Quy chuẩn về hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà công nghiệp

Rate this post

Quy chuẩn về hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà công nghiệp hiện nay được xác định chủ yếu theo QCVN 10:2025/BCA, có hiệu lực từ ngày 30/12/2025. Với khu công nghiệp, cụm công nghiệp, lưu lượng nước phải tính theo nhà có yêu cầu lớn nhất dựa trên hạng nguy hiểm cháy nổ, bậc chịu lửa, cấp nguy hiểm cháy kết cấu, khối tích nhà và số đám cháy đồng thời; mạng ống về nguyên tắc phải là mạng vòng, đường kính ống tại cơ sở sản xuất không nhỏ hơn DN100 và trụ nước trong hạ tầng khu công nghiệp phải bố trí dọc đường với khoảng cách tối đa 150 m.

Một điểm rất đáng chú ý trong quy định mới: không phải cứ xây một nhà xưởng là doanh nghiệp bắt buộc tự đầu tư một hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà riêng. QCVN 10:2025/BCA đã thu hẹp rất mạnh nhóm công trình độc lập phải tự trang bị, đồng thời cho phép tận dụng trụ nước hoặc nguồn nước công cộng/nội bộ dự án trong bán kính 400 m nếu lưu lượng và trữ lượng đáp ứng yêu cầu. Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cho biết thay đổi này giúp giảm tới khoảng 99% số công trình độc lập phải tự đầu tư hệ thống riêng.

Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 12/09/2026.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP HIỆN NAY CĂN CỨ VÀO VĂN BẢN NÀO?

Quy chuẩn về hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà công nghiệp hiện được áp dụng trực tiếp theo QCVN 10:2025/BCA, ban hành kèm Thông tư 103/2025/TT-BCA và có hiệu lực từ 30/12/2025.

Những tài liệu chính cần đối chiếu gồm:

  • QCVN 10:2025/BCA về trang bị, bố trí phương tiện PCCC, CNCH.

  • Phụ lục C của QCVN 10 về đối tượng phải trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà.

  • Phụ lục H, đặc biệt Mục H.1, về tính lưu lượng, áp suất, số đám cháy, mạng đường ống, trụ nước, bể dự trữ.

  • TCVN 6379 trong phạm vi thiết kế, lắp đặt hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà được QCVN dẫn chiếu.

  • QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 để xác định nhiều thông số nền như nhóm công năng F5, bậc chịu lửa, hạng nguy hiểm cháy và giải pháp an toàn cháy của nhà công nghiệp.

  • Nghị định 105/2025/NĐ-CP về trách nhiệm quản lý, duy trì hạ tầng PCCC và các nghĩa vụ liên quan của chủ đầu tư, cơ sở.

Cần lưu ý phạm vi áp dụng.

QCVN 10:2025/BCA áp dụng đối với công trình xây mới và các trường hợp cải tạo, thay đổi làm tăng quy mô, thay đổi công năng hoặc thay đổi hạng nguy hiểm cháy, cháy nổ theo phạm vi của quy chuẩn. Hồ sơ đã được thẩm duyệt/thẩm định trước ngày quy chuẩn có hiệu lực có quy định chuyển tiếp riêng.

Vậy nên khi kiểm một nhà máy cũ, không nên lấy QCVN 10 rồi mặc nhiên yêu cầu cải tạo toàn bộ mà chưa xem:

  • Thời điểm xây dựng.

  • Hồ sơ thiết kế cũ.

  • Hồ sơ thẩm duyệt/thẩm định.

  • Nội dung cải tạo.

  • Quy mô thay đổi.

Đây là bước đầu tiên để tránh áp sai quy chuẩn.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – KHU CÔNG NGHIỆP CÓ BẮT BUỘC PHẢI CÓ KHÔNG?

Có. Khu công nghiệp và cụm công nghiệp thuộc Phụ lục C của QCVN 10:2025/BCA và phải bố trí hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà không phụ thuộc quy mô.

Bảng C.1 xếp:

  • Khu dân cư.

  • Khu đô thị.

  • Khu nhà ở.

  • Khu công nghiệp.

  • Cụm công nghiệp.

  • Khu du lịch.

  • Khu nghiên cứu, đào tạo.

  • Khu thể dục, thể thao.

vào nhóm phải trang bị không phụ thuộc quy mô.

Điểm này cần phân biệt với một nhà máy riêng lẻ nằm trong khu công nghiệp.

Hạ tầng toàn khu phải có hệ thống.

Nhưng không có nghĩa mọi nhà máy bên trong khu đều phải xây thêm một mạng hydrant ngoài nhà riêng hoàn toàn độc lập.

Nói thật, đây là chỗ rất nhiều chủ đầu tư nhầm.

Họ thấy quy chuẩn nói “khu công nghiệp phải có”, rồi nghĩ mỗi lô đất phải có riêng:

Bể.

Bơm.

Vòng ống.

Trụ nước.

Thực tế phải kiểm xem hạ tầng khu đang cung cấp đến đâu và có đáp ứng lưu lượng, áp lực, bán kính phục vụ cho công trình hay không.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – NHÀ MÁY RIÊNG LẺ CÓ LUÔN PHẢI TỰ ĐẦU TƯ HỆ THỐNG KHÔNG?

Không.

Nhà máy riêng lẻ không mặc nhiên phải xây một hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà độc lập nếu đã được nguồn nước bên ngoài phục vụ đúng quy định.

Điều 2.3.2 QCVN 10 cho phép không trang bị hệ thống riêng khi:

  • Công trình nằm trong bán kính 400 m tính theo phương ngang từ trụ cấp nước chữa cháy; hoặc

  • Trong bán kính 400 m từ bến lấy nước của ao, hồ, sông, bể hoặc nguồn nước nhân tạo phù hợp;

  • Và lưu lượng/trữ lượng nước chữa cháy thực tế bảo đảm yêu cầu.

Nếu nguồn hiện hữu không đủ lưu lượng hoặc trữ lượng thì công trình vẫn phải bổ sung hệ thống.

Quy chuẩn còn cho phép khi tính toán:

cộng lưu lượng hoặc trữ lượng từ hạ tầng bên ngoài với nguồn của chính công trình, miễn tổng cộng đáp ứng yêu cầu.

Ví dụ:

Nhà máy cần 40 L/s.

Mạng khu công nghiệp chứng minh cấp ổn định được 25 L/s.

Phần còn thiếu không thể bỏ qua.

Thiết kế phải xử lý phần thiếu bằng:

  • Bể.

  • Bơm.

  • Nguồn bổ sung.

  • Hoặc phương án kỹ thuật phù hợp khác.

Không nên nhìn thấy một trụ đỏ trước cổng rồi kết luận:

“Có hydrant của khu là đạt.”

Quan trọng nhất là trụ đó cấp được bao nhiêu L/s tại tình huống cháy tính toán.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – NHỮNG NHÀ MÁY NÀO VẪN THUỘC DIỆN TRANG BỊ RIÊNG?

Phụ lục C vẫn quy định một số công trình công nghiệp đặc thù phải trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà.

Các nhóm đáng chú ý gồm:

  • Cơ sở đóng mới, sửa chữa, bảo dưỡng phương tiện thủy nội địa, tàu biển từ 1.500 m².

  • Nhà máy nhiệt điện: không phụ thuộc quy mô.

  • Trạm biến áp từ 220 kV: không phụ thuộc quy mô.

  • Nhà máy lọc dầu.

  • Nhà máy lọc, hóa dầu.

  • Nhà máy chế biến khí.

  • Nhà máy sản xuất nhiên liệu sinh học.

  • Kho dầu mỏ, sản phẩm dầu mỏ độc lập.

  • Kho khí hóa lỏng độc lập.

  • Cảng xuất nhập dầu mỏ và sản phẩm dầu mỏ.

  • Cơ sở sản xuất vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ công nghiệp.

  • Kho cố định chứa vật liệu nổ, tiền chất thuốc nổ từ 20 tấn thuốc nổ trở lên.

  • Một số công trình gang thép, ô tô, săm lốp và hóa dầu theo quy mô được quy định.

Có một chú thích rất quan trọng:

Một số nhóm công trình tại mục 9 không yêu cầu riêng theo mục đó khi nằm trong khu công nghiệp, cụm công nghiệp, bởi hạ tầng khu đã là đối tượng trang bị.

Vậy nên đọc Phụ lục C phải đọc cả chú thích.

Đọc mỗi tên công trình dễ dẫn tới đầu tư trùng.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – LƯU LƯỢNG NƯỚC ĐƯỢC TÍNH THEO YẾU TỐ NÀO?

Đối với công trình công nghiệp nhóm F5, lưu lượng nước ngoài nhà phải xác định theo nhà có yêu cầu lớn nhất tại Bảng H.3 hoặc H.4.

Các thông số đầu vào gồm:

  • Bậc chịu lửa.

  • Cấp nguy hiểm cháy kết cấu.

  • Hạng nguy hiểm cháy và cháy nổ A, B, C, D, E.

  • Khối tích nhà.

  • Cấu tạo mái.

  • Chiều rộng nhà.

  • Số đám cháy đồng thời.

Đối với hạ tầng khu công nghiệp, Cục Cảnh sát PCCC và CNCH hướng dẫn phải dự kiến các thông số của nhà có quy mô, mức nguy hiểm lớn nhất trong quy hoạch rồi lựa chọn giá trị lớn nhất từ Bảng H.3 và H.4.

Không có một con số cố định kiểu:

“Nhà máy cứ lấy 20 L/s.”

Sai.

Một nhà A, B, C bậc I, II có thể bắt đầu 10 L/s ở quy mô nhỏ theo Bảng H.3, nhưng với khối tích lớn có thể tăng lên 30, 40, 50 L/s hoặc cao hơn.

Nhà rộng, không có lỗ mở mái còn có thể phải dùng Bảng H.4 với lưu lượng lên tới trên 100 L/s trong một số cấu hình.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – BẢNG H.3 ÁP DỤNG KHI NÀO?

Bảng H.3 áp dụng cho nhà F5:

  • Có lỗ mở trên mái, không phụ thuộc chiều rộng nhà; hoặc

  • Không có lỗ mở trên mái nhưng chiều rộng nhà không lớn hơn 60 m.

Một số mốc điển hình của Bảng H.3:

Loại nhà Khối tích Lưu lượng ngoài nhà
I, II – S0/S1 – hạng A, B, C ≤3.000 m³ 10 L/s
I, II – S0/S1 – hạng A, B, C >5.000–20.000 m³ 15 L/s
I, II – S0/S1 – hạng A, B, C >20.000–50.000 m³ 20 L/s
I, II – S0/S1 – hạng A, B, C >50.000–200.000 m³ 30 L/s
I, II – S0/S1 – hạng A, B, C >400.000–600.000 m³ 40 L/s
I, II – S0/S1 – hạng A, B, C >600.000 m³ 50 L/s

Đây chỉ là một dòng của bảng.

Nếu bậc chịu lửa thấp hơn, lưu lượng có thể tăng mạnh.

Ví dụ bậc IV, S0/S1, hạng A/B/C có các mốc lên đến:

  • 40 L/s.

  • 60 L/s.

  • 80 L/s.

  • 100 L/s.

tùy khối tích.

Vậy nên bể nước không được tính chỉ dựa trên diện tích nhà xưởng.

Khối tích mới là tham số trực tiếp của các bảng này.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – BẢNG H.4 ÁP DỤNG KHI NÀO?

Bảng H.4 áp dụng cho nhà F5 không có lỗ mở trên mái và có chiều rộng trên 60 m.

Nhóm này thường gặp ở:

  • Nhà xưởng rất rộng.

  • Trung tâm logistics.

  • Kho diện tích lớn.

  • Nhà máy có mặt bằng một tầng rộng.

  • Công trình công nghiệp mái kín.

Ví dụ với nhà bậc I, II, S0/S1, hạng A, B, C, lưu lượng tăng theo khối tích:

  • ≤50.000 m³: 20 L/s.

  • 50.000–100.000 m³: 30 L/s.

  • 100.000–200.000 m³: 40 L/s.

  • 200.000–300.000 m³: 50 L/s.

  • 300.000–400.000 m³: 60 L/s.

  • 400.000–500.000 m³: 70 L/s.

  • 500.000–600.000 m³: 80 L/s.

  • 600.000–700.000 m³: 90 L/s.

  • 700.000 m³: 100 L/s.

Còn nhà bậc III, A/B/C có thể lên tới 110 L/s.

Thế nên một nhà xưởng mái kín rộng 80 m không nên lấy luôn số liệu của nhà xưởng 40 m rồi nhân đại.

Phải chọn đúng bảng trước.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – “LỖ MỞ TRÊN MÁI” ĐƯỢC HIỂU THẾ NÀO?

QCVN 10 coi các lỗ mở để thông gió hoặc lấy sáng trên mái như:

  • Nóc gió.

  • Cửa trời.

  • Lỗ thường xuyên mở.

  • Lỗ mở khi xảy ra cháy.

  • Ô kính.

  • Tấm lợp lấy sáng.

  • Các lỗ mở tương tự.

là lỗ mở trên mái khi tổng diện tích đáp ứng điều kiện quy chuẩn, đáng chú ý là mức không nhỏ hơn 2,5% diện tích xây dựng của nhà trong chú thích Bảng H.4.

Chi tiết này rất dễ bị bỏ qua.

Nhìn mái có tấm lấy sáng không có nghĩa tự động được xếp vào dạng “có lỗ mở trên mái”.

Phải kiểm diện tích thực.

Chỉ khác điểm này, công trình có thể chuyển từ H.3 sang H.4.

Lưu lượng thay đổi.

Bể thay đổi.

Máy bơm thay đổi.

Đường kính ống cũng có thể thay đổi theo.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – PHẢI TÍNH BAO NHIÊU ĐÁM CHÁY ĐỒNG THỜI?

Đối với cơ sở công nghiệp hoặc nông nghiệp:

  • Diện tích khu đất đến 150 ha: tính 1 đám cháy.

  • Trên 150 ha: tính 2 đám cháy.

Diện tích dùng để tính là diện tích khu đất của cơ sở, không tính các khu đất rừng, công viên cây xanh, đất nông nghiệp hoặc khu tương tự không có công trình xây dựng.

Đối với kho hở hoặc kín chứa vật liệu gỗ:

  • Đến 50 ha: 1 đám cháy.

  • Trên 50 ha: 2 đám cháy.

Nếu phải tính 2 đám cháy, lưu lượng được xác định theo hai nhà có yêu cầu lưu lượng lớn nhất.

Đây là chỗ quy hoạch khu công nghiệp phải làm từ sớm.

Một khu 200 ha không thể lấy lưu lượng của một nhà lớn nhất rồi dừng lại.

Phải xét kịch bản hai đám cháy đồng thời.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – THỜI GIAN CHỮA CHÁY DÙNG ĐỂ TÍNH BỂ LÀ BAO LÂU?

Nguyên tắc chung là 3 giờ.

QCVN 10 quy định thời gian chữa cháy lấy 3 h, nhưng có ngoại lệ.

Các trường hợp công nghiệp đáng nhớ:

  • Nhà bậc chịu lửa I, II, kết cấu và lớp cách nhiệt không cháy, hạng D/E: 2 giờ.

  • Kho hở chứa vật liệu gỗ: ít nhất 5 giờ.

  • Nhà F5 có lưu lượng yêu cầu không quá 20 L/s: có thể lấy thời gian chữa cháy 1 giờ theo điều kiện quy chuẩn.

Vậy nên không phải công trình nào cũng:

Lưu lượng × 3 giờ.

Phải kiểm ngoại lệ trước.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – CÁCH TÍNH NHANH DUNG TÍCH NƯỚC THẾ NÀO?

Cách tính sơ bộ phần nước cho một nhu cầu có thể hình dung:

V = Q × t × 3,6

Trong đó:

  • V: m³.

  • Q: L/s.

  • t: giờ.

Ví dụ:

Một nhà máy cần 40 L/s.

Thời gian chữa cháy 3 giờ.

Phần nước tính sơ bộ:

40 × 3 × 3,6 = 432 m³.

Nhưng 432 m³ chưa chắc là dung tích bể cuối cùng.

QCVN yêu cầu bồn/bể còn phải tính đủ:

  • Cấp nước ngoài nhà.

  • Các hệ thống chữa cháy khác.

  • Sprinkler/drencher nếu dùng chung nguồn.

  • Lượng nước sinh hoạt và sản xuất lớn nhất trong thời gian chữa cháy.

  • Khả năng bổ sung nước trong lúc cháy nếu nguồn bổ sung đáp ứng độ tin cậy quy định.

Nói thật, sai lầm chúng tôi gặp khá nhiều là:

Lấy Q ngoài nhà.

Nhân 3 tiếng.

Chọn bể.

Xong.

Trong khi công trình còn sprinkler 90 phút, hydrant trong nhà, màn nước và nước sản xuất dùng chung.

Bể bị thiếu ngay từ bản tính đầu tiên.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – ÁP SUẤT TỐI THIỂU LÀ BAO NHIÊU?

Đối với mạng áp suất thấp, áp suất tự do tối thiểu khi chữa cháy, đo tại cao độ bằng mặt đất, phải không nhỏ hơn 10 m cột nước.

Đối với mạng áp suất cao, phải bảo đảm chiều cao tia nước đặc không nhỏ hơn 10 m khi:

  • Lưu lượng chữa cháy đạt giá trị yêu cầu lớn nhất.

  • Lăng chữa cháy ở điểm cao nhất của nhà.

Với hệ thống kết hợp sinh hoạt hoặc sản xuất, áp suất tự do phải:

  • Không nhỏ hơn 10 m cột nước.

  • Không lớn hơn 60 m cột nước.

Và nếu là hệ thống áp suất cao, máy bơm cố định phải hoạt động không chậm hơn 5 phút sau tín hiệu báo cháy.

Vậy nên đừng chỉ hỏi:

“Bơm bao nhiêu kW?”

Phải tính thủy lực từ:

Nguồn.

Đường ống.

Van.

Tổn thất.

Cao độ.

Điểm bất lợi.

Lưu lượng đồng thời.

Sau đó mới ra cột áp bơm.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – MẠNG ĐƯỜNG ỐNG PHẢI LÀ MẠNG VÒNG KHÔNG?

Có. Nguyên tắc của QCVN 10 là mạng đường ống chữa cháy ngoài nhà phải là mạng vòng.

QCVN chỉ cho phép mạng cụt trong một số điều kiện, đáng chú ý khi chiều dài đường ống cụt không quá 200 m.

Đồng thời:

  • Không được dùng mạng đường ống bên trong nhà để “nối vòng” thay mạng ngoài nhà.

  • Đường ống phải chia đoạn bằng van.

  • Khi sửa chữa, việc khóa đoạn không được làm ngừng quá 5 trụ nước chữa cháy.

Tư duy của mạng vòng rất đơn giản.

Một đoạn ống hỏng.

Đóng van đoạn đó.

Nước vẫn có thể cấp từ hướng còn lại.

Nếu toàn bộ nhà máy chỉ có một tuyến ống duy nhất chạy từ bơm đến các trụ:

Một chỗ vỡ.

Có thể mất luôn hệ thống.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – ĐƯỜNG KÍNH ỐNG TỐI THIỂU BAO NHIÊU?

Đối với cơ sở sản xuất, đường kính ống dẫn nước chữa cháy ngoài nhà không được nhỏ hơn 100 mm.

QCVN cho phép đối với khu vực nông thôn mức tối thiểu là 75 mm.

Nhưng DN100 chỉ là mức tối thiểu.

Không phải cứ dùng DN100 là đạt.

Nếu nhà máy cần:

  • 50 L/s.

  • 80 L/s.

  • 100 L/s.

thì đường kính phải được tính thủy lực theo:

  • Vận tốc.

  • Tổn thất.

  • Chiều dài.

  • Cao độ.

  • Lưu lượng đồng thời.

  • Áp suất yêu cầu.

Có những dự án đi vòng 2 km mà vẫn cố giữ DN100.

Kết quả đầu xa tụt áp.

Bơm mạnh hơn cũng chưa chắc là cách giải quyết tốt.

Phải tính cả hệ thống.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – TRỤ NƯỚC PHẢI ĐẶT CÁCH ĐƯỜNG VÀ NHÀ BAO NHIÊU?

Trụ cấp nước chữa cháy phải bố trí:

  • Cách mép đường không lớn hơn 2,5 m.

  • Không gần tường nhà hơn 1 m.

  • Trụ ngầm được phép bố trí trong đường giao thông theo quy định.

Thực tế cần thêm một điều rất đời thường:

Xe chữa cháy phải tiếp cận được.

Một trụ đặt đúng 2 m từ mép đường nhưng phía trước:

  • Có hàng rào.

  • Xe container đậu kín.

  • Bồn hoa.

  • Hàng hóa.

  • Tủ điện.

thì khi chữa cháy vẫn rất khó dùng.

Vậy nên khoảng không quanh trụ nên được quản lý như một khu vực PCCC.

Không biến thành chỗ đậu xe.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – KHOẢNG CÁCH GIỮA CÁC TRỤ TRONG KHU CÔNG NGHIỆP LÀ BAO NHIÊU?

Đối với khu công nghiệp, cụm công nghiệp thuộc mục 10 Phụ lục C, trụ nước chữa cháy ngoài nhà phải bố trí dọc đường giao thông với khoảng cách giữa các trụ không lớn hơn 150 m.

Đây là mốc rất quan trọng cho hạ tầng kỹ thuật KCN.

Còn với các công trình thuộc mục 1 đến mục 9 của Phụ lục C:

  • Bán kính phục vụ của trụ theo phương ngang không quá 400 m tới mọi điểm của nhà.

  • Nếu yêu cầu lưu lượng từ 25 L/s trở lên thì phải có ít nhất 2 trụ đáp ứng bán kính phục vụ theo quy định.

Hai con số:

150 m

và

400 m

không cùng một ý nghĩa.

150 m là khoảng cách tối đa giữa các trụ dọc đường đối với nhóm hạ tầng tại mục 10.

400 m là bán kính phục vụ theo phương ngang trong các trường hợp quy chuẩn nêu.

Không nên lấy 400 m làm khoảng cách giữa hai hydrant trong khu công nghiệp.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – HỆ THỐNG PHẢI ĐẢM BẢO ĐỘ TIN CẬY THẾ NÀO?

QCVN 10 yêu cầu hệ thống gồm:

  • Đường ống.

  • Trạm bơm.

  • Bồn.

  • Bể dự trữ.

phải được thiết kế sao cho không bị ngừng cấp nước quá 10 phút và không bị giảm lưu lượng quá 30% lưu lượng tính toán trong 3 ngày.

Đây là nguyên nhân hệ thống không thể thiết kế chỉ cho tình huống “mọi thứ đều hoạt động”.

Phải nghĩ tới:

Một van hỏng.

Một đường ống đang sửa.

Một bơm dừng.

Một nguồn nước mất.

Hệ thống còn làm việc được không?

Đó mới là thiết kế PCCC.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – BỂ CHỮA CHÁY PHẢI BỐ TRÍ BAO NHIÊU NGĂN?

QCVN 10 quy định tổng số bồn, bể chữa cháy trong một mạng ống phải không nhỏ hơn 2, ngoại trừ bồn/bể dành cho cấp nước ngoài nhà của một công trình độc lập thuộc trường hợp quy chuẩn cho phép.

Khi một bồn hoặc bể bị ngắt:

Lượng nước còn lại phải không nhỏ hơn 50% lượng nước yêu cầu chữa cháy.

Đây là lý do bể PCCC công nghiệp thường được chia ngăn.

Không phải để cho đẹp hồ sơ.

Mà để:

  • Vệ sinh một ngăn.

  • Sửa chống thấm.

  • Xử lý đường ống.

mà hệ thống vẫn còn lượng nước dự phòng.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – THỜI GIAN PHỤC HỒI NƯỚC DỰ TRỮ LÀ BAO LÂU?

Thời gian lớn nhất để phục hồi lượng nước dự trữ chữa cháy đối với cơ sở công nghiệp là:

  • 24 giờ với cơ sở có nhà hạng A, B, C.

  • 36 giờ với cơ sở có nhà hạng D, E.

Có ngoại lệ cho cơ sở công nghiệp cần lưu lượng ngoài nhà không quá 20 L/s:

  • Nhà D/E có thể tới 48 giờ.

  • Nhà C có thể tới 36 giờ.

Nếu nguồn cấp không thể phục hồi đúng thời gian thì phải tính thêm lượng nước dự phòng bổ sung theo công thức của QCVN.

Đây là phần dự án hay bỏ quên.

Bể 500 m³ đủ dùng một lần.

Nhưng nguồn nước chỉ nạp được 5 m³/h.

Sau cháy phải mất 100 giờ mới đầy.

Như vậy chưa chắc đáp ứng yêu cầu phục hồi.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – CÓ ĐƯỢC DÙNG AO, HỒ, SÔNG LÀM NGUỒN NƯỚC KHÔNG?

Có, nếu nguồn nước đáp ứng trữ lượng và có bến lấy nước cho xe chữa cháy phù hợp.

QCVN yêu cầu ao, hồ, sông, bể nước dùng để xe chữa cháy hút phải:

  • Có lối tiếp cận.

  • Có bến lấy nước.

  • Bề mặt bến chịu được tải trọng xe chữa cháy.

  • Bề mặt bằng phẳng; nếu có dốc thì không quá 1:15.

  • Bảo đảm các thông số tiếp cận, chiều sâu hút theo Hình H.1.

Một cái hồ ngay sát nhà máy chưa chắc được tính.

Nếu xe chữa cháy không vào sát hồ.

Bờ đất mềm.

Không có bến.

Mùa khô cạn nước.

thì không thể lấy toàn bộ dung tích hồ trên bản đồ rồi đưa vào tính toán.

Nguồn nước PCCC phải lấy được khi cần.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – CÓ ĐƯỢC DÙNG CHUNG NƯỚC SẢN XUẤT KHÔNG?

Có thể.

QCVN cho phép trong điều kiện công nghệ phù hợp sử dụng một phần nước sản xuất cho chữa cháy, nhưng phải có kết nối bảo đảm cấp đủ lưu lượng cần thiết.

Khi hệ thống cấp nước dùng chung, phải tính tình huống:

nhu cầu sinh hoạt và sản xuất đang ở mức lớn nhất mà vẫn bảo đảm chữa cháy.

Đây là chỗ cần làm việc với bộ phận công nghệ.

Một dây chuyền đang tiêu thụ 100 m³/h.

Bơm tổng chỉ đủ 120 m³/h.

Khi cháy lại cần thêm 40 L/s, tức 144 m³/h.

Rõ ràng không thể nói:

“Nhà máy có nguồn nước sản xuất lớn nên tận dụng được.”

Phải tính.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – NHÀ XƯỞNG ĐƯỢC NGĂN BẰNG TƯỜNG CHÁY TÍNH LƯU LƯỢNG THẾ NÀO?

Nếu nhà được ngăn chia bằng tường ngăn cháy, lưu lượng nước ngoài nhà lấy theo phần của nhà có yêu cầu lớn nhất.

Ngược lại, nếu chỉ ngăn bằng vách ngăn cháy, phải xác định theo:

  • Khối tích chung của nhà.

  • Hạng nguy hiểm cháy, cháy nổ cao nhất.

Đây là khác biệt rất lớn.

Tường ngăn cháy và vách ngăn cháy không phải một khái niệm.

Không nên thấy có “vách chống cháy” trên bản vẽ rồi tách khối tích ra để giảm lưu lượng.

Phải xác định đúng cấu kiện theo QCVN.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – TRẠM BƠM PHẢI ÁP DỤNG QUY CHUẨN NÀO?

Trạm bơm nước chữa cháy cố định còn phải đối chiếu QCVN 02:2020/BCA trong phạm vi áp dụng, bên cạnh các yêu cầu thủy lực của QCVN 10.

Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng hướng dẫn việc bảo quản, bảo dưỡng máy bơm cố định thuộc trạm bơm áp dụng theo quy chuẩn tương ứng.

Trong thực tế cần kiểm:

  • Bơm chính.

  • Bơm dự phòng.

  • Bơm bù.

  • Nguồn điện.

  • Nguồn động lực dự phòng.

  • Tủ điều khiển.

  • Áp suất khởi động.

  • Chế độ Auto.

  • Van hút.

  • Van đẩy.

  • Đồng hồ áp.

  • Đường test.

Đừng để tới ngày nghiệm thu mới chạy bơm lần đầu.

Một bộ bơm PCCC có thể rất đẹp.

Nhưng sai chiều quay motor là không có áp.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – NHỮNG THÔNG SỐ NÀO CẦN CÓ TRƯỚC KHI TÍNH TOÁN?

Trước khi tính hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà nhà máy, tối thiểu nên chốt:

  1. Công năng nhà.

  2. Nhóm công năng F5.

  3. Hạng A/B/C/D/E.

  4. Bậc chịu lửa.

  5. Cấp nguy hiểm cháy kết cấu.

  6. Diện tích xây dựng.

  7. Tổng diện tích sàn.

  8. Khối tích.

  9. Chiều rộng nhà.

  10. Có hay không có lỗ mở mái đạt điều kiện.

  11. Diện tích toàn cơ sở.

  12. Lưu lượng sprinkler.

  13. Lưu lượng họng nước trong nhà.

  14. Nguồn cấp bên ngoài.

  15. Áp lực mạng khu công nghiệp.

  16. Khả năng nạp bể.

  17. Vị trí đường xe chữa cháy.

Thiếu một trong những dữ liệu chính mà đã chọn:

Bơm 75 kW.

Bể 500 m³.

Ống DN150.

thì gần như đang thiết kế ngược.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – CÓ THỂ LẤY CAM KẾT CẤP NƯỚC CỦA KHU CÔNG NGHIỆP THAY CHO BỂ RIÊNG KHÔNG?

Có thể sử dụng nguồn cấp của hạ tầng nếu chứng minh được lưu lượng, áp lực, độ tin cậy và trữ lượng đúng yêu cầu.

Không nên chỉ có một công văn ghi:

“KCN bảo đảm cấp nước PCCC.”

Cần làm rõ:

  • Trụ nào phục vụ lô đất.

  • Khoảng cách.

  • Đường kính mạng.

  • Áp lực tại điểm đấu nối.

  • Lưu lượng có thể cấp.

  • Số đám cháy tính toán.

  • Nguồn và bể trung tâm của khu.

  • Tình trạng vận hành.

Hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC về hạ tầng kỹ thuật cũng nhấn mạnh việc phối hợp với đơn vị cấp nước để kiểm tra khả năng cấp thực tế và bảo đảm tại điểm bất lợi.

Một văn bản cam kết không tạo ra thêm 20 L/s nếu hệ thống vật lý không cấp nổi.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – NHỮNG LỖI THIẾT KẾ NÀO THƯỜNG GẶP?

Các lỗi PCCC Hùng Gia Phát thường lưu ý gồm:

  • Chọn sai Bảng H.3/H.4.

  • Không xác định hạng cháy nổ.

  • Dùng diện tích thay khối tích.

  • Không xét chiều rộng nhà.

  • Nhầm tấm lấy sáng là đủ điều kiện lỗ mở mái.

  • Không tính 2 đám cháy khi khu trên 150 ha.

  • Mặc định thời gian 3 h dù thuộc trường hợp 1 h hoặc 2 h.

  • Chỉ tính nước ngoài nhà mà quên sprinkler.

  • Không cộng nhu cầu sinh hoạt/sản xuất.

  • Bể đủ dung tích nhưng nạp lại quá chậm.

  • Mạng ống cụt quá dài.

  • DN100 dùng cho mọi công trình.

  • Trụ bị xe container che.

  • Khoảng cách hydrant quá lớn.

  • Bơm không đủ áp ở điểm bất lợi.

  • Chỉ có một bể và không có khả năng bảo trì.

  • Dùng ao hồ nhưng không có bến lấy nước.

  • Tin vào áp lực KCN mà không có dữ liệu đo/tính.

  • Cải tạo mở rộng nhà xưởng nhưng không tính lại hệ thống.

Một lỗi khá phổ biến:

Nhà xưởng ban đầu 20.000 m².

Mở rộng thêm 15.000 m².

Nhưng giữ nguyên:

Bể cũ.

Bơm cũ.

Mạng cũ.

Hai trụ cũ.

Hệ thống vẫn chạy.

Nhưng không có nghĩa còn đủ.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – QUY TRÌNH THIẾT KẾ ĐÚNG NÊN ĐI THEO THỨ TỰ NÀO?

Một quy trình thực tế nên đi như sau:

  1. Xác định công trình có thuộc Phụ lục C không.

  2. Kiểm tra khả năng tận dụng hạ tầng KCN.

  3. Xác định nhà F5 nguy hiểm nhất.

  4. Xác định hạng cháy nổ.

  5. Xác định bậc chịu lửa.

  6. Xác định cấp nguy hiểm cháy kết cấu.

  7. Tính khối tích.

  8. Kiểm chiều rộng nhà.

  9. Kiểm lỗ mở mái.

  10. Chọn H.3 hoặc H.4.

  11. Xác định lưu lượng một đám cháy.

  12. Xác định số đám cháy đồng thời.

  13. Xác định thời gian chữa cháy.

  14. Tính trữ lượng.

  15. Cộng nhu cầu sprinkler/hydrant và các hệ khác.

  16. Kiểm khả năng nạp lại.

  17. Thiết kế bơm.

  18. Tính thủy lực mạng vòng.

  19. Chọn đường kính.

  20. Bố trí trụ.

  21. Kiểm điểm bất lợi.

  22. Kiểm đường xe chữa cháy.

  23. Kiểm khả năng cô lập từng đoạn.

  24. Lập bản vẽ.

  25. Mô phỏng tình huống một tuyến bị sự cố.

Đi theo đúng chuỗi này thì thiết kế ít phải sửa hơn rất nhiều.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – CÁC MỐC KỸ THUẬT NÀO DỄ NHỚ NHẤT?

Có thể ghi nhanh:

  • 400 m: điều kiện bán kính xem xét tận dụng trụ hoặc bến lấy nước hiện hữu.

  • 150 m: khoảng cách tối đa giữa các trụ dọc đường của hạ tầng KCN/cụm công nghiệp.

  • 2,5 m: khoảng cách tối đa từ trụ tới mép đường.

  • 1 m: khoảng cách tối thiểu từ trụ tới tường nhà.

  • DN100: đường kính ống tối thiểu đối với khu dân cư và cơ sở sản xuất.

  • 10 m cột nước: áp suất tự do tối thiểu đối với mạng áp suất thấp.

  • 150 ha: ranh giới từ 1 sang 2 đám cháy tính toán của cơ sở công nghiệp.

  • 3 giờ: thời gian chữa cháy tính toán chung.

  • 24 giờ: thời gian phục hồi dự trữ đối với cơ sở có A/B/C.

  • 36 giờ: thời gian phục hồi với D/E.

Đây là các mốc để nhớ.

Không phải công thức thiết kế hoàn chỉnh.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – FAQ THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?

1. Khu công nghiệp có bắt buộc hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà không?

Có. Khu công nghiệp, cụm công nghiệp thuộc mục 10 Bảng C.1 QCVN 10:2025/BCA và không phụ thuộc quy mô.

2. Mỗi nhà máy trong khu công nghiệp có phải xây bể PCCC riêng không?

Không mặc nhiên. Có thể sử dụng hạ tầng KCN hoặc nguồn nước trong bán kính 400 m nếu chứng minh đủ lưu lượng và trữ lượng theo QCVN.

3. Khoảng cách giữa các trụ chữa cháy trong KCN là bao nhiêu?

Không quá 150 m dọc đường giao thông đối với hạ tầng thuộc mục 10 Phụ lục C.

4. Trụ chữa cháy được đặt cách mép đường bao nhiêu?

Không quá 2,5 m và không gần tường nhà hơn 1 m.

5. Đường ống PCCC ngoài nhà nhà máy tối thiểu DN bao nhiêu?

Đối với cơ sở sản xuất, không nhỏ hơn DN100; khu vực nông thôn có quy định tối thiểu DN75.

6. Áp lực tối thiểu bao nhiêu?

Mạng áp suất thấp phải bảo đảm áp suất tự do tối thiểu 10 m cột nước khi chữa cháy.

7. Nhà máy phải tính mấy đám cháy đồng thời?

Đến 150 ha tính 1 đám cháy; trên 150 ha tính 2 đám cháy.

8. Bể nước PCCC thường tính bao nhiêu giờ?

Nguyên tắc chung 3 giờ; nhưng QCVN có các ngoại lệ 1 giờ, 2 giờ hoặc từ 5 giờ tùy công trình.

9. Hạng A/B/C phục hồi bể trong bao lâu?

Không quá 24 giờ theo trường hợp chung của cơ sở công nghiệp.

10. Hạng D/E phục hồi bể trong bao lâu?

Không quá 36 giờ theo trường hợp chung.

11. Có được dùng mạng ống cụt không?

Có trong các trường hợp QCVN cho phép, đáng chú ý khi chiều dài không quá 200 m; nguyên tắc chung vẫn là mạng vòng.

12. Nhà xưởng rộng trên 60 m dùng bảng nào?

Nếu nhà F5 không có lỗ mở mái và chiều rộng trên 60 m thì dùng Bảng H.4.

13. Có được dùng nước sản xuất cho PCCC không?

Có thể nếu điều kiện công nghệ cho phép và hệ thống bảo đảm đủ lưu lượng chữa cháy.

14. Hồ tự nhiên có thể thay bể chữa cháy không?

Có thể nếu đủ trữ lượng, trong phạm vi phục vụ và có lối tiếp cận, bến lấy nước đúng yêu cầu.

15. Mạng KCN có hydrant thì nhà máy chắc chắn không cần hệ thống riêng đúng không?

Không. Phải chứng minh cả bán kính, lưu lượng, áp lực và trữ lượng. Nếu nguồn hạ tầng không đủ thì công trình phải bổ sung.

QUY CHUẨN VỀ HỆ THỐNG CẤP NƯỚC CHỮA CHÁY NGOÀI NHÀ CÔNG NGHIỆP – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?

Điều quan trọng nhất của Quy chuẩn về hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà công nghiệp là:

Đừng bắt đầu từ việc chọn bơm hay chọn bể. Hãy bắt đầu từ nhu cầu chữa cháy thực tế.

Thứ tự đúng là:

Nhà nào nguy hiểm nhất → hạng gì → bậc chịu lửa nào → khối tích bao nhiêu → dùng H.3 hay H.4 → cần bao nhiêu L/s → mấy đám cháy → trong bao lâu → nguồn hiện hữu cấp được bao nhiêu → phần còn thiếu mới quyết định bể, bơm và đường ống.

Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, hệ thống ngoài nhà rất dễ bị thiết kế “dư một chỗ, thiếu một chỗ”.

Bể rất lớn.

Bơm rất mạnh.

Nhưng hydrant cuối tuyến không đủ áp.

Hoặc mạng KCN cấp tốt.

Nhà máy vẫn xây thêm cả trạm bơm, bể riêng không cần thiết.

Hai trường hợp đều tốn tiền.

Một bên tốn mà vẫn không an toàn.

Một bên tốn vì thiết kế trùng.

Vậy nên tính đúng nhu cầu và chứng minh được nguồn cấp là phần quan trọng nhất.

NGUỒN PHÁP LÝ THAM KHẢO

  • Thông tư 103/2025/TT-BCA và QCVN 10:2025/BCA, hiệu lực từ 30/12/2025.

  • Phụ lục C QCVN 10:2025/BCA về đối tượng phải trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà.

  • Phụ lục H QCVN 10:2025/BCA về áp lực, lưu lượng, số đám cháy, mạng đường ống, trụ nước và bể dự trữ.

  • Hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH ngày 19/03/2026 về xác định lưu lượng chữa cháy ngoài nhà cho khu công nghiệp, cụm công nghiệp.

  • Nghị định 105/2025/NĐ-CP về Luật PCCC và CNCH, hiệu lực từ 01/07/2025.

Liên hệ với chúng tôi:

CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT

Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 0943709898

Email: pccc.hgp@gmail.com

Website: https://pccchunggiaphat.com/