Cách tính công suất máy bơm chữa cháy dựa trên lưu lượng và cột áp về nguyên tắc được xác định từ lưu lượng Q, tổng cột áp H và hiệu suất của bơm. Với nước, có thể tính nhanh công suất trục bơm theo công thức P = 0,00981 × Q × H / η, trong đó Q tính bằng L/s, H tính bằng mét cột nước và η là hiệu suất của bơm.
Nhưng nói thật, tính ra 52 kW không có nghĩa cứ mua một máy bơm 55 kW là xong. Lựa chọn máy bơm chữa cháy còn phải kiểm tra đường đặc tính Q-H, công suất trục trên toàn vùng vận hành, lưu lượng lớn nhất, cột áp tại 150% lưu lượng, cột áp đóng và yêu cầu bơm dự phòng theo quy chuẩn, tiêu chuẩn hiện hành. QCVN 02:2020/BCA hiện vẫn còn hiệu lực và tiếp tục được Cục Cảnh sát PCCC và CNCH viện dẫn trong năm 2026 đối với trạm bơm nước chữa cháy.
Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 13/09/2026.

CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP THEO CÔNG THỨC NÀO?
Cách tính công suất máy bơm chữa cháy dựa trên lưu lượng và cột áp bắt đầu từ công suất thủy lực mà máy bơm phải truyền cho nước.
Công thức cơ bản:
Pₕ = ρ × g × Q × H
Trong đó:
- Pₕ: công suất thủy lực, W.
- ρ: khối lượng riêng của nước, khoảng 1.000 kg/m³.
- g: gia tốc trọng trường, khoảng 9,81 m/s².
- Q: lưu lượng, m³/s.
- H: tổng cột áp, m.
Đổi sang kW:
Pₕ = 9,81 × Q × H
khi Q tính bằng m³/s.
Nếu Q sử dụng đơn vị L/s:
Pₕ = 0,00981 × Q × H
Ví dụ:
- Q = 50 L/s.
- H = 80 m.
Công suất thủy lực:
Pₕ = 0,00981 × 50 × 80
Pₕ = 39,24 kW.
Nhưng đây mới là công suất thực sự truyền vào nước.
Máy bơm luôn có tổn thất.
Vì vậy phải chia cho hiệu suất bơm.
Nếu hiệu suất η = 75%:
P trục = 39,24 / 0,75
P trục ≈ 52,32 kW.
Đây mới là con số phù hợp hơn để bắt đầu lựa chọn động cơ.

CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP KHI Q TÍNH BẰNG M3/H THẾ NÀO?
Nếu lưu lượng được thể hiện bằng m³/h, có thể sử dụng công thức nhanh:
P = Q × H / (367 × η)
Trong đó:
- P: công suất trục bơm, kW.
- Q: lưu lượng, m³/h.
- H: cột áp, m.
- η: hiệu suất bơm.
Ví dụ lưu lượng 50 L/s tương đương:
50 × 3,6 = 180 m³/h.
Với:
- Q = 180 m³/h.
- H = 80 m.
- η = 0,75.
Ta có:
P = 180 × 80 / (367 × 0,75)
P ≈ 52,3 kW.
Kết quả gần như giống hoàn toàn cách tính theo L/s.
PCCC Hùng Gia Phát thường dùng công thức này để rà nhanh hồ sơ thiết kế.
Nhưng khi chọn máy cuối cùng, chúng tôi vẫn quay lại catalogue và đường đặc tính của đúng model bơm.
Không chọn chỉ bằng máy tính tay.

CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP CÓ PHẢI CHỈ CẦN Q VÀ H KHÔNG?
Không. Q và H là hai thông số chính, nhưng hiệu suất máy bơm là thông số thứ ba ảnh hưởng trực tiếp đến công suất động cơ cần thiết.
Ví dụ cùng:
- 50 L/s.
- 80 m cột nước.
Nếu hiệu suất bơm 80%:
P ≈ 49,05 kW.
Nếu hiệu suất chỉ còn 65%:
P ≈ 60,37 kW.
Chênh hơn 11 kW.
Đó là lý do cùng một yêu cầu:
50 L/s @ 80 m
nhưng hai hãng bơm có thể đề xuất hai động cơ khác nhau.
Cần xem:
- Hiệu suất tại điểm làm việc.
- Công suất trục tại điểm làm việc.
- Đường công suất toàn dải.
- Đường Q-H.
- Đường NPSH.
- Đường kính cánh.
- Tốc độ vòng quay.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng yêu cầu hồ sơ kỹ thuật của máy bơm chữa cháy phải thể hiện đầy đủ đặc tính thủy lực như dải lưu lượng – cột áp, đường kính cánh, hiệu suất thủy lực, công suất và các đặc tính liên quan.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – LƯU LƯỢNG Q LẤY Ở ĐÂU?
Lưu lượng máy bơm chữa cháy phải lấy từ tính toán nhu cầu chữa cháy của công trình, không được tự chọn theo kinh nghiệm kiểu “nhà xưởng này chắc 30 L/s là đủ”.
Q có thể đến từ:
- Họng nước chữa cháy trong nhà.
- Hệ thống sprinkler.
- Drencher.
- Màn nước.
- Foam.
- Hệ thống chữa cháy ngoài nhà.
- Các hệ thống sử dụng chung nguồn cấp nước.
QCVN 10:2025/BCA hiện là quy chuẩn bắt buộc quan trọng về trang bị, bố trí phương tiện và hệ thống PCCC cho nhà, công trình, có hiệu lực từ 30/12/2025.
Đối với sprinkler, việc xác định đúng nhóm nguy cơ cháy, cường độ phun và lưu lượng tính toán là cơ sở trực tiếp để xác định công suất trạm bơm và mạng đường ống. Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng có hướng dẫn riêng về nội dung này trong năm 2026.
Một điểm cần nhớ:
Không phải lúc nào cũng lấy tất cả lưu lượng danh nghĩa cộng lại.
Phải xác định kịch bản vận hành đồng thời theo quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng cho công trình.
Nếu hệ thống yêu cầu đồng thời:
Sprinkler + họng nước,
thì phải tính đồng thời.
Nếu tiêu chuẩn không yêu cầu một hệ nào đó đồng thời với hệ còn lại, cũng không nên cộng tùy tiện làm bơm lớn quá mức cần thiết.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – CỘT ÁP H ĐƯỢC TÍNH RA SAO?
Cột áp máy bơm chữa cháy phải đủ để thắng chênh cao, tổn thất đường ống và vẫn duy trì áp suất yêu cầu tại điểm bất lợi nhất.
Có thể hình dung:
H bơm = H hình học + H tổn thất đường ống + H tổn thất cục bộ + H yêu cầu tại đầu cuối – H áp lực sẵn có phía hút
Trong đó:
H hình học
Là chênh cao từ mực nước hút tính toán tới thiết bị bất lợi nhất.
H tổn thất dọc đường
Phát sinh do ma sát của nước với thành ống.
Phụ thuộc:
- Lưu lượng.
- Đường kính.
- Chiều dài ống.
- Vật liệu.
- Độ nhám.
- Vận tốc.
H tổn thất cục bộ
Sinh ra tại:
- Co.
- Tê.
- Van.
- Van một chiều.
- Bộ báo động.
- Đồng hồ.
- Bộ lọc.
- Đầu nối.
- Thiết bị khác.
H yêu cầu tại điểm cuối
Là áp suất cần duy trì tại:
- Sprinkler bất lợi.
- Họng chữa cháy bất lợi.
- Monitor.
- Lăng phun.
- Thiết bị chữa cháy khác.
Đây là phần phải tính thủy lực.
Không nên làm kiểu:
Nhà cao 30 m.
Cộng thêm 20 m.
Chọn luôn bơm 50 m.
Có thể đúng tình cờ.
Nhưng đó không phải thiết kế.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – 1 BAR BẰNG BAO NHIÊU MÉT CỘT NƯỚC?
Có thể quy đổi nhanh:
- 1 bar ≈ 10,2 m cột nước.
- 1 MPa ≈ 102 m cột nước.
- 10 m cột nước ≈ 0,98 bar.
Trong tính nhẩm thực tế:
10 m ≈ 1 bar.
Ví dụ thiết bị cần:
5 bar.
Có thể xem tương đương khoảng:
51 m cột nước.
Nếu điểm đó cao hơn bơm 25 m và tổng tổn thất 18 m:
H cần ≈ 51 + 25 + 18
≈ 94 m.
Nếu chỉ lấy 5 bar = 50 m rồi chọn bơm 50 m thì chắc chắn thiếu.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – VÍ DỤ THỰC TẾ TÍNH NHƯ THẾ NÀO?
Giả sử thiết kế xác định bơm chữa cháy chính cần:
- Q = 50 L/s.
- H = 80 m.
- Hiệu suất bơm tại điểm làm việc = 75%.
Bước 1 – tính công suất thủy lực:
Pₕ = 0,00981 × 50 × 80
= 39,24 kW.
Bước 2 – tính công suất tại trục:
P = 39,24 / 0,75
≈ 52,32 kW.
Nếu nhìn riêng tại điểm danh định, động cơ 55 kW có vẻ vừa đủ.
Nhưng chưa được chốt.
Phải tiếp tục kiểm:
- Công suất trục khi Q tăng.
- Điểm 150% lưu lượng.
- Đường đặc tính motor.
- Khả năng quá tải.
- Đặc tính của model bơm thực tế.
Nếu đường công suất của bơm tăng lên 60–65 kW ở vùng hoạt động yêu cầu thì motor 55 kW không còn phù hợp.
Lúc này có thể phải lên 75 kW.
Vậy nên:
52,32 kW là kết quả tính tại điểm làm việc.
Không phải câu trả lời cuối cùng rằng:
“Motor phải là 55 kW.”
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – CÓ NÊN CỘNG THÊM 10% HAY 20% CÔNG SUẤT KHÔNG?
Không nên áp dụng một hệ số cộng 10%, 15% hay 20% một cách máy móc.
Cách đúng hơn là:
- Xác định điểm Q-H thiết kế.
- Chọn đường đặc tính bơm phù hợp.
- Xác định công suất trục trên vùng vận hành.
- Kiểm tra điểm lưu lượng lớn.
- Chọn motor có công suất định mức không bị quá tải trên vùng vận hành cần thiết.
Một số người tính:
52 kW × 1,2 = 62,4 kW.
Sau đó chọn 75 kW.
Kết quả có thể đúng.
Nhưng cách chứng minh chưa tốt.
Nói thật, một thiết kế PCCC không nên phụ thuộc vào câu:
“Em cộng dự phòng 20% cho chắc.”
Phải chứng minh bằng đường đặc tính bơm.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – ĐƯỜNG ĐẶC TÍNH Q-H QUAN TRỌNG THẾ NÀO?
Rất quan trọng. Đường đặc tính bơm chữa cháy quyết định máy có thực sự đáp ứng công trình hay không.
Không nên chỉ nhìn một dòng catalogue:
50 L/s – 80 m – 75 kW.
Cần xem cả đường cong.
Đối với hệ thống sprinkler áp dụng TCVN 7336:2021, tài liệu hướng dẫn chuyên môn của Bộ Công an nêu các yêu cầu đáng chú ý:
- Lưu lượng lớn nhất không nhỏ hơn 150% lưu lượng thiết kế.
- Tại lưu lượng thiết kế, cột áp không nhỏ hơn cột áp thiết kế.
- Tại lưu lượng bằng 0, cột áp đóng nằm trong khoảng 101%–140% cột áp thiết kế.
- Tại 150% lưu lượng thiết kế, cột áp không nhỏ hơn 65% cột áp thiết kế.
Ví dụ bơm thiết kế:
50 L/s @ 80 m.
Ở 150%:
Q = 75 L/s.
Cột áp bơm cần đáp ứng điều kiện tương ứng của tiêu chuẩn áp dụng.
Nếu catalogue bơm rơi xuống quá thấp ở 75 L/s thì dù điểm 50 L/s rất đẹp, bơm vẫn chưa phù hợp.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – MOTOR KW VÀ CÔNG SUẤT ĐIỆN CÓ GIỐNG NHAU KHÔNG?
Không hoàn toàn.
Thông số kW ghi trên motor thường thể hiện công suất cơ học định mức tại trục.
Còn công suất điện mà lưới phải cung cấp lớn hơn do motor cũng có tổn thất.
Có thể ước tính:
P điện = P trục / η motor
Ví dụ:
P trục cần = 52,3 kW.
Hiệu suất motor = 93%.
P điện ≈ 52,3 / 0,93
≈ 56,2 kW.
Đây là lý do khi tính:
- Máy phát điện.
- Máy biến áp.
- Cáp.
- MCCB.
- ATS.
không nên lấy nguyên 52,3 kW làm tải điện thực tế.
Còn phải xét:
- Hiệu suất motor.
- Hệ số công suất.
- Dòng khởi động.
- Phương pháp khởi động.
- Các tải PCCC đồng thời khác.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – CÓ THỂ TÍNH DÒNG ĐIỆN MOTOR THẾ NÀO?
Với motor 3 pha, có thể ước tính dòng điện:
I ≈ P × 1.000 / (√3 × U × η × cosφ)
Trong đó:
- I: A.
- P: công suất cơ motor, kW.
- U: điện áp dây, V.
- η: hiệu suất motor.
- cosφ: hệ số công suất.
Ví dụ:
- Motor 75 kW.
- Điện áp 380 V.
- η = 0,93.
- cosφ = 0,86.
Dòng vận hành sẽ ở khoảng trên 140 A.
Nhưng đây vẫn chỉ là tính sơ bộ.
Thông số cuối cùng phải lấy theo:
- Nameplate motor.
- Datasheet nhà sản xuất.
- Dòng khởi động.
- Phương pháp khởi động thực tế.
Đặc biệt bơm chữa cháy là tải quan trọng.
Không nên chọn dây dẫn và nguồn điện sát mép chỉ bằng một phép chia.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – QCVN NÀO ĐANG ÁP DỤNG CHO TRẠM BƠM?
Đối với trạm bơm nước chữa cháy, QCVN 02:2020/BCA ban hành kèm Thông tư 52/2020/TT-BCA vẫn còn hiệu lực tại thời điểm 13/09/2026. Cơ sở dữ liệu pháp luật quốc gia đang ghi trạng thái văn bản là “Còn hiệu lực”.
Ngoài ra:
- QCVN 10:2025/BCA quy định về trang bị và nhiều thông số của hệ thống PCCC cho nhà, công trình.
- Đối với sprinkler, tiếp tục đối chiếu TCVN 7336:2021.
- Trường hợp trạm bơm thuộc phạm vi QCVN 02 và đồng thời cấp cho sprinkler thì áp dụng đồng thời; với nội dung cùng được quy định, hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC nêu ưu tiên yêu cầu QCVN 02:2020/BCA.
Đây là điểm quan trọng.
Không nên lấy mỗi một tiêu chuẩn rồi thiết kế cả trạm bơm.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – BƠM DỰ PHÒNG PHẢI CHỌN NHƯ THẾ NÀO?
Bơm chữa cháy dự phòng phải có công suất tương đương máy bơm chính theo QCVN 02:2020/BCA.
Tài liệu hướng dẫn của Bộ Công an nêu:
- Khi số bơm vận hành theo tính toán từ 1 đến 3 máy: có ít nhất 1 bơm dự phòng.
- Khi từ 4 máy vận hành trở lên: có ít nhất 2 bơm dự phòng.
- Công suất bơm dự phòng tương đương bơm chính.
Ví dụ thiết kế có:
1 bơm điện chính 50 L/s @ 80 m.
Bơm diesel dự phòng không nên là:
40 L/s @ 70 m.
Chỉ vì nghĩ diesel “chỉ để dự phòng”.
Khi điện mất, bơm dự phòng phải thay được vai trò của bơm chính.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – BƠM BÙ ÁP TÍNH GIỐNG BƠM CHÍNH KHÔNG?
Không.
Bơm bù áp PCCC không có nhiệm vụ cung cấp toàn bộ lưu lượng chữa cháy.
Nó dùng để:
- Bù rò rỉ nhỏ.
- Duy trì áp lực hệ thống.
- Hạn chế bơm chính khởi động do dao động áp nhỏ.
Vì vậy lưu lượng bơm bù thường nhỏ hơn nhiều.
Điều quan trọng là cài đặt áp lực giữa:
- Bơm bù.
- Bơm chính.
- Bơm dự phòng.
Theo hướng dẫn viện dẫn QCVN 02:2020/BCA:
- Áp lực dừng bơm bù bằng 115% áp lực làm việc của bơm chữa cháy cộng áp suất tĩnh tại cửa hút bơm bù.
- Áp lực khởi động bơm bù thấp hơn áp lực dừng ít nhất 1 bar.
- Áp lực khởi động bơm chính thấp hơn áp lực khởi động bơm bù ít nhất 0,5 bar.
- Áp lực khởi động bơm dự phòng thấp hơn bơm chính ít nhất 1 bar.
Đây là một chuỗi áp lực.
Cài sai có thể dẫn đến:
Bơm chính cứ chạy khi chỉ có một rò rỉ nhỏ.
Hoặc tệ hơn:
Áp tụt sâu mà bơm chính vẫn chưa khởi động.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – KHI NÀO PHẢI DÙNG 2 BƠM SONG SONG?
Bơm song song thường được sử dụng khi một máy bơm không đáp ứng được lưu lượng yêu cầu hoặc giải pháp chia bơm phù hợp hơn về vận hành.
Nguyên tắc:
Khi ghép song song, lưu lượng tăng.
Cột áp không đơn giản cộng lại.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH hướng dẫn rằng khi hai bơm lắp song song, phải tính:
- Đường đặc tính từng bơm.
- Tổn thất từng nhánh.
- Đường ống hút.
- Đường ống xả.
- Điểm đấu chung.
- Đường đặc tính hệ thống.
Sau đó mới xác định được điểm làm việc chung.
Một lỗi hay gặp:
Một bơm 50 L/s.
Hai bơm thì cứ kết luận bằng 100 L/s.
Thực tế tại điểm vận hành của hệ thống có thể thấp hơn 100 L/s vì tổn thất tăng theo lưu lượng.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – KHI NÀO DÙNG BƠM NỐI TIẾP?
Bơm nối tiếp được xem xét khi cần cột áp lớn mà một máy riêng lẻ khó đáp ứng.
Nguyên tắc chung:
Nối tiếp → tăng cột áp.
Song song → tăng lưu lượng.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng hướng dẫn bơm nối tiếp phù hợp với các hệ thống cần đẩy nước lên cao hoặc có chênh cao lớn, trong khi bơm song song phù hợp hơn với nhu cầu lưu lượng lớn.
Ví dụ một dự án cần:
100 L/s @ 180 m.
Thay vì cố tìm một bơm rất lớn có đủ cả Q và H, thiết kế có thể phải nghiên cứu:
- Bơm nối tiếp.
- Trạm trung gian.
- Chia zone.
- Hoặc cấu hình kỹ thuật khác.
Nhưng đây là bài toán thiết kế chuyên sâu.
Không nên đấu hai bơm nối tiếp ngoài hiện trường chỉ vì “thiếu áp”.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – CÓ CẦN KIỂM NPSH KHÔNG?
Có.
NPSH là một thông số rất dễ bị bỏ qua khi chỉ tập trung vào Q, H và kW.
Nếu điều kiện hút không tốt, bơm có thể bị xâm thực.
Biểu hiện thực tế:
- Tiếng ồn giống sỏi chạy trong bơm.
- Rung.
- Lưu lượng không ổn định.
- Cột áp giảm.
- Cánh bơm bị rỗ.
- Tuổi thọ giảm.
Cần bảo đảm:
NPSH available > NPSH required
với dự phòng phù hợp.
Phải kiểm:
- Mực nước thấp nhất.
- Cao độ tâm bơm.
- Đường kính ống hút.
- Chiều dài ống.
- Co, van.
- Nhiệt độ nước.
- Điều kiện áp suất khí quyển.
Cục Cảnh sát PCCC cũng yêu cầu đặc tính hút là một trong những thông số cần công bố trong hồ sơ kỹ thuật bơm.
Một bơm 100 L/s @ 80 m trên catalogue không có nghĩa đặt đâu cũng cho được 100 L/s.
Phía hút phải đủ tốt.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – CÓ THỂ GIẢM CÔNG SUẤT BẰNG CÁCH TĂNG ĐƯỜNG KÍNH ỐNG KHÔNG?
Có thể giảm đáng kể phần công suất do tổn thất ma sát.
Khi tăng đường kính ống:
- Vận tốc giảm.
- Tổn thất dọc đường giảm.
- Cột áp yêu cầu giảm.
- Công suất bơm có thể giảm.
Ví dụ:
Một tuyến quá nhỏ làm tổng tổn thất:
35 m.
Sau khi tối ưu đường kính, còn:
18 m.
Giảm được 17 m cột áp.
Với Q = 50 L/s và η = 75%, phần công suất trục giảm khoảng:
0,00981 × 50 × 17 / 0,75
≈ 11,1 kW.
Đây là lý do đôi khi:
Tăng một cấp đường kính ống
lại rẻ hơn:
Tăng máy bơm + motor + cáp + máy phát + tủ điện.
Thiết kế tốt là tối ưu cả hệ thống.
Không phải cố ép mọi vấn đề về phía bơm.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – CÓ ĐƯỢC CHỌN BƠM THEO CÔNG SUẤT HP KHÔNG?
Có thể quy đổi nhưng không nên bắt đầu từ HP.
Quan hệ gần đúng:
1 HP ≈ 0,746 kW.
Ví dụ:
75 kW ≈ 100,5 HP.
Nhưng câu:
“Công trình dùng bơm 100 HP”
gần như chưa nói được gì.
Bơm 100 HP có thể là:
- 30 L/s @ cột áp cao.
- 70 L/s @ cột áp trung bình.
- Hoặc thông số khác hoàn toàn.
Khi nói về máy bơm chữa cháy, hãy ưu tiên ghi:
Q = … L/s @ H = … m
sau đó mới nói:
Motor = … kW.
Đó mới là ngôn ngữ kỹ thuật dễ kiểm tra.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – MÁY BƠM MUA NĂM 2026 CẦN LƯU Ý GÌ?
Trong năm 2026, máy bơm chữa cháy thuộc nhóm phương tiện PCCC, CNCH thực hiện theo cơ chế Giấy phép lưu thông theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH hướng dẫn khi lựa chọn bơm nên:
- Kiểm tra nguồn gốc.
- Kiểm tra model.
- Kiểm tra thông số kỹ thuật.
- Kiểm tra đường đặc tính.
- Đối chiếu với Giấy phép lưu thông.
- Bảo đảm máy thực tế phù hợp mẫu đã được cấp phép.
- Bảo đảm thông số phù hợp hồ sơ thiết kế.
Đừng chọn theo kiểu:
“Cùng 75 kW là được.”
Hai bơm cùng 75 kW nhưng đường Q-H khác nhau vẫn là hai bài toán khác nhau.

CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – NHỮNG LỖI NÀO THƯỜNG GẶP NHẤT?
Những lỗi PCCC Hùng Gia Phát thường thấy khi rà hồ sơ gồm:
- Chọn bơm từ diện tích công trình mà không tính thủy lực.
- Chỉ tính chênh cao, quên tổn thất.
- Quên áp lực yêu cầu tại đầu phun.
- Dùng Q danh nghĩa sai.
- Cộng tất cả lưu lượng dù không phải vận hành đồng thời.
- Không cộng lưu lượng phải vận hành đồng thời.
- Không xét hiệu suất bơm.
- Dùng hiệu suất motor thay hiệu suất bơm.
- Cộng 20% công suất theo kinh nghiệm rồi kết luận.
- Không kiểm đường Q-H.
- Không kiểm công suất tại 150% lưu lượng.
- Bơm chính và dự phòng khác thông số.
- Đường ống hút quá nhỏ.
- Không tính NPSH.
- Bơm quá lớn làm áp đóng quá cao.
- Dùng van giảm áp để chữa một thiết kế bơm quá dư.
- Chọn motor sát công suất tại đúng một điểm.
- Không tính dòng khởi động cho máy phát.
- Thay model bơm ngoài công trường nhưng không rà lại đường đặc tính.
Có một lỗi rất hay gặp:
Hồ sơ yêu cầu:
45 L/s @ 90 m.
Nhà cung cấp gửi:
50 L/s @ 90 m.
Nhìn qua thấy “bơm mạnh hơn”.
Nhưng đường cong của model mới có thể:
Cột áp đóng quá cao.
Công suất motor không phù hợp.
Điểm 150% không đạt.
Không thể kết luận chỉ bằng hai con số.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – QUY TRÌNH CHỌN BƠM ĐÚNG NÊN LÀM THẾ NÀO?
Quy trình thực tế nên đi theo thứ tự:
- Xác định các hệ thống sử dụng nước chữa cháy.
- Xác định kịch bản bất lợi.
- Xác định lưu lượng Q thiết kế.
- Xác định điểm bất lợi nhất.
- Tính chênh cao.
- Tính tổn thất dọc đường.
- Tính tổn thất cục bộ.
- Xác định áp suất yêu cầu tại điểm cuối.
- Tính cột áp H thiết kế.
- Tính sơ bộ công suất thủy lực.
- Chia cho hiệu suất bơm để xác định công suất trục.
- Chọn các model có đường Q-H phù hợp.
- Kiểm đường công suất.
- Kiểm vùng lưu lượng lớn.
- Kiểm áp suất đóng.
- Kiểm NPSH.
- Chọn motor.
- Chọn bơm dự phòng.
- Kiểm nguồn điện hoặc diesel.
- Kiểm hồ sơ và Giấy phép lưu thông.
Đi đúng thứ tự này sẽ hạn chế rất nhiều chuyện mua bơm xong rồi mới phát hiện:
Thiếu 10 m áp.
Hoặc dư tới 40 m.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – BẢNG TÍNH NHANH CÓ THỂ DÙNG RA SAO?
Có thể dùng bảng dưới đây để hiểu quan hệ giữa Q, H và công suất.
Giả sử hiệu suất bơm 75%:
| Q | H | Công suất trục tính gần đúng |
|---|---|---|
| 20 L/s | 60 m | 15,7 kW |
| 30 L/s | 70 m | 27,5 kW |
| 40 L/s | 80 m | 41,9 kW |
| 50 L/s | 80 m | 52,3 kW |
| 50 L/s | 100 m | 65,4 kW |
| 60 L/s | 100 m | 78,5 kW |
| 80 L/s | 100 m | 104,6 kW |
| 100 L/s | 100 m | 130,8 kW |
Bảng này chỉ dùng để ước tính công suất bơm PCCC.
Không dùng bảng này để mua motor trực tiếp.
Vì motor cuối cùng còn phụ thuộc đường công suất thực của model.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
1. Công thức tính công suất máy bơm chữa cháy là gì?
Với Q tính bằng L/s:
P = 0,00981 × Q × H / η
Trong đó P là công suất trục tính bằng kW, H là mét cột nước và η là hiệu suất bơm.
2. Q tính bằng m³/h thì dùng công thức nào?
Có thể dùng:
P = Q × H / (367 × η)
3. Bơm 50 L/s, 80 m cần motor bao nhiêu kW?
Nếu hiệu suất bơm 75%, công suất trục tại điểm thiết kế khoảng 52,3 kW. Motor thực tế phải được chọn tiếp theo đường công suất và toàn bộ vùng vận hành, không nên tự động kết luận 55 kW.
4. 1 bar bằng bao nhiêu mét cột nước?
Khoảng 10,2 m cột nước.
5. Có nên cộng 20% công suất để chọn motor không?
Không nên áp dụng máy móc. Cần kiểm đường công suất thực tế của bơm.
6. Lưu lượng bơm chữa cháy lấy ở đâu?
Lấy từ tính toán thủy lực của các hệ thống phải hoạt động trong tình huống thiết kế như sprinkler, họng nước, drencher hoặc các hệ thống liên quan.
7. Cột áp bơm gồm những gì?
Gồm chênh cao, tổn thất đường ống, tổn thất cục bộ và áp suất cần duy trì tại điểm bất lợi, đồng thời xét điều kiện áp lực phía hút.
8. Bơm dự phòng có được nhỏ hơn bơm chính không?
Theo QCVN 02:2020/BCA, bơm dự phòng phải có công suất tương đương bơm chính.
9. Hai bơm chạy song song có phải lưu lượng luôn gấp đôi không?
Không. Phải xác định điểm công tác theo đường đặc tính bơm và đường đặc tính hệ thống.
10. Hai bơm nối tiếp dùng để làm gì?
Chủ yếu để tăng cột áp khi một bơm không đáp ứng được yêu cầu.
11. Bơm sprinkler phải kiểm điểm 150% lưu lượng không?
Có theo các yêu cầu của TCVN 7336:2021 áp dụng cho hệ thống sprinkler; tài liệu chuyên môn của Bộ Công an hướng dẫn kiểm tra đặc tính tại 150% lưu lượng thiết kế.
12. Motor bơm và công suất điện tiêu thụ có giống nhau không?
Không hoàn toàn. Công suất motor định mức thường là công suất cơ tại trục, còn công suất điện đầu vào còn phụ thuộc hiệu suất motor.
13. Có thể chọn bơm chỉ theo HP không?
Không nên. Phải ưu tiên chọn theo Q-H rồi mới kiểm tra kW hoặc HP.
14. QCVN 02:2020/BCA còn hiệu lực năm 2026 không?
Có. Cơ sở dữ liệu văn bản pháp luật hiện ghi Thông tư 52/2020/TT-BCA ban hành QCVN 02:2020/BCA là còn hiệu lực.
15. Máy bơm chữa cháy năm 2026 có cần kiểm tra Giấy phép lưu thông không?
Có. Máy bơm chữa cháy thuộc nhóm phương tiện PCCC, CNCH thuộc cơ chế cấp Giấy phép lưu thông theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
CÁCH TÍNH CÔNG SUẤT MÁY BƠM CHỮA CHÁY DỰA TRÊN LƯU LƯỢNG VÀ CỘT ÁP – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?
Điều quan trọng nhất của Cách tính công suất máy bơm chữa cháy dựa trên lưu lượng và cột áp là:
Q và H quyết định nhiệm vụ của bơm. Công suất kW là kết quả sau đó, không phải thông số để bắt đầu thiết kế.
Trình tự nên nhớ:
Tính Q → tính H → chọn đường Q-H → kiểm hiệu suất → tính công suất trục → kiểm toàn dải công suất → chọn motor.
Không nên làm ngược:
“Có sẵn motor 75 kW, xem gắn bơm nào được.”
Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, máy bơm không phải hạng mục nên chọn dư thật nhiều cho yên tâm.
Bơm quá nhỏ thì thiếu nước.
Bơm quá lớn lại có thể:
- Tăng áp quá mức.
- Tăng chi phí điện và máy phát.
- Tăng đường kính cáp.
- Tăng kích thước tủ.
- Làm hệ thống khó cân chỉnh.
- Tạo áp lực không cần thiết lên đường ống và thiết bị.
Tốt nhất là chọn một máy bơm có đường đặc tính đúng với điểm làm việc của hệ thống và đáp ứng đầy đủ các điều kiện của quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng.
Đó mới là cách chọn bơm chữa cháy đúng.
NGUỒN THAM KHẢO
- Thông tư 52/2020/TT-BCA ban hành QCVN 02:2020/BCA – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trạm bơm nước chữa cháy, hiện còn hiệu lực.
- Hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH về QCVN 02:2020/BCA đối với máy bơm chữa cháy cố định.
- QCVN 10:2025/BCA, có hiệu lực từ 30/12/2025.
- Hướng dẫn áp dụng QCVN 10:2025/BCA của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH.
- TCVN 7336:2021 và hướng dẫn áp dụng đối với hệ thống sprinkler.
- Hướng dẫn về hệ thống bơm chữa cháy nối tiếp và song song.
- Hướng dẫn năm 2026 về xác định lưu lượng hệ thống chữa cháy tự động bằng nước.
- Hướng dẫn cấp phép lưu thông đối với máy bơm chữa cháy theo Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/