Ưu điểm của hệ thống chữa cháy bằng bọt Foam trong kho xăng dầu

Rate this post

Ưu điểm của hệ thống chữa cháy bằng bọt Foam trong kho xăng dầu nằm ở khả năng tạo một lớp bọt phủ kín bề mặt nhiên liệu, cách ly vùng cháy với không khí, hạn chế hơi xăng dầu tiếp tục thoát ra và giảm nguy cơ cháy bùng trở lại. Với bể chứa, khu xuất nhập và khu vực có nguy cơ tràn xăng dầu, Foam thường hiệu quả hơn việc chỉ phun nước trực tiếp vào bề mặt chất lỏng cháy.

Tuy nhiên, hệ thống chữa cháy Foam không phải cứ mua chất tạo bọt rồi lắp lăng phun là xong. Thiết kế phải căn cứ loại nhiên liệu, dạng bể, diện tích bề mặt cháy, loại Foam, tỷ lệ pha, lưu lượng, thời gian phun và đồng thời tính hệ thống nước làm mát cho bể cháy và các bể lân cận. TCVN 5307:2009 về kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ hiện vẫn còn hiệu lực; các tiêu chuẩn chất tạo bọt cũng đã có phiên bản cập nhật như TCVN 7278-1:2024 và TCVN 7278-3:2025.

Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 13/09/2026.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU LÀ GÌ?

Ưu điểm của hệ thống chữa cháy bằng bọt Foam trong kho xăng dầu là xử lý đúng bản chất của đám cháy chất lỏng: phủ kín bề mặt nhiên liệu thay vì chỉ tác động vào ngọn lửa phía trên.

Khi được tạo đúng tỷ lệ và phun đúng kỹ thuật, lớp Foam có thể:

  • Cách ly hơi nhiên liệu với không khí.
  • Hạn chế ôxy tiếp xúc trực tiếp với bề mặt chất lỏng.
  • Giảm lượng hơi xăng dầu tiếp tục thoát ra.
  • Hỗ trợ dập tắt ngọn lửa trên diện tích bề mặt lớn.
  • Duy trì lớp phủ sau khi ngọn lửa đã giảm.
  • Hạn chế nguy cơ cháy trở lại.
  • Phù hợp với bể chứa, đê bao và vùng xăng dầu tràn.

TCVN 5307:2009 xác định bọt chữa cháy là một trong những chất chữa cháy dùng trong kho dầu mỏ, đồng thời có các quy định riêng về hệ thống cố định, bán cố định, lưu lượng dung dịch Foam, thời gian phun và lượng dự trữ cần thiết.

Nói thật, lợi thế lớn nhất của Foam không phải là “phun mạnh hơn nước”.

Mà là nó tạo được một lớp bảo vệ ngay trên chính bề mặt nhiên liệu đang cháy.

Đó là thứ nước đơn thuần khó làm được với xăng dầu nổi trên nước.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU ĐẾN TỪ NGUYÊN LÝ NÀO?

Hệ thống chữa cháy bằng bọt Foam có hiệu quả vì bọt được hình thành từ dung dịch chất tạo bọt, nước và không khí, sau đó trải thành một lớp trên bề mặt nhiên liệu.

Có thể hiểu đơn giản qua ba tác động chính.

Thứ nhất là cách ly.

Lớp Foam nằm giữa:

Nhiên liệu.

và

Không khí.

Khi bề mặt bị bao phủ đủ và lớp bọt duy trì ổn định, quá trình cung cấp ôxy cho vùng cháy bị hạn chế.

Thứ hai là hạn chế hơi nhiên liệu.

Xăng và nhiều sản phẩm dầu mỏ tạo hơi cháy rất nhanh. Foam phủ lên phía trên giúp giảm hơi nhiên liệu tiếp tục thoát vào vùng cháy.

Thứ ba là hỗ trợ làm mát.

Dung dịch Foam có thành phần nước nên có tác dụng hấp thụ một phần nhiệt. Nhưng cần hiểu đúng: đối với kho bể xăng dầu, Foam không phải lý do để bỏ hệ thống nước tưới mát bể.

TCVN 5307 còn tính riêng lượng nước tưới mát bể cháy và các bể lân cận. Điều đó cho thấy hai nhiệm vụ khác nhau:

  • Foam xử lý bề mặt nhiên liệu cháy.
  • Nước làm mát kết cấu bể và hạn chế tác động nhiệt sang bể bên cạnh.

Đây là điểm chúng tôi luôn nhắc khi tư vấn.

Đừng thiết kế theo suy nghĩ:

“Đã có Foam rồi thì bớt nước.”

Hai hệ thống hỗ trợ nhau.

Không thay thế nhau một cách tùy tiện.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU SO VỚI CHỮA CHÁY BẰNG NƯỚC LÀ GÌ?

Bọt Foam phù hợp hơn nước đơn thuần đối với cháy trên bề mặt nhiều loại xăng dầu vì xăng dầu thường nhẹ hơn nước và không hòa tan với nước.

Nếu phun nước không đúng cách vào đám cháy nhiên liệu lỏng, nước có thể chìm xuống dưới lớp nhiên liệu trong khi chất cháy vẫn nằm trên bề mặt.

Với một số tình huống còn có nguy cơ:

  • Làm chất lỏng cháy tràn rộng hơn.
  • Làm vùng cháy lan sang khu vực khác.
  • Không kiểm soát được hơi nhiên liệu.
  • Tạo cảm giác lửa giảm nhưng sau đó cháy trở lại.

Foam khác ở chỗ nó được đưa lên bề mặt và tạo lớp phủ.

Với nhiên liệu không hòa tan trong nước, TCVN 7278-1:2024 hiện là tiêu chuẩn còn hiệu lực đối với chất tạo bọt độ nở thấp dùng phun lên bề mặt chất lỏng cháy không hòa tan được với nước. Tiêu chuẩn nêu mục tiêu kiểm soát, dập tắt và ngăn cháy lại của loại đám cháy này.

Vậy nên nếu hỏi:

“Foam có tốt hơn nước không?”

Câu trả lời chính xác là:

Với bề mặt xăng dầu cháy, Foam giải quyết một nhiệm vụ mà nước thông thường không làm tốt.

Nhưng hệ thống kho xăng dầu vẫn cần nước cho nhiều nhiệm vụ khác, nhất là làm mát bể.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ GIÚP NGĂN CHÁY LẠI KHÔNG?

Có. Một trong những ưu điểm của Foam chữa cháy xăng dầu là lớp bọt tiếp tục che phủ bề mặt nhiên liệu sau khi ngọn lửa được kiểm soát, từ đó hỗ trợ giảm nguy cơ hơi cháy tiếp tục hình thành và bắt lửa lại.

Đây là vấn đề rất quan trọng.

Một đám cháy chất lỏng không kết thúc chỉ vì không còn nhìn thấy ngọn lửa.

Bề mặt nhiên liệu vẫn có thể:

  • Còn nóng.
  • Tiếp tục bay hơi.
  • Gặp điểm nóng.
  • Gặp tia lửa.
  • Gặp nguồn nhiệt từ kết cấu xung quanh.

Nếu lớp Foam bị phá vỡ quá sớm, vùng nhiên liệu lại lộ ra.

Hơi cháy có thể hình thành trở lại.

Đó là lý do chất tạo bọt không chỉ được đánh giá ở khả năng “dập lửa nhanh” mà còn ở độ ổn định, khả năng phủ bề mặt và khả năng chống cháy lại.

TCVN 7278-1:2024 hiện quy định các tính chất và mức hiệu quả cần thiết của chất tạo bọt độ nở thấp dùng đối với chất lỏng cháy không hòa tan với nước, trong đó có mục tiêu kiểm soát, dập tắt và ngăn việc cháy lại.

Nói ngắn gọn:

Dập được lửa là một chuyện.

Giữ cho nó không bùng lại là chuyện thứ hai.

Và Foam được thiết kế để hỗ trợ cả hai.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ PHÙ HỢP VỚI ĐÁM CHÁY DIỆN TÍCH LỚN KHÔNG?

Có. Hệ thống Foam cố định đặc biệt phù hợp với những bề mặt cháy lớn như bể chứa xăng dầu vì có thể đưa dung dịch tạo bọt vào vùng cháy theo lưu lượng và cường độ đã được tính trước.

TCVN 5307:2009 quy định lưu lượng dung dịch chất tạo bọt cần thiết theo:

Qct = Sc × Jct

Trong đó về nguyên tắc:

  • Sc là diện tích bề mặt cháy.
  • Jct là cường độ phun dung dịch chất tạo bọt.

Đây là điểm khác rất xa với cách chữa cháy thủ công.

Bể càng lớn thì không thể nói:

“Thêm vài lăng Foam là được.”

Phải tính:

  1. Diện tích cháy.
  2. Cường độ phun.
  3. Lưu lượng mỗi lăng.
  4. Số lượng lăng.
  5. Thời gian phun.
  6. Lượng dung dịch cần thiết.
  7. Lượng chất tạo bọt.
  8. Lượng nước pha.
  9. Lượng dung dịch nằm trong đường ống.
  10. Lượng Foam bổ trợ cho khu vực đê bao.

TCVN 5307 có hẳn Phụ lục B để tính những nội dung này.

Đó cũng là lý do hệ thống Foam cố định có giá trị lớn với kho bể lớn.

Khi cháy thật, lưu lượng cần thiết đã được tính và hệ thống được bố trí sẵn.

Không phải đứng ngoài bể rồi mới nghĩ cách đưa Foam vào.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU KHI DÙNG HỆ THỐNG CỐ ĐỊNH LÀ GÌ?

Hệ thống chữa cháy Foam cố định giúp rút ngắn đáng kể thời gian triển khai và giảm số thao tác phải thực hiện gần khu vực cháy.

TCVN 5307:2009 yêu cầu hệ thống chữa cháy cố định đối với các bể nổi khi thuộc một trong những trường hợp:

  • Đường kính từ 18 m trở lên.
  • Dung tích từ 2.000 m³ trở lên.
  • Chiều cao từ 15 m trở lên.

Với hệ thống cố định, các thiết bị quan trọng đã được bố trí từ trước:

  • Đường ống.
  • Lăng/thiết bị tạo bọt.
  • Điểm cấp dung dịch.
  • Các thiết bị điều khiển.
  • Hệ thống nước làm mát liên quan.

Lợi thế thực tế là:

  • Không mất nhiều thời gian kéo tuyến ống dài.
  • Giảm việc đưa lực lượng vào sát bể.
  • Chủ động vị trí đưa Foam.
  • Dễ bảo đảm lưu lượng đã tính.
  • Phù hợp với bể kích thước lớn.
  • Dễ phối hợp cùng hệ thống làm mát.

Đối với đám cháy bể xăng dầu, vài phút đầu rất quan trọng.

Nhiệt tăng nhanh.

Bức xạ nhiệt ảnh hưởng bể bên cạnh.

Khả năng tiếp cận giảm dần.

Vậy nên thiết bị được chuẩn bị trước luôn có lợi thế.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU KHI DÙNG HỆ THỐNG BÁN CỐ ĐỊNH LÀ GÌ?

Hệ thống Foam bán cố định giúp giảm chi phí đầu tư so với hệ cố định hoàn toàn nhưng vẫn chuẩn bị trước những phần quan trọng tại bể.

TCVN 5307:2009 cho phép trang bị hệ thống bán cố định trong một số trường hợp như:

  • Bể nổi đường kính dưới 18 m.
  • Bể nổi dung tích từ 400 m³ đến dưới 2.000 m³.
  • Bể nổi cao từ 6 m đến dưới 15 m.
  • Bể ngầm từ 1.000 m³ trở lên.

Với dạng này, tiêu chuẩn yêu cầu tối thiểu một số thiết bị được lắp cố định tại bể, chẳng hạn với bể nổi gồm:

  • Lăng tạo bọt.
  • Đường ống dẫn dung dịch tạo bọt.
  • Hệ thống tưới mát thành bể.
  • Tuyến kéo tới họng chờ ngoài đê bao.

Khi xảy ra cháy, lực lượng chữa cháy kết nối thiết bị còn lại vào hệ thống.

Ưu điểm là:

  • Không phải triển khai toàn bộ từ đầu.
  • Điểm đưa Foam vào bể đã được chuẩn bị.
  • Hạn chế việc kéo thiết bị xuyên qua khu vực nguy hiểm.
  • Chi phí đầu tư hợp lý hơn với một số bể nhỏ.
  • Thuận lợi bảo trì hơn hệ hoàn toàn cố định trong một số dự án.

Nhưng phải nhớ:

“Bán cố định” không có nghĩa là làm thiếu.

Những phần nào được phép di động và phần nào bắt buộc lắp sẵn phải theo thiết kế.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU ĐỐI VỚI KHU VỰC ĐÊ BAO LÀ GÌ?

Foam có lợi thế lớn khi xử lý xăng dầu tràn trong khu vực đê bao vì có thể phủ trực tiếp lên bề mặt chất lỏng cháy đã thoát khỏi bể.

Đây là tình huống thực tế rất đáng lo.

Bể không phải vị trí duy nhất có thể cháy.

Xăng dầu có thể:

  • Rò đường ống.
  • Tràn từ bể.
  • Rò van.
  • Chảy vào khu đê bao.
  • Lan trên mặt sàn.

TCVN 5307 yêu cầu ngoài thiết bị tạo bọt cố định tại bể còn phải bố trí trụ cấp dung dịch chất tạo bọt bổ trợ phía ngoài đê ngăn cháy để xử lý cháy trong khu đê do sản phẩm tràn. Lưu lượng dung dịch tại mỗi trụ tối thiểu được tiêu chuẩn xác định là 189 L/phút.

Đây là chi tiết rất thực tế.

Nếu chỉ bảo vệ bên trong bể mà bỏ khu đê, thiết kế mới giải quyết một phần nguy cơ.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ GIÚP GIẢM RỦI RO CHO LỰC LƯỢNG CHỮA CHÁY KHÔNG?

Có. Hệ thống Foam cố định và bán cố định có thể giảm nhu cầu đưa con người tiếp cận quá gần bề mặt bể đang cháy.

Trong đám cháy kho xăng dầu, lực lượng chữa cháy phải đối mặt với:

  • Bức xạ nhiệt rất lớn.
  • Hơi nhiên liệu.
  • Khả năng cháy lan.
  • Nguy cơ tràn chất lỏng.
  • Kết cấu bể bị nung nóng.
  • Nguy cơ sự cố thứ cấp.

Nếu hệ thống Foam đã có:

  • Đường ống.
  • Họng kết nối.
  • Lăng cố định.
  • Hệ thống tưới mát.

thì nhiều thao tác có thể thực hiện từ vị trí an toàn hơn.

Tất nhiên, mức độ an toàn còn phụ thuộc thiết kế thực tế.

Không nên quảng cáo rằng Foam khiến việc chữa cháy “an toàn tuyệt đối”.

Không có hệ thống PCCC nào làm được điều đó.

Nhưng giảm thao tác trực tiếp sát đám cháy rõ ràng là một lợi thế.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ GIÚP HẠN CHẾ CHÁY LAN SANG BỂ KHÁC KHÔNG?

Có, nhưng Foam phải được kết hợp với hệ thống làm mát và các giải pháp khoảng cách, đê bao mới tạo thành phương án bảo vệ hoàn chỉnh.

Foam giúp:

  • Kiểm soát bề mặt nhiên liệu đang cháy.
  • Giảm ngọn lửa.
  • Giảm một phần bức xạ nhiệt khi đám cháy được khống chế.

Trong khi đó nước tưới mát có nhiệm vụ bảo vệ:

  • Thành bể cháy.
  • Bể lân cận.
  • Thiết bị chịu ảnh hưởng nhiệt.

TCVN 5307 quy định riêng việc tính nước tưới mát cho bể cháy và một phần chu vi các bể lân cận nằm trong phạm vi nhất định.

Vì vậy phương án tốt thường không phải:

Foam hoặc nước.

Mà là:

Foam + làm mát bằng nước + đê bao + khoảng cách PCCC + khả năng tiếp cận chữa cháy.

Đây mới là cách nhìn đúng đối với khu bể.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU PHỤ THUỘC VÀO LOẠI FOAM NHƯ THẾ NÀO?

Hiệu quả của hệ thống phụ thuộc rất nhiều vào chất tạo bọt có tương thích với nhiên liệu đang lưu trữ hay không.

Không nên dùng tư duy:

“Foam nào cũng chữa xăng dầu.”

Các nhóm hàng khác nhau có tính chất rất khác.

Đáng chú ý hiện nay:

  • TCVN 7278-1:2024 áp dụng với chất tạo bọt độ nở thấp dùng trên chất lỏng cháy không hòa tan được với nước. Tiêu chuẩn này còn hiệu lực và thay TCVN 7278-1:2003.
  • TCVN 7278-2:2003 quy định chất tạo bọt độ nở trung bình và cao cho chất lỏng cháy không hòa tan với nước và hiện vẫn xuất hiện trong danh mục tiêu chuẩn còn hiệu lực của VSQI.
  • TCVN 7278-3:2025 áp dụng đối với chất tạo bọt độ nở thấp dùng trên chất lỏng cháy hòa tan được với nước, thay thế bản 2003.

Nếu kho chứa thêm:

  • Ethanol.
  • Methanol.
  • Dung môi phân cực.
  • Hóa chất hòa tan với nước.

thì không được mặc định dùng đúng loại Foam đang dùng cho xăng thông thường.

Phải kiểm:

  • Thành phần hàng hóa.
  • Tiêu chuẩn chất tạo bọt.
  • Chứng nhận hiệu quả.
  • Tỷ lệ pha.
  • Thiết bị tạo bọt.
  • Khả năng tương thích vật liệu.

Đây là chỗ mua rẻ sai một loại Foam có thể khiến cả hệ thống không đạt hiệu quả như tính toán.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU VỚI BỌT NỞ THẤP LÀ GÌ?

Bọt nở thấp thường phù hợp với bể chứa chất lỏng cháy vì lớp bọt có mật độ tương đối lớn, có khả năng trải trên bề mặt nhiên liệu và chịu tác động môi trường tốt hơn so với Foam có hệ số nở rất cao.

TCVN 5307 định nghĩa bọt độ nở thấp có bội số nở không lớn hơn 20 lần thể tích dung dịch ban đầu. Tiêu chuẩn đồng thời có các bảng riêng về cường độ và thời gian phun của bọt nở thấp đối với các nhóm sản phẩm dầu mỏ khác nhau.

TCVN 7278-1:2024 cũng tập trung vào chất tạo bọt chữa cháy độ nở thấp cho chất lỏng cháy không hòa tan với nước.

Lợi thế thường thấy:

  • Lớp Foam ổn định.
  • Dễ kiểm soát hướng phun.
  • Phù hợp bề mặt bể.
  • Thích hợp hệ thống lăng Foam cố định.
  • Có tiêu chuẩn đánh giá rõ ràng đối với chất tạo bọt.

Nhưng thiết kế vẫn phải theo loại bể và nhiên liệu.

Không nên tự chọn hệ số nở dựa vào hàng có sẵn ngoài thị trường.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU VỚI BỌT NỞ TRUNG BÌNH LÀ GÌ?

Bọt nở trung bình tạo được thể tích Foam lớn hơn từ cùng một lượng dung dịch và có thể phù hợp với một số giải pháp chữa cháy bề mặt theo thiết kế.

TCVN 5307 phân loại bọt nở trung bình là loại có bội số nở lớn hơn 20 đến 200 lần, đồng thời đưa ra yêu cầu riêng về cường độ và thời gian phun đối với hệ thống dùng loại Foam này.

Điểm cần lưu ý là:

Nở càng nhiều không có nghĩa càng tốt.

Thiết kế cần tính:

  • Khả năng chịu gió.
  • Tốc độ phủ.
  • Loại bể.
  • Loại chất lỏng.
  • Loại lăng.
  • Đường ống.
  • Cường độ phun.
  • Thời gian duy trì.

Đây là lý do trong hồ sơ PCCC phải ghi rõ hệ Foam được thiết kế theo loại nào.

Không nên ghi chung chung:

“Hệ thống Foam.”

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ PHẢI CÀNG PHUN NHIỀU CÀNG TỐT KHÔNG?

Không.

Foam phải được cấp đúng cường độ, đúng thời gian và đúng kỹ thuật, không phải phun càng mạnh càng tốt.

Nếu phun không đúng có thể:

  • Phá lớp Foam đang hình thành.
  • Khuấy động bề mặt nhiên liệu.
  • Tăng hao phí chất tạo bọt.
  • Làm hết Foam dự trữ quá sớm.
  • Không bao phủ đều bề mặt.

TCVN 5307 quy định cường độ và thời gian phun dựa trên:

  • Loại sản phẩm dầu mỏ.
  • Loại Foam.
  • Dạng mái bể.
  • Diện tích mặt thoáng.
  • Cấu tạo vùng đệm kín.

Ví dụ tiêu chuẩn sử dụng các giá trị khác nhau giữa:

  • Bọt nở thấp.
  • Bọt nở trung bình.
  • Bể mái cố định.
  • Bể mái nổi.

Đây chính là lý do hệ thống Foam phải được tính.

Không nên thiết kế bằng cảm giác.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ PHỤ THUỘC TỶ LỆ PHA KHÔNG?

Có. Tỷ lệ pha Foam quyết định trực tiếp đến khả năng tạo lớp bọt đạt đặc tính mà nhà sản xuất và tiêu chuẩn công bố.

Tùy chất tạo bọt, hệ thống có thể được thiết kế với nồng độ khác nhau.

Không nên mặc định:

3% luôn tốt hơn 6%.

Hoặc:

1% luôn tiết kiệm hơn.

Điều phải kiểm là:

  • Chất tạo bọt được chứng nhận ở tỷ lệ nào.
  • Bộ trộn Foam có tạo đúng nồng độ không.
  • Lưu lượng biến thiên có ảnh hưởng bộ trộn không.
  • Nước cấp có tương thích không.
  • Thiết bị tạo Foam có đúng model thiết kế không.

TCVN 5307 tính lượng chất tạo bọt dự trữ dựa trên lượng dung dịch Foam cần thiết và nồng độ chất tạo bọt trong dung dịch.

Một hệ Foam 3% nhưng thực tế bộ trộn chỉ đưa được 1,5% không thể xem là đạt chỉ vì bơm vẫn chạy.

Vậy nên nghiệm thu phải kiểm thực tế khả năng tạo dung dịch.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ GIÚP TIẾT KIỆM NƯỚC KHÔNG?

Có thể giúp sử dụng chất chữa cháy hiệu quả hơn đối với bề mặt xăng dầu, nhưng không nên hiểu rằng hệ Foam luôn làm giảm tổng dung tích nước PCCC của kho.

Lý do:

Ngoài nước pha Foam, hệ thống còn có thể cần nước để:

  • Tưới mát bể cháy.
  • Tưới mát bể lân cận.
  • Cấp họng nước.
  • Phục vụ xe chữa cháy.
  • Phục vụ các hệ thống khác.

TCVN 5307 có các phép tính riêng cho:

  • Dung dịch tạo bọt.
  • Chất tạo bọt.
  • Nước pha Foam.
  • Nước tưới mát.

Do đó muốn biết bể nước bao nhiêu m³ phải tính toàn bộ kịch bản.

Không được lấy riêng lượng nước pha Foam.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ ÁP DỤNG CHO CỬA HÀNG XĂNG DẦU KHÔNG?

Không nên lấy nguyên thiết kế của kho dầu mỏ áp cho cửa hàng bán lẻ xăng dầu.

TCVN 5307:2009 quy định rõ phạm vi của tiêu chuẩn là thiết kế xây dựng mới, cải tạo và mở rộng kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ dạng lỏng, đồng thời loại trừ bể chứa tại cửa hàng xăng dầu khỏi phạm vi áp dụng.

Cửa hàng xăng dầu hiện phải đối chiếu hệ quy chuẩn riêng, trong đó Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đã hướng dẫn áp dụng QCVN 10:2025/BCA cùng QCVN 01:2020/BCT và các tiêu chuẩn liên quan.

Điểm này rất quan trọng cho SEO nhưng càng quan trọng hơn ngoài thực tế.

“Kho xăng dầu” và “cây xăng” không phải một loại công trình.

Yêu cầu PCCC khác nhau.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU HIỆN ĐANG CĂN CỨ CÁC TIÊU CHUẨN NÀO?

Khi thiết kế PCCC kho xăng dầu, hiện nên rà ít nhất các tài liệu sau:

  • TCVN 5307:2009 – Kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ – Yêu cầu thiết kế; VSQI hiện ghi nhận tiêu chuẩn còn hiệu lực.
  • TCVN 7278-1:2024 về chất tạo bọt độ nở thấp cho chất lỏng cháy không hòa tan được với nước.
  • TCVN 7278-2:2003 về chất tạo bọt độ nở trung bình và cao cho chất lỏng không hòa tan với nước.
  • TCVN 7278-3:2025 về Foam độ nở thấp dùng cho chất lỏng cháy hòa tan được với nước.
  • TCVN 13418:2022 về lăng phun bọt chữa cháy cầm tay.
  • QCVN 10:2025/BCA, hiệu lực từ 30/12/2025, là quy chuẩn hiện hành về trang bị, bố trí phương tiện PCCC, CNCH cho nhà và công trình.

Một lưu ý quan trọng:

TCVN là tiêu chuẩn kỹ thuật. Việc áp dụng cụ thể còn phải xem:

  • Quy chuẩn viện dẫn.
  • Hồ sơ thiết kế đã được thẩm định.
  • Quy định chuyên ngành.
  • Thời điểm xây dựng.
  • Quy định chuyển tiếp.

Không nên lấy một tiêu chuẩn rồi áp cứng cho mọi kho.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CẦN TÍNH NHỮNG THÔNG SỐ NÀO TRƯỚC KHI THIẾT KẾ?

Trước khi thiết kế, cần thu đủ dữ liệu về bể và nhiên liệu.

PCCC Hùng Gia Phát thường khuyên khách chuẩn bị:

  1. Loại nhiên liệu.
  2. Nhiệt độ chớp cháy.
  3. Khả năng hòa tan với nước.
  4. Loại bể.
  5. Dung tích bể.
  6. Đường kính.
  7. Chiều cao.
  8. Dạng mái.
  9. Diện tích bề mặt cháy.
  10. Số lượng bể.
  11. Khoảng cách giữa các bể.
  12. Cấu tạo đê bao.
  13. Loại chất tạo bọt.
  14. Nồng độ pha.
  15. Loại lăng tạo bọt.
  16. Lưu lượng lăng.
  17. Nguồn nước.
  18. Hệ thống tưới mát.
  19. Khả năng xe chữa cháy tiếp cận.

Sau đó mới tính:

Q Foam → thời gian phun → lượng dung dịch → lượng Foam cô đặc → lượng nước → bơm → bể → đường ống.

Nếu làm ngược:

Mua bơm trước.

Mua bồn Foam trước.

Rồi mới tính.

thì rất dễ phải đổi thiết bị.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU SẼ MẤT ĐI KHI NÀO?

Một hệ thống Foam tốt trên bản vẽ vẫn có thể mất hiệu quả nếu vận hành và bảo dưỡng kém.

Các lỗi thường gặp:

  • Foam quá hạn hoặc suy giảm chất lượng.
  • Trộn lẫn hai loại chất tạo bọt không tương thích.
  • Bộ trộn sai nồng độ.
  • Bồn Foam thiếu dung tích.
  • Van đóng.
  • Đường ống tắc.
  • Lăng Foam hư hỏng.
  • Lưu lượng bơm không đủ.
  • Bơm không lên áp.
  • Đầu phun bị thay đổi.
  • Đường ống bị ăn mòn.
  • Nguồn nước không đủ.
  • Không thử hệ thống định kỳ.
  • Thay loại nhiên liệu nhưng không đánh giá lại Foam.
  • Khu vực đê bao không còn họng Foam bổ trợ.
  • Hồ sơ thiết kế một loại Foam nhưng thực tế mua loại khác.

Chất tạo bọt cũng không nên chỉ nhìn hạn sử dụng in trên can.

Cần quản lý theo:

  • Điều kiện bảo quản.
  • Hướng dẫn nhà sản xuất.
  • Kết quả kiểm tra chất lượng khi cần.
  • Hồ sơ nhập kho.
  • Lô sản phẩm.

Nói thật, Foam nằm trong bồn 5 năm mà chưa ai lấy mẫu kiểm tra thì không nên chỉ nhìn bên ngoài rồi nói “vẫn còn”.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU CÓ NHƯỢC ĐIỂM GÌ?

Có. Foam hiệu quả nhưng không phải hệ thống đơn giản hoặc rẻ.

Những hạn chế cần tính trước:

  • Chi phí chất tạo bọt.
  • Cần thiết bị pha đúng tỷ lệ.
  • Cần bồn dự trữ.
  • Cần kiểm tra khả năng tương thích.
  • Chất tạo bọt có tuổi thọ và điều kiện bảo quản.
  • Sau khi sử dụng cần thu gom và xử lý dung dịch phù hợp.
  • Một số Foam không phù hợp với dung môi phân cực.
  • Gió có thể ảnh hưởng việc đưa Foam đến bề mặt.
  • Phun sai kỹ thuật có thể phá lớp bọt.
  • Hệ thống cần bảo dưỡng thật, không phải chỉ nhìn đồng hồ áp.

Ngoài ra, khi chọn chất tạo bọt hiện nay, doanh nghiệp nên quan tâm thêm:

  • Thành phần hóa học.
  • Hồ sơ môi trường.
  • Yêu cầu xử lý nước sau chữa cháy.
  • Quy định về hóa chất tại dự án.
  • Khuyến cáo của nhà sản xuất.

Không nên chọn loại Foam chỉ vì giá mỗi lít rẻ.

Nếu tỷ lệ pha cao hơn hoặc hiệu quả không phù hợp, tổng chi phí chưa chắc thấp.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU – 7 LỢI ÍCH NÀO DỄ NHỚ NHẤT?

Có thể tóm gọn ưu điểm Foam chữa cháy trong kho xăng dầu thành 7 ý:

  1. Phủ kín bề mặt nhiên liệu
    Hạn chế tiếp xúc giữa chất cháy và không khí.
  2. Giảm hơi nhiên liệu
    Hỗ trợ giảm lượng hơi cháy tiếp tục thoát khỏi bề mặt.
  3. Hạn chế cháy lại
    Lớp Foam tiếp tục duy trì sau khi ngọn lửa đã được khống chế.
  4. Phù hợp đám cháy chất lỏng diện tích lớn
    Có thể tính lưu lượng và bố trí hệ cố định cho bể lớn.
  5. Có thể triển khai từ vị trí an toàn hơn
    Đặc biệt với hệ cố định và bán cố định.
  6. Xử lý được khu vực xăng dầu tràn
    Hữu ích đối với đê bao và khu vực rò rỉ nhiên liệu.
  7. Dễ phối hợp với hệ nước làm mát
    Foam xử lý bề mặt cháy, nước bảo vệ kết cấu và bể lân cận.

Đó là lý do Foam vẫn là một trong những giải pháp quan trọng của PCCC kho xăng dầu.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU – FAQ THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?

  1. Foam chữa cháy xăng dầu hoạt động thế nào?

Foam tạo lớp phủ trên bề mặt nhiên liệu, giúp cách ly vùng cháy với không khí, hạn chế hơi cháy và hỗ trợ ngăn cháy trở lại.

  1. Có thể dùng nước thay Foam cho bể xăng không?

Không nên xem nước là chất thay thế trực tiếp cho Foam đối với cháy bề mặt xăng. Nước chủ yếu còn được dùng cho làm mát bể và các nhiệm vụ PCCC khác.

  1. Bể bao nhiêu m³ phải trang bị hệ thống chữa cháy cố định?

Theo TCVN 5307:2009, bể nổi thuộc diện hệ thống cố định khi đường kính từ 18 m, hoặc dung tích từ 2.000 m³, hoặc chiều cao từ 15 m.

  1. Bể nhỏ có dùng hệ Foam bán cố định được không?

Có trong các trường hợp TCVN 5307 cho phép, ví dụ bể nổi 400 m³ đến dưới 2.000 m³ và các điều kiện tương ứng về đường kính, chiều cao.

  1. Xăng nên dùng Foam loại nào?

Phải căn cứ tính chất nhiên liệu và thiết kế. Đối với chất lỏng cháy không hòa tan được với nước, TCVN 7278-1:2024 quy định yêu cầu với chất tạo bọt độ nở thấp.

  1. Kho chứa ethanol có dùng Foam chữa xăng thông thường được không?

Không nên tự kết luận. Chất lỏng hòa tan được với nước phải kiểm tra Foam phù hợp; TCVN 7278-3:2025 là tiêu chuẩn hiện hành cho chất tạo bọt độ nở thấp dùng với nhóm chất lỏng này.

  1. Có Foam rồi còn cần nước làm mát bể không?

Có. TCVN 5307 có yêu cầu và phương pháp tính riêng lượng nước tưới mát bể cháy và các bể lân cận.

  1. Lượng Foam dự trữ tính thế nào?

Phải dựa vào diện tích bề mặt cháy, cường độ phun, lưu lượng lăng, thời gian phun, lượng dung dịch trong đường ống và nhu cầu Foam bổ trợ ở khu vực đê bao.

  1. Foam nở thấp là gì?

Theo TCVN 5307, đó là Foam có bội số nở không lớn hơn 20 lần so với thể tích dung dịch ban đầu.

  1. Foam nở trung bình là gì?

Bọt có bội số nở lớn hơn 20 đến 200 lần theo cách phân loại của TCVN 5307.

  1. TCVN 5307:2009 còn hiệu lực không?

Có. Cơ sở dữ liệu của Viện Tiêu chuẩn Chất lượng Việt Nam hiện ghi nhận TCVN 5307:2009 ở trạng thái còn hiệu lực.

  1. TCVN 7278-1:2003 còn dùng không?

Bản 2003 đã hết hiệu lực và được thay bằng TCVN 7278-1:2024.

  1. TCVN 7278-3:2003 còn hiệu lực không?

Không. Tiêu chuẩn này đã được thay bằng TCVN 7278-3:2025.

  1. Hệ Foam có cần kiểm tra định kỳ không?

Có. Bơm, bồn Foam, van, bộ trộn, đường ống và thiết bị tạo bọt phải được kiểm tra, bảo trì theo tiêu chuẩn áp dụng, hồ sơ thiết kế và hướng dẫn của nhà sản xuất.

  1. Foam có dùng cho mọi loại hóa chất không?

Không. Cần xác định tính chất chất cháy, khả năng hòa tan với nước và loại chất tạo bọt được chứng minh phù hợp.

ƯU ĐIỂM CỦA HỆ THỐNG CHỮA CHÁY BẰNG BỌT FOAM TRONG KHO XĂNG DẦU – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?

Điều quan trọng nhất của Ưu điểm của hệ thống chữa cháy bằng bọt Foam trong kho xăng dầu là Foam xử lý đúng điểm khó nhất của đám cháy nhiên liệu lỏng:

Bề mặt nhiên liệu vẫn tiếp tục sinh hơi cháy.

Một lớp Foam tốt giúp:

phủ bề mặt → hạn chế hơi nhiên liệu → cách ly ôxy → khống chế cháy → giảm nguy cơ cháy lại.

Nhưng để lợi thế đó thực sự có tác dụng, hệ thống phải đúng từ đầu.

Đúng loại Foam.

Đúng nhiên liệu.

Đúng tỷ lệ pha.

Đúng lưu lượng.

Đúng thời gian.

Đúng thiết bị.

Và đủ nước làm mát.

Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, câu hỏi đầu tiên khi thiết kế không nên là:

“Bồn Foam bao nhiêu lít?”

Mà phải là:

Bể đang chứa gì, kích thước bao nhiêu và tình huống cháy tính toán là gì?

Trả lời đúng ba câu đó rồi mới đi tiếp.

Bởi hệ Foam đắt nhất chưa chắc là tốt nhất.

Hệ thống tốt là hệ thống khi cần, nó tạo được đúng lượng bọt, đúng chất lượng, đúng vị trí và đủ thời gian để kiểm soát đám cháy.

NGUỒN TIÊU CHUẨN, QUY CHUẨN THAM KHẢO

  • TCVN 5307:2009 – Kho dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ – Yêu cầu thiết kế, hiện được VSQI ghi nhận còn hiệu lực.
  • TCVN 7278-1:2024 – Chất chữa cháy – Chất tạo bọt chữa cháy – Phần 1, còn hiệu lực.
  • TCVN 7278-3:2025 – Chất chữa cháy – Chất tạo bọt chữa cháy – Phần 3, còn hiệu lực.
  • TCVN 13418:2022 – Lăng phun bọt chữa cháy cầm tay, còn hiệu lực.
  • QCVN 10:2025/BCA, ban hành kèm Thông tư 103/2025/TT-BCA và có hiệu lực từ 30/12/2025.

Liên hệ với chúng tôi:

CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT

Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 0943709898

Email: pccc.hgp@gmail.com

Website: https://pccchunggiaphat.com/