Hệ thống chống sét tiếp địa cho nhà xưởng có nhiệm vụ bảo vệ con người, kết cấu và thiết bị điện trước nguy cơ sét đánh trực tiếp hoặc quá điện áp lan truyền. Một hệ thống hiệu quả phải được thiết kế đồng bộ từ kim thu sét, dây dẫn sét, hệ thống tiếp địa đến thiết bị chống sét lan truyền. Việc chỉ đóng vài cọc tiếp địa mà không tính toán tổng thể có thể không đáp ứng yêu cầu bảo vệ.
Vì sao nhà xưởng cần thiết kế hệ thống chống sét tiếp địa?
Nhà xưởng thường có diện tích lớn, mái cao và chứa nhiều thiết bị điện có giá trị.
Một số công trình còn có:
* Kết cấu thép.
* Máy móc công suất lớn.
* Tủ điện phân phối.
* Dây chuyền sản xuất.
* Hệ thống điều khiển tự động.
* Camera.
* Server.
* Biến tần.
* PLC.
* Hệ thống báo cháy.
* Kho nguyên vật liệu.
Khi sét đánh trực tiếp vào công trình hoặc khu vực lân cận, dòng điện sét có thể đạt giá trị rất lớn và tạo ra nhiều ảnh hưởng nguy hiểm.
Các rủi ro thường gặp gồm:
* Cháy mái.
* Hư hỏng kết cấu.
* Chập hệ thống điện.
* Hỏng thiết bị điện tử.
* Mất dữ liệu.
* Ngừng dây chuyền sản xuất.
* Điện áp bước nguy hiểm.
* Điện áp tiếp xúc nguy hiểm.
Do đó, hệ thống chống sét cần được xem như một phần của hệ thống an toàn tổng thể của nhà xưởng.
Một hệ thống chống sét hoàn chỉnh gồm những phần nào?
Không nên hiểu hệ thống chống sét chỉ là một cây kim đặt trên mái.
Một hệ thống đầy đủ thường gồm:
* Bộ phận thu sét.
* Dây dẫn dòng sét.
* Hệ thống tiếp địa.
* Liên kết đẳng thế.
* Thiết bị chống sét lan truyền.
* Điểm kiểm tra.
* Hệ thống kết nối với kết cấu kim loại khi thiết kế yêu cầu.
Mỗi thành phần có một chức năng riêng.
Nếu thiếu một trong các phần quan trọng, hiệu quả tổng thể có thể giảm đáng kể.
Bộ phận thu sét có nhiệm vụ gì?
Bộ phận thu sét được bố trí tại vị trí thích hợp trên mái hoặc khu vực cao của nhà xưởng.
Nhiệm vụ là tạo điểm tiếp nhận sét có kiểm soát và dẫn dòng điện xuống hệ thống tiếp địa.
Tùy phương án thiết kế, có thể sử dụng:
* Kim thu sét.
* Lưới thu sét.
* Dây thu sét.
* Kết hợp nhiều phương pháp.
Việc lựa chọn cần dựa trên:
* Kích thước công trình.
* Hình dạng mái.
* Chiều cao.
* Mức độ bảo vệ yêu cầu.
* Các thiết bị nằm trên mái.
Không nên lắp một kim duy nhất giữa mái rồi mặc định toàn bộ nhà xưởng đã được bảo vệ.
Khảo sát hiện trạng trước khi thiết kế chống sét
Một bản thiết kế chính xác cần bắt đầu từ khảo sát.
Đo kích thước công trình
Cần xác định:
* Chiều dài.
* Chiều rộng.
* Chiều cao.
* Hình dạng mái.
* Cao độ các khu vực.
Nhà xưởng có mái bậc hoặc nhiều khối cao độ khác nhau cần được xem xét riêng.
Kiểm tra thiết bị trên mái
Trên mái có thể có:
* Quạt hút.
* Ống khói.
* Bồn nước.
* Điều hòa.
* Pin năng lượng mặt trời.
* Anten.
* Camera.
Các thiết bị nhô cao có thể ảnh hưởng tới phương án bố trí vùng bảo vệ.
Kiểm tra kết cấu công trình
Cần xác định:
* Khung thép.
* Cột bê tông.
* Xà gồ.
* Tường.
* Móng.
Một số thành phần kết cấu có thể được xem xét trong hệ thống liên kết đẳng thế nếu đáp ứng yêu cầu thiết kế.
Khảo sát đất
Đặc tính đất ảnh hưởng rất lớn tới hệ thống tiếp địa.
Cần quan tâm:
* Đất ẩm hay khô.
* Đất sét.
* Đất cát.
* Đất đá.
* Mực nước ngầm.
* Khu vực đã bê tông hóa.
Điện trở suất đất càng cao thì càng khó đạt điện trở tiếp địa thấp.
Đánh giá mức độ rủi ro do sét
Không phải mọi nhà xưởng đều có mức rủi ro giống nhau.
Các yếu tố cần xem xét gồm:
* Vị trí địa lý.
* Mật độ giông sét.
* Chiều cao công trình.
* Diện tích.
* Công năng.
* Vật liệu chứa bên trong.
* Giá trị thiết bị.
* Số người làm việc.
* Hậu quả khi dây chuyền dừng.
Ví dụ nhà kho nhỏ chứa hàng thông thường sẽ có mức rủi ro khác với nhà máy chứa:
* Hóa chất.
* Vật liệu dễ cháy.
* Thiết bị điện tử chính xác.
* Dây chuyền tự động hóa.
Kết quả đánh giá giúp lựa chọn mức bảo vệ phù hợp.
Cách xác định vùng bảo vệ chống sét
Vùng bảo vệ là không gian mà hệ thống thu sét được thiết kế để bảo vệ.
Phương pháp xác định phụ thuộc vào tiêu chuẩn và giải pháp kỹ thuật được áp dụng.
Một số phương pháp thường được sử dụng gồm:
* Phương pháp góc bảo vệ.
* Phương pháp quả cầu lăn.
* Phương pháp lưới.
Không nên tự vẽ một hình nón theo cảm tính để xác định vùng bảo vệ.
Đối với nhà xưởng lớn, mái có nhiều thiết bị và nhiều mức cao độ, phương pháp tính toán cần được triển khai trên bản vẽ kỹ thuật.
Phương pháp quả cầu lăn được hiểu như thế nào?
Có thể hình dung một quả cầu có bán kính theo cấp bảo vệ được lăn quanh bề mặt công trình.
Những vị trí mà quả cầu có thể tiếp xúc là những điểm có khả năng bị sét đánh và cần được bảo vệ.
Kim thu sét và hệ thống dẫn sét được bố trí sao cho quả cầu không chạm vào các khu vực quan trọng cần bảo vệ.
Phương pháp này hữu ích với:
* Mái phức tạp.
* Nhiều thiết bị nhô cao.
* Công trình công nghiệp.
Cách bố trí kim thu sét trên mái nhà xưởng
Kim cần được đặt tại những vị trí có nguy cơ cao và tạo được vùng bảo vệ phù hợp.
Có thể bố trí tại:
* Đỉnh mái.
* Góc mái.
* Điểm cao.
* Khu vực thiết bị nhô cao.
Nếu nhà xưởng dài, có thể cần nhiều kim.
Các kim có thể được liên kết với nhau bằng dây dẫn thu sét.
Không nên tăng chiều cao kim quá mức chỉ để cố bảo vệ diện tích lớn.
Kim quá cao có thể:
* Khó gia cố.
* Chịu tải gió lớn.
* Tăng nguy cơ rung.
* Tăng chi phí kết cấu.
Phương án nhiều điểm thu sét thấp hơn đôi khi hợp lý hơn.
Lưới thu sét trên mái có ưu điểm gì?
Đối với mái lớn, hệ thống dây dẫn tạo thành lưới có thể được sử dụng.
Lưới được bố trí trên bề mặt mái và kết nối với các dây xuống.
Ưu điểm:
* Phân bố đều.
* Phù hợp mái rộng.
* Giảm phụ thuộc vào một kim duy nhất.
Tuy nhiên, lưới phải được:
* Cố định chắc chắn.
* Bố trí đúng khoảng cách.
* Liên kết điện tốt.
* Chống ăn mòn.
Dây dẫn sét có nhiệm vụ gì?
Dây dẫn sét đưa dòng điện từ bộ phận thu sét xuống hệ thống tiếp địa.
Đây là đường dẫn dòng điện có cường độ rất lớn.
Do đó, dây phải:
* Có tiết diện phù hợp.
* Chịu nhiệt.
* Có khả năng dẫn điện tốt.
* Được cố định chắc chắn.
* Có đường đi hợp lý.
Vật liệu thường có thể gồm:
* Đồng.
* Thép mạ.
* Vật liệu dẫn điện phù hợp khác theo thiết kế.
Nguyên tắc bố trí đường dây dẫn sét
Đường dẫn nên:
* Ngắn.
* Tương đối thẳng.
* Hạn chế góc gấp.
* Hạn chế vòng lặp không cần thiết.
Dòng sét có đặc tính xung rất nhanh nên những đoạn uốn gấp có thể làm tăng ảnh hưởng điện cảm.
Không nên đi dây theo đường vòng chỉ để đẹp kiến trúc.
Cần cân bằng giữa:
* Kỹ thuật.
* Thẩm mỹ.
* An toàn.
Tại sao nên có nhiều dây dẫn xuống?
Nhà xưởng lớn thường không nên chỉ sử dụng một dây dẫn xuống.
Nhiều đường xuống giúp:
* Chia dòng sét.
* Giảm mật độ dòng trên một tuyến.
* Tăng tính dự phòng.
* Phân bố dòng tới hệ tiếp địa tốt hơn.
Số lượng và vị trí dây xuống cần được tính theo kích thước công trình và yêu cầu thiết kế.
Các tuyến thường được bố trí quanh chu vi để dòng điện phân bố đều.
Có thể dùng kết cấu thép làm dây dẫn sét hay không?
Trong một số thiết kế, kết cấu kim loại của công trình có thể tham gia vào hệ thống dẫn dòng nếu đáp ứng đầy đủ yêu cầu về:
* Tính liên tục điện.
* Tiết diện.
* Liên kết.
* Khả năng chịu dòng sét.
Tuy nhiên, không được mặc định rằng cứ nhà xưởng khung thép thì khung thép tự động thay thế dây đồng.
Các mối nối bulong, lớp sơn, vật liệu cách điện và cấu tạo liên kết có thể làm thay đổi tính liên tục.
Do đó cần được kiểm tra và thể hiện trong thiết kế.
Hệ thống tiếp địa chống sét là gì?
Tiếp địa là phần có nhiệm vụ phân tán dòng điện sét vào đất.
Hệ thống có thể gồm:
* Cọc tiếp địa.
* Dây hoặc băng đồng.
* Thanh nối.
* Hộp kiểm tra.
* Mối hàn hóa nhiệt.
* Vật liệu cải thiện đất nếu cần.
Mục tiêu không chỉ là đạt một giá trị điện trở nào đó mà còn phải tạo được hệ thống:
* Ổn định.
* Bền.
* Phân tán dòng tốt.
Cọc tiếp địa chống sét thường được bố trí như thế nào?
Cọc được đóng xuống đất ở độ sâu phù hợp.
Có thể bố trí:
* Theo hàng.
* Theo vòng.
* Quanh công trình.
* Kết hợp với lưới tiếp địa.
Khoảng cách giữa các cọc cần được tính hợp lý.
Đóng nhiều cọc quá sát nhau không làm giảm điện trở hiệu quả tương ứng với số lượng cọc.
Vùng ảnh hưởng của các cọc có thể chồng lấn lên nhau.
Do đó, nếu cần giảm điện trở, đôi khi giải pháp tốt hơn là:
* Tăng khoảng cách.
* Tăng chiều dài tuyến.
* Tăng số cọc theo cấu hình hợp lý.
* Cải thiện đất.
Cọc đồng và cọc thép mạ đồng khác nhau thế nào?
Cọc tiếp địa có nhiều loại vật liệu.
Trong đó, cọc thép mạ đồng được sử dụng khá phổ biến nhờ:
* Độ cứng cơ học.
* Khả năng đóng sâu.
* Giá thành hợp lý.
* Lớp đồng hỗ trợ chống ăn mòn và dẫn điện.
Chất lượng cọc phụ thuộc vào:
* Đường kính.
* Chiều dài.
* Độ dày lớp mạ.
* Công nghệ sản xuất.
Không nên mua chỉ dựa vào tên gọi “cọc đồng”.
Cần kiểm tra thông số thực tế.
Dây tiếp địa nên dùng loại nào?
Dây nối giữa các cọc có thể là:
* Cáp đồng trần.
* Băng đồng.
* Vật liệu phù hợp khác.
Tiết diện phải đáp ứng thiết kế.
Dây chôn trong đất cần:
* Chống ăn mòn.
* Có mối nối tốt.
* Không bị đứt.
Nếu một mối nối bị hỏng, một phần mạng tiếp địa có thể mất tác dụng.
Mối nối tiếp địa nên thực hiện như thế nào?
Mối nối là một trong những vị trí dễ suy giảm chất lượng theo thời gian.
Các phương pháp có thể gồm:
* Hàn hóa nhiệt.
* Kẹp chuyên dụng.
* Phương pháp được thiết kế chấp thuận.
Hàn hóa nhiệt thường được sử dụng vì tạo liên kết điện và cơ khí tương đối bền.
Sau khi thi công, cần:
* Kiểm tra mối hàn.
* Làm sạch xỉ.
* Bảo vệ chống ăn mòn khi cần.
Không nên dùng dây thép buộc tạm thay cho liên kết điện chuyên dụng.
Hộp kiểm tra tiếp địa có tác dụng gì?
Hộp kiểm tra được bố trí ở vị trí kết nối giữa dây dẫn xuống và hệ thống tiếp địa.
Mục đích:
* Tách hệ thống khi đo.
* Kiểm tra mối nối.
* Bảo trì.
Hộp nên đặt:
* Dễ tiếp cận.
* Có ký hiệu.
* Không bị chôn kín.
Nếu xây tường phủ mất hộp, việc đo điện trở sau này sẽ rất khó.
Điện trở tiếp địa bao nhiêu là đạt?
Không nên sử dụng một con số duy nhất cho mọi loại hệ thống mà không xem tiêu chuẩn áp dụng và thiết kế.
Giá trị yêu cầu phụ thuộc:
* Loại hệ thống chống sét.
* Hệ thống điện.
* Phương án liên kết.
* Tiêu chuẩn công trình.
Trong thực tế, nhiều thiết kế đặt mục tiêu điện trở tiếp địa thấp nhằm hỗ trợ phân tán dòng tốt.
Tuy nhiên, việc đánh giá không nên chỉ nhìn vào một giá trị đo.
Cần xem toàn bộ:
* Cấu hình cọc.
* Mối nối.
* Tính liên tục.
* Sự ổn định theo mùa.
Tại sao điện trở tiếp địa thay đổi theo mùa?
Độ ẩm đất ảnh hưởng rất lớn tới điện trở.
Mùa mưa:
* Đất ẩm.
* Điện trở thường thấp hơn.
Mùa khô:
* Đất khô.
* Điện trở có thể tăng.
Nếu hệ thống chỉ vừa đạt yêu cầu trong mùa mưa, có khả năng vượt giới hạn vào mùa khô.
Do đó, khi thiết kế nên xem xét điều kiện bất lợi.
Cách giảm điện trở tiếp địa khi đất có điện trở suất cao
Một số giải pháp gồm:
* Tăng số lượng cọc.
* Tăng chiều sâu.
* Tăng diện tích mạng.
* Bố trí cọc hợp lý hơn.
* Sử dụng vật liệu cải thiện đất theo phương án kỹ thuật.
Không nên tự ý đổ muối quanh cọc để giảm điện trở tạm thời.
Muối có thể:
* Tăng ăn mòn.
* Ảnh hưởng môi trường.
* Hiệu quả không bền.
Cần sử dụng giải pháp chuyên dụng.
Liên kết đẳng thế là gì?
Khi sét đi qua hệ thống, giữa các phần kim loại có thể xuất hiện chênh lệch điện thế lớn.
Liên kết đẳng thế nhằm giảm chênh lệch đó.
Các thành phần có thể cần xem xét liên kết:
* Kết cấu thép.
* Đường ống kim loại.
* Vỏ tủ điện.
* Thiết bị kim loại.
Mục tiêu là giảm nguy cơ phóng điện nguy hiểm giữa các hệ thống.
Có nên dùng chung tiếp địa chống sét và tiếp địa an toàn điện?
Đây là câu hỏi thường gặp.
Việc liên kết các hệ thống tiếp địa phải được thực hiện theo thiết kế và tiêu chuẩn áp dụng.
Không nên tự ý tách hoàn toàn mọi hệ tiếp địa hoặc tự ý nối chung mà chưa phân tích.
Trong nhiều công trình hiện đại, hệ thống tiếp địa được thiết kế theo nguyên tắc đẳng thế nhằm hạn chế chênh lệch điện áp.
Tuy nhiên, cách kết nối phải được kỹ sư tính toán.
Chống sét trực tiếp và chống sét lan truyền khác nhau thế nào?
Chống sét trực tiếp
Bảo vệ khi dòng sét tác động trực tiếp vào công trình.
Các thành phần chính:
* Kim.
* Lưới.
* Dây xuống.
* Tiếp địa.
Chống sét lan truyền
Bảo vệ thiết bị điện trước xung điện áp đi vào qua:
* Đường điện.
* Đường tín hiệu.
* Cáp mạng.
Thiết bị chống sét lan truyền thường được gọi là SPD.
Một nhà xưởng có kim thu sét nhưng không có SPD vẫn có thể bị hỏng thiết bị điện tử do xung quá áp.
SPD nên được bố trí ở đâu?
Tùy hệ thống, SPD có thể bố trí tại nhiều cấp:
* Tủ điện tổng.
* Tủ phân phối.
* Tủ thiết bị quan trọng.
Mục tiêu là giảm xung điện theo từng cấp.
Không nên chỉ gắn một SPD nhỏ gần máy rồi cho rằng toàn bộ hệ thống đã được bảo vệ.
Cần phối hợp:
* Cấp bảo vệ.
* Dòng xung.
* Khoảng cách.
* Hệ thống tiếp địa.
Tại sao dây nối SPD phải ngắn?
Dòng xung có tốc độ thay đổi rất cao.
Dây nối dài có thể làm tăng điện áp dư do đặc tính cảm kháng.
Do đó dây nối SPD nên:
* Ngắn.
* Gọn.
* Ít vòng.
* Có tiết diện phù hợp.
Đây là một chi tiết nhỏ nhưng ảnh hưởng lớn đến hiệu quả bảo vệ.
Chống sét cho hệ thống năng lượng mặt trời trên mái nhà xưởng
Nhiều nhà xưởng hiện nay lắp pin năng lượng mặt trời.
Điều này làm hệ thống chống sét phức tạp hơn.
Cần xem xét:
* Khung pin.
* Khoảng cách với kim thu sét.
* Cáp DC.
* Inverter.
* SPD DC.
* SPD AC.
* Liên kết đẳng thế.
Không nên lắp pin sau khi hệ thống chống sét đã hoàn thiện mà không đánh giá lại vùng bảo vệ.
Các tấm pin có thể làm thay đổi cấu hình trên mái.
Chống sét cho camera và anten trên mái
Camera và anten thường nằm ở vị trí cao, dễ chịu ảnh hưởng của sét.
Cần xem xét:
* Vị trí so với vùng bảo vệ.
* Tiếp địa.
* SPD cho tín hiệu.
* SPD nguồn.
Nếu camera được lắp trên cột kim loại cao hơn hệ thống thu sét hiện hữu, cần đánh giá lại thiết kế.
Quy trình thiết kế chống sét tiếp địa cho nhà xưởng
Một quy trình chuyên nghiệp có thể gồm:
* Khảo sát công trình.
* Thu thập bản vẽ.
* Đánh giá rủi ro.
* Xác định mức bảo vệ.
* Thiết kế bộ phận thu sét.
* Xác định vùng bảo vệ.
* Bố trí dây xuống.
* Thiết kế tiếp địa.
* Thiết kế SPD.
* Lập bản vẽ.
* Lập danh mục vật tư.
* Thẩm tra điều kiện thi công.
Không nên mua kim thu sét trước rồi mới tìm cách bố trí.
Quy trình thi công hệ thống tiếp địa
Bước 1: Xác định vị trí
Định vị:
* Cọc.
* Hộp kiểm tra.
* Tuyến cáp.
Cần kiểm tra các hệ thống ngầm khác để tránh:
* Cáp điện.
* Ống nước.
* Móng.
Bước 2: Đóng cọc
Cọc phải được đóng đúng vị trí và độ sâu.
Không nên cắt ngắn cọc chỉ vì gặp đất cứng mà chưa đánh giá lại.
Bước 3: Liên kết cọc
Kết nối bằng dây hoặc băng tiếp địa.
Mối nối phải:
* Chắc.
* Dẫn điện tốt.
* Chống ăn mòn.
Bước 4: Lắp hộp kiểm tra
Hộp đặt ở vị trí dễ đo.
Bước 5: Đo điện trở
Sau khi hoàn thiện, cần đo kiểm.
Nếu chưa đạt, phải bổ sung phương án.
Không nên lấp hoàn toàn trước khi kiểm tra các mối nối quan trọng.
Quy trình thi công dây dẫn sét trên công trình
Dây dẫn phải được cố định bằng:
* Kẹp.
* Giá đỡ.
* Phụ kiện phù hợp.
Khoảng cách giá đỡ cần bảo đảm dây không:
* Võng.
* Rung.
* Bung khi gió lớn.
Tại vị trí chuyển hướng, cần:
* Uốn hợp lý.
* Hạn chế góc gấp đột ngột.
Dây không nên đi sát những vị trí mà người thường xuyên có thể chạm vào nếu chưa có biện pháp bảo vệ phù hợp.
Các lỗi thường gặp khi thi công chống sét
Chỉ đóng một vài cọc rồi kết luận đã đạt
Số lượng cọc phải dựa trên điều kiện đất và kết quả tính toán.
Không đo sau khi thi công
Không có kết quả đo thì không thể biết hệ thống đạt hay không.
Dây xuống đi vòng quá nhiều
Làm tăng chiều dài và ảnh hưởng đặc tính dẫn dòng xung.
Mối nối bị chôn nhưng không bảo vệ
Sau vài năm có thể bị ăn mòn.
Không có hộp kiểm tra
Gây khó khăn cho bảo trì.
Không liên kết đẳng thế
Có thể xuất hiện chênh áp giữa các phần kim loại.
Chỉ chống sét trực tiếp mà bỏ SPD
Thiết bị điện tử vẫn có thể hư do quá áp lan truyền.
Những lỗi thường gặp khi chọn kim thu sét
Một số chủ đầu tư chọn kim theo quảng cáo bán kính bảo vệ mà không xem:
* Chiều cao lắp.
* Mặt bằng.
* Mức bảo vệ.
* Tiêu chuẩn.
Một giá trị bán kính trên catalogue không nên được áp dụng độc lập cho mọi công trình.
Phải đưa thiết bị vào thiết kế tổng thể.
Chống sét nhà xưởng mái tôn cần lưu ý gì?
Mái tôn có diện tích lớn và thường liên kết với khung thép.
Cần kiểm tra:
* Độ liên tục điện.
* Vị trí kim.
* Dây xuống.
* Khoảng cách với thiết bị.
Không nên khoan mái tùy tiện vì có thể gây:
* Dột.
* Ăn mòn.
Giá đỡ cần có giải pháp chống thấm.
Chống sét nhà xưởng chứa vật liệu dễ cháy cần chú ý gì?
Mức độ an toàn cần được đánh giá cao hơn.
Ngoài sét đánh trực tiếp, cần hạn chế:
* Tia lửa.
* Phóng điện.
* Chênh lệch điện thế.
Các khu vực có:
* Dung môi.
* Sơn.
* Xăng dầu.
* Hóa chất dễ cháy.
cần được thiết kế theo yêu cầu chuyên biệt.
Không nên áp dụng phương án của nhà kho thông thường.
Cách đo điện trở tiếp địa sau khi thi công
Việc đo phải sử dụng thiết bị phù hợp và phương pháp đúng.
Một phương pháp phổ biến sử dụng:
* Máy đo tiếp địa.
* Cọc phụ.
* Dây đo.
Kết quả cần được ghi vào biên bản.
Thông tin nên có:
* Ngày đo.
* Thời tiết.
* Vị trí.
* Giá trị.
* Người thực hiện.
* Thiết bị đo.
Điều kiện đất tại thời điểm đo cũng nên được ghi nhận để tiện so sánh sau này.
Tại sao không nên đo tiếp địa bằng đồng hồ vạn năng thông thường?
Đồng hồ vạn năng không thay thế được máy đo điện trở tiếp địa chuyên dụng trong phép đo hệ thống.
Kết quả đo giữa cọc và một điểm ngẫu nhiên không phản ánh chính xác điện trở phân tán của hệ thống.
Cần sử dụng phương pháp đo phù hợp.
Bảo trì hệ thống chống sét bao gồm những gì?
Hệ thống không nên được lắp xong rồi bỏ quên.
Cần kiểm tra:
* Kim thu sét.
* Dây dẫn.
* Giá đỡ.
* Mối nối.
* Hộp kiểm tra.
* Cọc tiếp địa.
* SPD.
Kiểm tra sau:
* Mưa bão lớn.
* Sét đánh gần.
* Cải tạo mái.
* Lắp thêm thiết bị.
Nếu mái nhà xưởng được bổ sung pin mặt trời, cần đánh giá lại ngay.
Kiểm tra SPD như thế nào?
Nhiều SPD có:
* Chỉ thị trạng thái.
* Module thay thế.
Nếu chỉ thị cho thấy thiết bị đã hỏng, cần thay thế.
Ngoài ra cần kiểm tra:
* Dây.
* CB bảo vệ.
* Mối nối tiếp địa.
Không nên giữ một SPD đã hết khả năng bảo vệ chỉ vì tủ điện vẫn hoạt động bình thường.
Khi nào cần đo lại điện trở tiếp địa?
Nên thực hiện theo kế hoạch bảo trì và khi có các thay đổi như:
* Sửa hệ thống.
* Đào đất gần cọc.
* Cải tạo nhà xưởng.
* Phát hiện rỉ.
* Kết quả đo trước đó tăng.
Đất và mối nối thay đổi theo thời gian nên giá trị không phải cố định vĩnh viễn.
Dấu hiệu hệ thống tiếp địa có vấn đề
Có thể gồm:
* Dây bị đứt.
* Hộp kiểm tra rỉ.
* Mối nối lỏng.
* Điện trở tăng.
* Cọc bị ảnh hưởng bởi thi công.
Đặc biệt, công trình đào móng mới cạnh nhà xưởng có thể làm đứt dây tiếp địa ngầm.
Sau hoạt động xây dựng gần hệ thống, nên kiểm tra lại.
Checklist nghiệm thu hệ thống chống sét tiếp địa
Trước khi bàn giao, nên kiểm tra:
* Vị trí kim.
* Chiều cao.
* Vùng bảo vệ.
* Dây dẫn.
* Giá đỡ.
* Dây xuống.
* Hộp kiểm tra.
* Hệ thống cọc.
* Mối nối.
* Điện trở tiếp địa.
* SPD.
* Bản vẽ hoàn công.
Ngoài ra cần chụp ảnh các phần bị chôn trước khi hoàn thiện.
Hình ảnh rất hữu ích khi bảo trì sau nhiều năm.
Câu hỏi thường gặp về chống sét tiếp địa nhà xưởng
Nhà xưởng thấp có cần chống sét không?
Chiều cao chỉ là một yếu tố.
Cần đánh giá tổng thể về vị trí, diện tích và mức độ rủi ro.
Có kim thu sét rồi có cần SPD không?
Nên xem đây là hai lớp bảo vệ khác nhau.
Kim xử lý nguy cơ sét trực tiếp, còn SPD hỗ trợ bảo vệ thiết bị trước quá điện áp lan truyền.
Đóng càng nhiều cọc thì điện trở càng thấp phải không?
Không hoàn toàn.
Hiệu quả phụ thuộc vào khoảng cách, chiều sâu, điện trở suất đất và cấu hình.
Cọc tiếp địa có cần thay định kỳ không?
Không có lịch thay cố định cho mọi hệ thống.
Cần dựa vào kiểm tra, ăn mòn và kết quả đo.
Điện trở tăng sau vài năm có bình thường không?
Có thể xảy ra do:
* Đất khô hơn.
* Mối nối suy giảm.
* Cọc ăn mòn.
Cần kiểm tra nguyên nhân.
Có thể tự đóng thêm cọc khi điện trở cao không?
Có thể cần bổ sung cọc nhưng nên tính toán cách bố trí.
Đóng ngẫu nhiên quá gần cọc cũ có thể không mang lại hiệu quả như mong muốn.
Những thông tin cần cung cấp khi yêu cầu thiết kế chống sét
Chủ đầu tư nên chuẩn bị:
* Bản vẽ mặt bằng.
* Bản vẽ mái.
* Chiều cao.
* Công năng.
* Hình ảnh hiện trường.
* Thông tin thiết bị trên mái.
* Thông tin hệ thống điện.
Nếu chưa có bản vẽ hoàn chỉnh, đơn vị thiết kế cần khảo sát để lấy kích thước thực tế.
Tư vấn thiết kế và thi công hệ thống chống sét tiếp địa
Một hệ thống chống sét an toàn cần được thiết kế đồng bộ giữa phần chống sét trực tiếp, tiếp địa và bảo vệ quá áp.
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT cung cấp dịch vụ tư vấn, khảo sát, cung cấp vật tư, thi công và kiểm tra các hạng mục PCCC và chống sét cho nhà xưởng, kho hàng, văn phòng và công trình công nghiệp.
Thông tin liên hệ:
* Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh.
* Hotline: 0943709898.
* Email: [pccc.hgp@gmail.com](mailto:pccc.hgp@gmail.com).
* Website: https://pccchunggiaphat.com/
Khi cần khảo sát chống sét cho nhà xưởng, khách hàng nên cung cấp diện tích, chiều cao và bản vẽ mái để đơn vị kỹ thuật có thể đánh giá nhanh phương án thu sét, số đường dẫn xuống và vị trí hệ thống tiếp địa.
Kết luận
Thiết kế hệ thống chống sét tiếp địa cho nhà xưởng không nên được thực hiện theo kinh nghiệm đơn giản kiểu “đặt một kim trên mái và đóng vài cọc xuống đất”.
Một hệ thống hoàn chỉnh phải được xây dựng từ:
* Đánh giá rủi ro.
* Vùng bảo vệ.
* Bộ phận thu sét.
* Dây dẫn xuống.
* Tiếp địa.
* Liên kết đẳng thế.
* SPD.
Trong đó, hệ thống tiếp địa giữ vai trò đặc biệt quan trọng vì đây là nơi phân tán dòng sét vào đất.
Cọc phải được bố trí hợp lý, các mối nối phải bền và toàn bộ mạng cần được đo kiểm sau thi công.
Đối với nhà xưởng lớn, sử dụng nhiều đường dẫn xuống giúp dòng sét được phân bố tốt hơn và giảm phụ thuộc vào một tuyến duy nhất.
Bên cạnh chống sét trực tiếp, chủ đầu tư cũng cần chú ý đến chống sét lan truyền.
Các dây chuyền sản xuất hiện đại sử dụng nhiều PLC, biến tần, máy tính và thiết bị điều khiển có thể bị hư hỏng dù sét không đánh trực tiếp vào nhà xưởng.
Do đó, SPD tại các cấp tủ điện là một phần quan trọng của phương án tổng thể.
Sau khi lắp đặt, hệ thống cần được kiểm tra định kỳ, đặc biệt sau khi cải tạo mái, lắp thêm pin năng lượng mặt trời hoặc có hoạt động đào đất gần tuyến tiếp địa.
Một thiết kế tốt không chỉ nhằm đạt giá trị điện trở thấp tại thời điểm nghiệm thu mà phải duy trì được độ ổn định trong nhiều năm.
Nếu nhà xưởng đang cần xây dựng mới, cải tạo hoặc đo kiểm hệ thống chống sét tiếp địa, CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT, địa chỉ 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh, Hotline 0943709898 có thể hỗ trợ khảo sát và đề xuất phương án phù hợp với điều kiện thực tế của công trình.
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/
