thang máy được đưa từ module đầu ra của hệ thống báo cháy tới đầu vào Fire Recall của tủ điều khiển thang máy.
TCVN 6396-73 cho phép hai dạng giao diện chính:
- Giao diện tín hiệu rời rạc.
- Giao diện truyền thông nối tiếp.
Đối với giao diện rời rạc, tiêu chuẩn mô tả các công tắc thường mở được kích hoạt khi phát hiện cháy.
Trong công trình thực tế, phương án thường gặp là:
Tủ báo cháy → module điều khiển → relay/tiếp điểm → tủ điều khiển thang máy.
Có thể có các tín hiệu riêng:
- Fire Recall chính.
- Alternate Recall.
- Firefighter Operation.
- Tín hiệu trạng thái trả về.
- Tín hiệu lỗi nếu thiết kế yêu cầu.
Nhưng tuyệt đối không nên nhìn sơ đồ mẫu trên Internet rồi đấu trực tiếp.
Phải lấy tài liệu I/O chính thức của hãng thang máy.
Một hãng có thể yêu cầu:
NO contact.
Hãng khác yêu cầu:
NC.
Một bộ controller có thể nhận contact khô.
Bộ khác lại dùng interface board riêng.
Sai một tiếp điểm có thể khiến thang hoạt động ngược logic.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – CÓ ĐƯỢC ĐẤU 220V TRỰC TIẾP VÀO TỦ THANG MÁY KHÔNG?
Không nên tự ý đưa nguồn điện từ hệ thống báo cháy vào đầu vào của controller thang máy nếu chưa có tài liệu kỹ thuật xác nhận.
Điểm kết nối phải được thống nhất giữa:
- Nhà sản xuất thang máy.
- Nhà thầu thang máy.
- Nhà thầu báo cháy.
- Nhà thầu điện.
- Đơn vị thiết kế PCCC.
Thực tế PCCC Hùng Gia Phát thường yêu cầu trước khi đấu phải có:
- Sơ đồ I/O của thang máy.
- Yêu cầu điện áp tín hiệu.
- Loại tiếp điểm.
- Trạng thái NO/NC.
- Logic khi mất tín hiệu.
- Logic khi báo cháy.
- Logic reset.
- Sơ đồ terminal chính xác.
Cách làm an toàn là xem điểm giao tiếp như một “ranh giới”.
Báo cháy chịu trách nhiệm tới terminal giao tiếp.
Thang máy chịu trách nhiệm xử lý sau terminal đó.
TCVN 6396-73 cũng tách khá rõ giao diện phát hiện cháy và giao diện điều khiển thang máy.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – KHI CÓ CHÁY THANG MÁY PHẢI XỬ LÝ CÁC LỆNH GỌI THẾ NÀO?
Khi chuyển sang trạng thái cháy, thang máy chở người thông thường phải ngừng chế độ phục vụ hành khách bình thường.
Theo TCVN 6396-73:
- Các cuộc gọi đã đăng ký phải bị hủy.
- Điều khiển gọi tầng và điều khiển trong cabin bị vô hiệu hóa theo chế độ quy định.
- Thang phải thực hiện lệnh tự động tới tầng dừng được chỉ định.
- Không phục vụ các điểm dừng trung gian như vận hành bình thường.
Nếu cabin đang đi sai hướng so với tầng recall, hệ thống phải xử lý việc dừng và đảo chiều theo logic an toàn mà không đưa hành khách ra tại tầng không phù hợp.
Khi tới tầng được chỉ định:
- Cabin dừng.
- Cửa mở theo thiết kế.
- Hành khách ra ngoài.
- Thang ngừng phục vụ bình thường.
Đây chính là mục đích của recall.
Đưa người đang ở trong cabin ra khỏi thang.
Không để người ở tầng khác tiếp tục gọi thang trong lúc cháy.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – CÓ NÊN CẮT ĐIỆN THANG MÁY NGAY KHI BÁO CHÁY KHÔNG?
Không nên thiết kế kiểu cứ có báo cháy là cắt ngay nguồn thang máy nếu việc đó khiến thang không hoàn thành chu trình đưa người về tầng an toàn.
Trình tự đúng phải được tính trước trong ma trận liên động PCCC.
Ví dụ:
Báo cháy xảy ra.
Thang nhận recall.
Cabin về tầng an toàn.
Cửa mở.
Thang chuyển trạng thái.
Sau đó mới thực hiện các tác động điện khác nếu thiết kế yêu cầu.
Một lỗi thực tế khá nguy hiểm là thợ điện đấu tín hiệu:
“Fire Alarm → cắt contactor nguồn thang.”
Nghe có vẻ an toàn.
Nhưng lúc cháy cabin đang giữa tầng 8 và 9.
Nguồn bị cắt.
Người trong cabin mắc lại.
Vậy nên liên động PCCC thang máy phải được lập thành trình tự rõ ràng chứ không phải một tiếp điểm duy nhất “có cháy thì ngắt”.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – THANG MÁY CHỮA CHÁY CÓ HOẠT ĐỘNG GIỐNG THANG MÁY THƯỜNG KHÔNG?
Không.
Thang máy chữa cháy là một hệ thống riêng và không được xử lý giống thang máy hành khách thông thường.
TCVN 6396-73 quy định rõ phạm vi của nó không áp dụng cho thang máy sử dụng khi xảy ra cháy như thang máy chữa cháy; loại thang này được điều chỉnh bởi TCVN 6396-72.
Thang máy chữa cháy phải bảo đảm để lực lượng chữa cháy:
- Có quyền kiểm soát vận hành.
- Tiếp cận tầng cháy.
- Mang theo thiết bị.
- Được bảo vệ khỏi lửa và khói theo giải pháp thiết kế.
- Tiếp cận thang bằng lối an toàn.
QCVN 06 còn yêu cầu trong một số nhà có chiều cao PCCC lớn phải bố trí thang máy chữa cháy. Ví dụ, nguyên tắc chung áp dụng khi nhà có chiều cao PCCC trên 28 m; với nhà chung cư F1.3, mốc tương ứng là trên 50 m, cùng các trường hợp tầng hầm sâu theo quy định.
Vì vậy phải phân biệt ngay từ bản vẽ:
Passenger Lift
và
Firefighters Lift.
Không được gom cả hai vào một relay “Fire Alarm” rồi cho cùng một hành vi.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – THANG MÁY CÓ ĐƯỢC DÙNG ĐỂ THOÁT NẠN KHÔNG?
Thang máy hành khách thông thường không được mặc định dùng để sơ tán người trong đám cháy.
TCVN 6396-73 được xây dựng để giảm nguy cơ người mắc kẹt trong thang và đưa cabin về tầng an toàn; tiêu chuẩn này không áp dụng cho việc dùng thang máy để sơ tán người khỏi tòa nhà.
Vì vậy tại các điểm dừng phải có nhận diện cảnh báo thích hợp kiểu:
Không sử dụng thang máy khi có cháy.
Nếu dự án sử dụng giải pháp thang máy sơ tán người đặc biệt thì đó là bài toán thiết kế khác.
Không nên lấy một thang chở khách thông thường rồi đặt bảng:
“Thang thoát hiểm”
là xong.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – MA TRẬN LIÊN ĐỘNG PCCC NÊN THỂ HIỆN NHỮNG GÌ?
Ma trận liên động PCCC nên ghi rõ từng tín hiệu đầu vào, từng đầu ra và kết quả mong muốn của thang máy.
Ví dụ bảng logic có thể gồm:
| Điều kiện | Hành động thang máy |
|---|---|
| Báo cháy tầng thông thường | Recall về tầng chính |
| Báo cháy tại tầng recall chính | Recall về tầng thay thế |
| Có báo cháy | Hủy lệnh gọi hành khách |
| Cabin đang hoạt động | Hoàn thành chu trình recall |
| Cabin tới tầng recall | Mở cửa, ngừng phục vụ thông thường |
| Reset báo cháy hợp lệ | Khôi phục theo trình tự được thiết kế |
| Thang chữa cháy | Chuyển sang chế độ dành cho lực lượng chữa cháy |
Bảng thực tế có thể chi tiết hơn rất nhiều.
Nhưng tối thiểu phải trả lời được:
Tín hiệu nào?
Phát từ đâu?
Module nào?
Terminal nào nhận?
NO hay NC?
Thang nào bị tác động?
Recall về đâu?
Khi nào reset?
Không có ma trận này, bên báo cháy thường bảo:
“Tôi đã xuất tín hiệu rồi.”
Bên thang máy lại bảo:
“Tôi chưa nhận đúng tín hiệu.”
Cuối cùng đến ngày test mới phát hiện hai bên hiểu khác nhau.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – NÊN DÙNG MODULE RELAY HAY KẾT NỐI BMS?
Ưu tiên phải theo thiết kế PCCC và giao diện được nhà sản xuất thang máy chấp nhận, không chọn theo cảm tính.
Hai cách thường thấy:
Module relay trực tiếp
Trung tâm báo cháy điều khiển module.
Module đổi trạng thái tiếp điểm.
Tủ thang máy nhận tín hiệu.
Ưu điểm:
- Logic đơn giản.
- Dễ test.
- Ít phụ thuộc phần mềm trung gian.
Tích hợp qua hệ thống truyền thông/BMS
Dùng giao thức giữa các hệ thống.
Ưu điểm:
- Giám sát nhiều trạng thái.
- Quản lý tập trung.
- Phù hợp công trình lớn.
TCVN 6396-73 cho phép cả giao diện rời rạc và giao diện nối tiếp; Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng lưu ý trung tâm báo cháy địa chỉ cần có khả năng tích hợp với thang máy/BMS bằng module hoặc giao thức phù hợp.
Tuy nhiên nói thật, một hệ thống thông minh hơn không đồng nghĩa chắc chắn an toàn hơn.
Nếu phải đi:
Báo cháy → gateway → BMS server → PLC → gateway → thang máy
thì phải tính rất kỹ độ tin cậy.
PCCC cần ưu tiên việc tín hiệu vẫn hoạt động khi sự cố xảy ra.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – CÓ CẦN GIÁM SÁT MẤT KẾT NỐI KHÔNG?
Có. Tình trạng lỗi giao tiếp cần được xem xét trong thiết kế vì một mạch liên động chỉ có ý nghĩa khi hệ thống biết được nó còn hoạt động.
TCVN 6396-73 quy định việc ngắt kết nối giao diện phải dẫn tới hành động an toàn theo logic gọi thang về.
Đối với hệ thống báo cháy địa chỉ hiện nay, Cục Cảnh sát PCCC cũng lưu ý trung tâm cần:
- Giám sát loop.
- Nhận biết mất nguồn.
- Đứt mạch.
- Chập mạch.
- Mất kết nối.
- Phân biệt báo cháy với sự cố kỹ thuật.
Vậy nên cần tránh kiểu:
Một sợi dây relay kéo 200 m.
Đứt lúc nào không ai biết.
Đến lúc cháy mới phát hiện thang không recall.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – HỆ THỐNG CŨ ĐANG DÙNG TCVN 5738:2021 CÓ PHẢI THAY HẾT KHÔNG?
Không thể kết luận mọi công trình cũ đều phải thay toàn bộ chỉ vì TCVN mới được ban hành.
Nhưng với thiết kế mới, cải tạo hoặc hồ sơ đang thực hiện năm 2026, cần kiểm tra áp dụng TCVN 7568-14:2025 theo phạm vi và hồ sơ pháp lý của dự án.
TCVN 7568-14:2025 hiện còn hiệu lực và đã thay thế TCVN 5738:2021.
Đối với công trình đã:
- Thẩm duyệt.
- Thẩm định.
- Nghiệm thu.
- Đưa vào vận hành.
thì cần xem:
- Hồ sơ được duyệt theo tiêu chuẩn nào.
- Có cải tạo không.
- Có thay tủ báo cháy không.
- Có thay controller thang máy không.
- Có thay đổi công năng hay giải pháp PCCC không.
Không nên tự ý thay logic của một hệ thống đang vận hành mà chưa đánh giá toàn bộ cause & effect.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – KHI NÀO CẦN BỔ SUNG ĐẦU BÁO TẠI SẢNH THANG?
Việc bố trí đầu báo phải căn cứ vào TCVN 7568-14:2025, loại nhà, phạm vi bảo vệ và thiết kế báo cháy hiện hành.
Trước đây TCVN 5738:2021 từng quy định, hướng dẫn rất rõ việc bố trí đầu báo tại nhiều khu vực, trong đó có sảnh thang máy. Tuy nhiên TCVN 5738:2021 đã được thay thế từ năm 2025, vì vậy hồ sơ mới cần áp dụng TCVN 7568-14:2025.
Khi khảo sát thực tế cần đặc biệt kiểm:
- Sảnh thang.
- Sảnh tầng recall.
- Phòng máy thang nếu có.
- Khu vực tủ điện.
- Hành lang kết nối.
- Khu vực có nguy cơ khói đi vào giếng thang.
Không nên chỉ chăm chăm đặt một module relay cạnh tủ thang rồi gọi đó là “kết nối báo cháy thang máy”.
Muốn logic đúng, tín hiệu đầu vào cũng phải đúng.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – QUY TRÌNH THI CÔNG NÊN THỰC HIỆN NHƯ THẾ NÀO?
Một quy trình thực tế PCCC Hùng Gia Phát thường khuyên nên đi theo thứ tự sau:
- Xác định loại thang máy.
- Xác định thang hành khách và thang chữa cháy.
- Xác định tầng recall chính.
- Xác định tầng recall thay thế.
- Lập ma trận liên động PCCC.
- Lấy tài liệu I/O từ nhà thầu thang máy.
- Xác định module điều khiển báo cháy.
- Xác định dạng tín hiệu NO/NC/giao thức.
- Xác định vị trí terminal.
- Thi công đường tín hiệu.
- Kiểm tra thông mạch.
- Cấu hình tủ báo cháy.
- Cấu hình controller thang.
- Test riêng module.
- Test Fire Recall.
- Test Alternate Recall.
- Test mất tín hiệu.
- Test reset.
- Test từng thang trong group.
- Lập biên bản thử liên động.
Điểm quan trọng nhất là bước 6.
Nếu nhà thầu thang chưa cấp I/O sheet thì chưa nên đấu đoán.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – NGHIỆM THU CẦN TEST NHỮNG TÌNH HUỐNG GÌ?
Khi nghiệm thu, không nên chỉ chập một relay rồi thấy thang chạy xuống là kết luận đạt.
Ít nhất nên thử các tình huống:
- Báo cháy từ một tầng thông thường.
- Báo cháy tại tầng recall chính.
- Cabin đang đi lên.
- Cabin đang đi xuống.
- Cabin đang dừng ở tầng.
- Có người bấm lệnh cabin trước khi cháy.
- Có cuộc gọi tầng trước khi cháy.
- Nhiều thang hoạt động cùng lúc.
- Mất kết nối giao diện.
- Reset trung tâm báo cháy.
- Chuyển chế độ thang chữa cháy nếu có.
Cần quan sát:
- Lệnh cũ có bị hủy không.
- Cabin có dừng trung gian không.
- Cabin có về đúng tầng không.
- Cửa có mở đúng không.
- Người có thể gọi thang lại không.
- Reset có đúng trình tự không.
- Các thang khác trong nhóm có bị ảnh hưởng sai không.
TCVN 6396-73 yêu cầu kiểm tra cả thiết kế và thử chức năng để chứng minh thang hoạt động theo đúng trạng thái dự kiến.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – NHỮNG LỖI THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
Các lỗi kết nối báo cháy thang máy mà chúng tôi thấy đáng lưu ý gồm:
- Không có ma trận liên động.
- Đấu nhầm NO thành NC.
- Dùng chung một tín hiệu cho tất cả các loại thang.
- Không có Alternate Recall.
- Cháy tầng recall nhưng cabin vẫn về chính tầng đó.
- Tín hiệu cháy cắt luôn nguồn thang.
- Controller không nhận module.
- Module hoạt động nhưng không được lập trình.
- Tủ báo cháy có tín hiệu nhưng thang không xử lý.
- Thang về đúng tầng nhưng cửa không mở.
- Thang về tầng rồi người dùng vẫn gọi lại được.
- Không thử trường hợp mất kết nối.
- Không thử nhiều thang cùng nhóm.
- Không test sau khi thay controller.
- Cải tạo tủ báo cháy nhưng bỏ quên relay thang.
- Chỉ test bằng phần mềm chứ không test tình huống thật.
- Không cập nhật bản vẽ hoàn công.
Một lỗi rất điển hình:
Module được đấu đủ.
LED module sáng.
Nhà thầu báo cháy nói:
“Bên em chạy rồi.”
Nhưng controller thang chưa được enable Fire Recall.
Về điện có tín hiệu.
Về chức năng không có gì xảy ra.
Bởi vậy nghiệm thu phải test end-to-end.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – AI PHẢI PHỐI HỢP KHI THỰC HIỆN?
Ít nhất bốn bên cần phối hợp:
- Đơn vị thiết kế PCCC.
- Nhà thầu hệ thống báo cháy.
- Nhà thầu thang máy.
- Chủ đầu tư/Ban quản lý.
Với công trình lớn có thể thêm:
- Nhà thầu BMS.
- Nhà thầu điện.
- Nhà thầu hút khói – tăng áp.
- Đơn vị tư vấn giám sát.
Nên thống nhất bằng một bảng:
System Interface Schedule.
Trong đó ghi:
- Nguồn tín hiệu.
- Thiết bị xuất.
- Thiết bị nhận.
- Trạng thái bình thường.
- Trạng thái báo cháy.
- Trách nhiệm đấu nối.
- Trách nhiệm lập trình.
- Người test.
Đừng để tới hôm commissioning mới tập hợp đủ các bên.
Lúc đó một kỹ sư thang nói:
“Terminal này cần NC.”
Kỹ sư báo cháy bảo:
“Hồ sơ em đang xuất NO.”
Thế là cả đoàn đứng nhìn nhau.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – CHECKLIST TRƯỚC KHI NGHIỆM THU GỒM NHỮNG GÌ?
Có thể rà nhanh theo checklist:
- Đúng bản vẽ liên động.
- Đúng thang máy.
- Đúng module.
- Đúng terminal.
- Đúng NO/NC.
- Đúng tầng recall chính.
- Đúng tầng recall phụ.
- Có nhãn dây.
- Có bản vẽ hoàn công.
- Có I/O list.
- Có Cause & Effect.
- Tủ báo cháy không lỗi.
- Controller thang không lỗi.
- Fire Recall hoạt động.
- Alternate Recall hoạt động.
- Reset hoạt động.
- Không gọi thang lại được khi đang Fire Recall.
- Thang chữa cháy được xử lý riêng.
- Có biên bản test hai bên.
Nếu thiếu ba dòng cuối thì chúng tôi thường chưa muốn ký nghiệm thu nội bộ.
Bởi đó mới là phần chứng minh hệ thống dùng được.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
1. Khi báo cháy, thang máy có tự về tầng 1 không?
Thông thường cabin được gọi về tầng dừng chính được chỉ định, thường là tầng trệt. Tuy nhiên tầng này phải được xác định trong thiết kế và không phải mọi công trình đều mặc định là tầng 1.
2. Nếu tầng 1 đang cháy thì sao?
Thiết kế có thể sử dụng tầng recall thay thế để cabin không đưa hành khách tới khu vực đang cháy.
3. Tín hiệu báo cháy nối với thang máy bằng cách nào?
Có thể sử dụng giao diện tín hiệu rời rạc hoặc giao diện truyền thông phù hợp. Thực tế thường dùng module relay/tiếp điểm tới controller của thang máy theo tài liệu nhà sản xuất.
4. Có được cắt điện thang máy ngay khi có cháy không?
Không nên thiết kế việc cắt nguồn làm thang mất khả năng hoàn thành Fire Recall. Trình tự phải tuân theo thiết kế PCCC và yêu cầu kỹ thuật của hệ thống thang.
5. TCVN 5738:2021 còn dùng không?
TCVN 5738:2021 đã bị hủy bỏ và được thay thế bởi TCVN 7568-14:2025 từ năm 2025.
6. TCVN nào quy định trạng thái thang máy khi cháy?
TCVN 6396-73:2010, hiện Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam ghi nhận ở trạng thái còn hiệu lực.
7. TCVN 6396-73 có áp dụng cho thang máy chữa cháy không?
Không. Thang máy chữa cháy được điều chỉnh riêng bởi TCVN 6396-72:2010.
8. Khi Fire Recall, các nút gọi tầng còn hoạt động không?
Theo trạng thái cháy của TCVN 6396-73, các lệnh gọi bình thường phải được xử lý vô hiệu/hủy để cabin thực hiện recall.
9. Cabin tới tầng recall rồi làm gì?
Với thang thông thường có cửa tự động, cabin về tầng chỉ định, mở cửa và ngừng phục vụ hành khách bình thường.
10. Có cần test mất kết nối giữa báo cháy và thang không?
Có. Tiêu chuẩn có yêu cầu trạng thái an toàn khi giao diện bị ngắt và hệ thống phải được thử chức năng.
11. Có thể cho BMS điều khiển Fire Recall không?
Có thể có tích hợp BMS nếu thiết kế, giao thức và độ tin cậy đáp ứng yêu cầu, nhưng phương thức cụ thể phải được thống nhất giữa hệ thống báo cháy và hãng thang máy. Cục Cảnh sát PCCC ghi nhận việc tích hợp báo cháy với BMS/thang máy có thể thông qua module hoặc giao thức phù hợp.
12. Thang máy hành khách có dùng để thoát nạn khi cháy không?
Không mặc nhiên. TCVN 6396-73 không áp dụng cho việc dùng thang máy để sơ tán người khỏi tòa nhà.
HƯỚNG DẪN KẾT NỐI HỆ THỐNG BÁO CHÁY VỚI HỆ THỐNG THANG MÁY TÒA NHÀ – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?
Điều quan trọng nhất của Hướng dẫn kết nối hệ thống báo cháy với hệ thống thang máy tòa nhà là:
Đừng xem đây là chuyện nối hai sợi dây.
Phải làm đúng cả chuỗi:
Phát hiện cháy → xác định khu vực → xuất tín hiệu → controller thang nhận đúng → thang chạy đúng logic → cabin tới đúng tầng → cửa mở → thang chuyển đúng trạng thái → hệ thống được reset đúng trình tự.
Và phải phân biệt rõ:
Thang máy hành khách
với
thang máy chữa cháy.
Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, một mạch relay có thể mất chưa tới một giờ để đấu.
Nhưng để hệ thống thực sự an toàn thì phần khó lại nằm ở:
Tầng nào là tầng recall?
Cháy tại tầng đó thì đi đâu?
NO hay NC?
Ai chịu trách nhiệm reset?
Mất communication thì sao?
Nhiều thang chạy cùng lúc thế nào?
Những câu đó phải được trả lời trước khi kéo dây.
Làm được vậy thì ngày nghiệm thu chỉ là bước xác nhận hệ thống đã thiết kế đúng, chứ không phải lúc bắt đầu tìm cách cho thang máy chạy đúng.
NGUỒN TIÊU CHUẨN – QUY CHUẨN THAM KHẢO
- TCVN 7568-14:2025, hiện còn hiệu lực và thay thế TCVN 5738:2021, TCVN 7568-14:2015.
- TCVN 6396-73:2010, quy định trạng thái của thang máy chở người và chở người/hàng khi xảy ra cháy.
- TCVN 6396-72:2010, yêu cầu đối với thang máy chữa cháy.
- QCVN 06:2022/BXD, ban hành kèm Thông tư 06/2022/TT-BXD.
- Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD, hiệu lực từ 01/12/2023.
- QCVN 10:2025/BCA, hiệu lực từ 30/12/2025
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/
