Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc

Rate this post

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc trước hết là tổ chức báo cháy, chữa cháy, cứu người trong khả năng cho phép, huy động lực lượng tại chỗ và phối hợp với lực lượng chức năng. Sau khi đám cháy được kiểm soát, người đứng đầu cơ sở còn phải khắc phục hậu quả, bảo vệ hiện trường, cung cấp thông tin cho cơ quan Công an và giải quyết quyền lợi của người lao động nếu vụ việc được xác định là tai nạn lao động.

Một điểm cần hiểu đúng: pháp luật dùng khái niệm người đứng đầu cơ sở, không phải lúc nào cũng đồng nghĩa với người góp vốn hay chủ sở hữu doanh nghiệp. Trách nhiệm cụ thể còn phụ thuộc người đại diện theo pháp luật, người được giao trực tiếp quản lý cơ sở, hành vi vi phạm, mức độ thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa vi phạm PCCC với hậu quả xảy ra.

Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật theo khung pháp luật áp dụng tháng 9/2026, trong đó Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15 đã được sửa đổi, bổ sung và được hợp nhất tại Văn bản hợp nhất 58/VBHN-VPQH năm 2026.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC LÀ GÌ?

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc không chỉ bắt đầu sau khi đám cháy xảy ra. Pháp luật đặt trách nhiệm lên người đứng đầu cơ sở từ trước đó: phải tổ chức tuyên truyền, huấn luyện, duy trì lực lượng PCCC, ban hành nội quy, kiểm tra điều kiện an toàn, xây dựng phương án, trang bị phương tiện và quản lý hồ sơ PCCC.

Khi cháy thực sự xảy ra, trách nhiệm chuyển sang giai đoạn khẩn cấp:

  1. Báo cháy ngay cho lực lượng PCCC, cơ quan Công an hoặc UBND cấp xã gần nhất; số điện thoại báo cháy thống nhất toàn quốc là 114.
  2. Tổ chức chữa cháy trong phạm vi quản lý.
  3. Huy động lực lượng và phương tiện tại chỗ.
  4. Ưu tiên cứu người, hướng dẫn thoát nạn.
  5. Phối hợp với lực lượng Cảnh sát PCCC khi lực lượng chuyên nghiệp đến.
  6. Tổ chức cấp cứu và hỗ trợ người bị nạn.
  7. Khắc phục hậu quả.
  8. Tham gia bảo vệ hiện trường.
  9. Cung cấp thông tin chính xác cho cơ quan điều tra.
  10. Giải quyết quyền lợi của người lao động nếu có người bị thương hoặc tử vong.

Luật hiện hành quy định người phát hiện cháy phải báo ngay; người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tổ chức chữa cháy trong phạm vi quản lý.

Nói thật, lúc cháy xảy ra không phải thời điểm để bắt đầu tìm chìa khóa tủ PCCC hay hỏi xem ai biết vận hành máy bơm.

Những việc đó phải được chuẩn bị từ trước.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – AI ĐƯỢC XÁC ĐỊNH LÀ NGƯỜI CHỊU TRÁCH NHIỆM?

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc cần xác định đúng chủ thể. Pháp luật PCCC hiện hành gọi là người đứng đầu cơ sở, bao gồm người đại diện theo pháp luật của cơ sở hoặc người được giao trực tiếp quản lý cơ sở.

Ví dụ một công ty có:

  • Chủ sở hữu công ty.
  • Giám đốc.
  • Người đại diện theo pháp luật.
  • Giám đốc nhà máy.
  • Quản lý kho.
  • Người phụ trách an toàn.

thì không thể chỉ nhìn tên người góp vốn rồi kết luận người đó chịu toàn bộ trách nhiệm.

Cơ quan có thẩm quyền sẽ xem:

  • Ai là người đứng đầu cơ sở theo hồ sơ.
  • Ai trực tiếp quản lý địa điểm xảy ra cháy.
  • Ai được giao nhiệm vụ PCCC.
  • Ai ra quyết định liên quan đến hệ thống PCCC.
  • Ai biết tồn tại nguy cơ nhưng không khắc phục.
  • Ai có hành vi vi phạm cụ thể.
  • Vi phạm đó có liên quan trực tiếp tới vụ cháy hay thiệt hại hay không.

Doanh nghiệp là tổ chức cũng có thể bị xử phạt hành chính riêng. Theo Nghị định 106/2025/NĐ-CP, mức phạt tại Chương II về nguyên tắc là mức áp dụng cho cá nhân; tổ chức có cùng hành vi vi phạm bị phạt gấp hai lần, trừ trường hợp pháp luật có quy định khác.

Vậy nên:

“Công ty chịu trách nhiệm”

và

“Giám đốc chịu trách nhiệm”

không phải lúc nào cũng là một câu chuyện pháp lý giống nhau.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – VIỆC ĐẦU TIÊN PHẢI LÀM LÀ GÌ?

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc ở những phút đầu tiên là báo cháy, tổ chức cứu người và triển khai chữa cháy ban đầu trong điều kiện an toàn.

Điều 6 của Luật PCCC và CNCH quy định người phát hiện cháy phải báo ngay cho lực lượng PCCC, cơ quan Công an hoặc UBND cấp xã nơi gần nhất; thông tin có thể được truyền bằng hiệu lệnh, điện thoại, thiết bị truyền tin hoặc báo trực tiếp. Số điện thoại báo cháy toàn quốc là 114.

Trình tự thực tế nên ưu tiên:

  1. Phát tín hiệu báo động ngay.
  2. Gọi 114 và cung cấp địa chỉ chính xác.
  3. Cắt điện khu vực nếu việc cắt điện an toàn và thuộc quy trình đã được huấn luyện.
  4. Hướng dẫn người lao động thoát theo lối an toàn.
  5. Kiểm tra nhanh khu vực có người mắc kẹt nếu điều kiện cho phép.
  6. Triển khai bình chữa cháy, họng nước hoặc hệ thống chữa cháy tại chỗ nếu đủ an toàn.
  7. Mở lối cho xe chữa cháy tiếp cận.
  8. Cử người đón lực lượng chữa cháy và báo tình hình.

Một sai lầm rất hay gặp là cố cứu hàng trước.

Hàng còn có thể mua lại.

Người thì không.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – AI CHỈ HUY CHỮA CHÁY TRƯỚC KHI CÔNG AN ĐẾN?

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc bao gồm trách nhiệm chỉ huy chữa cháy khi lực lượng Công an chưa có mặt.

Theo Điều 28 của Luật PCCC và CNCH hiện hành, khi cháy tại cơ sở mà lực lượng Công an chưa đến, người đứng đầu cơ sở là người chỉ huy chữa cháy. Nếu người đứng đầu vắng mặt thì Đội trưởng Đội PCCC và CNCH cơ sở, Đội trưởng đội chuyên ngành hoặc người được ủy quyền thực hiện chỉ huy.

Người chỉ huy tại chỗ có quyền trong phạm vi luật định:

  • Sử dụng lực lượng và phương tiện thuộc phạm vi quản lý.
  • Đề nghị huy động thêm người, phương tiện, tài sản.
  • Quyết định di chuyển, phá dỡ chướng ngại vật hoặc tài sản để cứu người, chống cháy lan trong phạm vi pháp luật cho phép.

Khi lực lượng Công an được phân công chỉ huy chữa cháy có mặt, quyền chỉ huy được thực hiện theo luật.

Đây là lý do một doanh nghiệp không nên chỉ ghi trong phương án:

“Giám đốc chỉ huy.”

Nếu giám đốc đi công tác thì sao?

Phải có người thay thế rõ ràng.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – CÓ BẮT BUỘC PHẢI TỔ CHỨC CHỮA CHÁY KHÔNG?

Có.

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc bao gồm tổ chức chữa cháy trong phạm vi quản lý và huy động lực lượng, người, phương tiện, tài sản theo thẩm quyền khi cần thiết.

Điều 25 của Luật hiện hành quy định người đứng đầu cơ quan, tổ chức có trách nhiệm tổ chức chữa cháy thuộc phạm vi quản lý. Người phát hiện cháy và người ở gần nơi xảy ra cháy cũng có trách nhiệm tham gia trong điều kiện, khả năng cho phép.

Nhưng cần hiểu đúng:

Tổ chức chữa cháy không có nghĩa yêu cầu nhân viên lao vào nơi đầy khói bất chấp nguy hiểm.

Chữa cháy tại chỗ phải dựa trên:

  • Mức độ đám cháy.
  • Phương tiện hiện có.
  • Khả năng người thực hiện.
  • Lối thoát.
  • Khói.
  • Nguy cơ nổ.
  • Điện.
  • Hóa chất.
  • Kết cấu.

Nếu đám cháy vượt khả năng kiểm soát, ưu tiên phải chuyển sang sơ tán, ngăn người quay lại khu vực nguy hiểm và hỗ trợ lực lượng chuyên nghiệp.

Dũng cảm không đồng nghĩa với liều lĩnh.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – SAU KHI DẬP TẮT ĐÁM CHÁY PHẢI LÀM GÌ?

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc vẫn tiếp tục sau khi ngọn lửa đã được dập tắt.

Điều 29 của Luật PCCC và CNCH quy định hoạt động khắc phục hậu quả gồm:

  • Tổ chức cấp cứu ngay người bị nạn.
  • Cứu trợ, giúp đỡ người bị thiệt hại ổn định đời sống.
  • Bảo đảm vệ sinh môi trường, trật tự, an toàn xã hội.
  • Phục hồi kịp thời hoạt động sản xuất, kinh doanh và các hoạt động khác.

Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm tổ chức thực hiện những công việc này trong điều kiện, khả năng cho phép.

Thực tế doanh nghiệp nên lập ngay một nhóm xử lý sau sự cố gồm:

  1. Nhóm làm việc với cơ quan Công an.
  2. Nhóm phụ trách người bị thương và gia đình.
  3. Nhóm kiểm kê tài sản.
  4. Nhóm bảo hiểm.
  5. Nhóm môi trường – hóa chất nếu có.
  6. Nhóm dữ liệu, camera và hồ sơ.
  7. Nhóm duy trì hoạt động kinh doanh tối thiểu.

Đừng để tất cả dồn vào một người.

Sau một vụ cháy lớn, việc phải xử lý cùng lúc rất nhiều.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – CÓ ĐƯỢC TỰ Ý DỌN HIỆN TRƯỜNG KHÔNG?

Không nên tự ý dọn, sửa hoặc di chuyển hiện trường khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép, trừ những việc thực sự cần thiết để cứu người, chữa cháy hoặc ngăn nguy hiểm tiếp diễn.

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc sau đám cháy bao gồm tham gia bảo vệ hiện trường vụ cháy và cung cấp thông tin xác thực cho cơ quan Công an.

Điều 30 của Luật hiện hành quy định cơ quan Công an tổ chức bảo vệ, khám nghiệm và điều tra hiện trường. Cơ quan, tổ chức, cá nhân nơi xảy ra cháy có trách nhiệm tham gia bảo vệ hiện trường và cung cấp thông tin xác thực.

Nói thật, đây là lỗi doanh nghiệp rất dễ mắc.

Cháy lúc 3 giờ sáng.

6 giờ nhân viên bắt đầu dọn.

8 giờ quản lý gọi thợ sửa điện.

Đến khi cơ quan điều tra cần xác định điểm phát cháy thì hiện trường đã thay đổi.

Doanh nghiệp nên giữ lại:

  • Camera.
  • Dữ liệu báo cháy.
  • Nhật ký trực.
  • Nhật ký vận hành máy bơm.
  • Hồ sơ bảo trì.
  • Hồ sơ điện.
  • Danh sách người có mặt.
  • Hình ảnh trước, trong và sau cháy.
  • Phiếu công việc hàn cắt nếu có.
  • Dữ liệu kiểm soát ra vào.
  • Hồ sơ hàng hóa trong khu vực cháy.

Không nên xóa camera vì “sợ bất lợi”.

Điều đó có thể khiến sự việc phức tạp hơn rất nhiều.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – NẾU CÓ NGƯỜI LAO ĐỘNG BỊ THƯƠNG THÌ SAO?

Nếu người lao động bị thương trong vụ cháy và vụ việc được xác định là tai nạn lao động, người sử dụng lao động phát sinh nhiều nghĩa vụ riêng theo Luật An toàn, vệ sinh lao động.

Điều 38 Luật An toàn, vệ sinh lao động quy định người sử dụng lao động phải:

  • Sơ cứu, cấp cứu kịp thời.
  • Tạm ứng chi phí sơ cứu, cấp cứu và điều trị.
  • Thanh toán các chi phí y tế thuộc trách nhiệm.
  • Trả đủ tiền lương trong thời gian người lao động nghỉ điều trị, phục hồi.
  • Bồi thường hoặc trợ cấp theo điều kiện luật định.
  • Giới thiệu người lao động giám định mức suy giảm khả năng lao động.
  • Phối hợp thực hiện chế độ bảo hiểm tai nạn lao động.

Với người lao động bị tai nạn mà không hoàn toàn do lỗi của chính họ, mức bồi thường tối thiểu theo Điều 38 có thể từ 1,5 tháng tiền lương đối với mức suy giảm khả năng lao động từ 5% đến 10%; trường hợp suy giảm từ 81% trở lên hoặc người lao động tử vong thì mức tối thiểu là 30 tháng tiền lương.

Nếu tai nạn do lỗi của chính người lao động thì luật vẫn có cơ chế trợ cấp tối thiểu theo tỷ lệ nhất định.

Nhưng không nên tự kết luận lỗi ngay sau cháy.

Phải chờ kết quả điều tra và tài liệu liên quan.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – CÓ PHẢI BỒI THƯỜNG TÀI SẢN CHO NGƯỜI KHÁC KHÔNG?

Có thể có.

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc không chỉ giới hạn trong quan hệ giữa doanh nghiệp với nhân viên. Nếu cháy lan làm hư hỏng nhà bên cạnh, phương tiện, hàng hóa hoặc tài sản của tổ chức, cá nhân khác thì có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường thiệt hại theo pháp luật dân sự.

Bộ luật Dân sự quy định người có hành vi xâm phạm tài sản, tính mạng, sức khỏe hoặc quyền, lợi ích hợp pháp của người khác gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp pháp luật quy định khác. Nguyên tắc chung là thiệt hại thực tế phải được bồi thường toàn bộ và kịp thời

Tuy nhiên mức bồi thường thực tế phải xem:

  • Nguyên nhân vụ cháy.
  • Lỗi của các bên.
  • Quan hệ nhân quả.
  • Mức thiệt hại thực tế.
  • Bảo hiểm.
  • Thỏa thuận.
  • Kết luận của cơ quan có thẩm quyền.

Ví dụ cháy xuất phát từ hệ thống điện thuộc doanh nghiệp.

Khác với trường hợp lửa từ nhà bên cạnh cháy lan vào.

Không thể nhìn hiện trường cuối cùng rồi chia trách nhiệm theo cảm tính.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – CÓ THỂ BỊ PHẠT HÀNH CHÍNH KHÔNG?

Có.

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc có thể bao gồm trách nhiệm hành chính nếu cơ quan chức năng xác định có hành vi vi phạm quy định PCCC.

Năm 2026, khung xử phạt chính là Nghị định 106/2025/NĐ-CP, đã được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 69/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 20/04/2026.

Một số vi phạm doanh nghiệp cần đặc biệt tránh gồm:

  • Không thực hiện tự kiểm tra PCCC định kỳ.
  • Không lập đầy đủ hồ sơ PCCC.
  • Không thành lập hoặc duy trì lực lượng PCCC theo yêu cầu.
  • Không xây dựng hoặc thực tập phương án chữa cháy.
  • Không duy trì lối thoát nạn.
  • Không duy trì hệ thống báo cháy.
  • Không duy trì hệ thống chữa cháy.
  • Sử dụng điện không bảo đảm an toàn.
  • Hàn, cắt mà không có biện pháp PCCC.
  • Không trang bị phương tiện PCCC theo quy định.

Đáng chú ý, Nghị định 106 quy định một số hành vi sẽ bị phạt gấp hai lần mức tiền phạt khi vi phạm dẫn đến cháy nhưng chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, chẳng hạn một số vi phạm liên quan nguồn lửa, nguồn nhiệt, điện, chống sét và duy trì phương tiện PCCC.

Mức phạt trong Nghị định 106 nhìn chung là mức áp dụng cho cá nhân; tổ chức có cùng hành vi vi phạm thường bị phạt gấp hai lần.

Vì vậy đừng chỉ hỏi:

“Cháy thiệt hại bao nhiêu?”

Cơ quan chức năng còn xem:

“Trước khi cháy doanh nghiệp đã làm đúng trách nhiệm hay chưa?”

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – KHI NÀO CÓ THỂ BỊ TRUY CỨU HÌNH SỰ?

Không phải cứ xảy ra cháy là chủ doanh nghiệp hoặc giám đốc tự động bị truy cứu hình sự.

Trách nhiệm hình sự về PCCC chỉ được đặt ra khi đáp ứng các điều kiện pháp luật quy định.

Điều 313 Bộ luật Hình sự quy định người vi phạm quy định PCCC có thể bị truy cứu khi gây hậu quả như:

  • Làm chết người.
  • Gây thương tích, tổn hại sức khỏe đạt ngưỡng luật định.
  • Gây thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng trở lên theo các khung tương ứng.
  • Trong một số trường hợp, hành vi chưa gây hậu quả nhưng có khả năng thực tế dẫn đến hậu quả đặc biệt nghiêm trọng nếu không được ngăn chặn kịp thời cũng có thể bị xử lý.

Các khung hình phạt được Bộ Công an dẫn lại năm 2026 gồm:

  • Khung cơ bản: cải tạo không giam giữ đến 3 năm hoặc phạt tù từ 2 đến 5 năm.
  • Khung tiếp theo: phạt tù từ 5 đến 8 năm.
  • Khung nghiêm trọng nhất theo Điều 313: phạt tù từ 7 đến 12 năm.
  • Ngoài ra người phạm tội có thể bị phạt tiền từ 10 triệu đến 50 triệu đồng và cấm đảm nhiệm chức vụ hoặc hành nghề từ 1 đến 5 năm.

Nghị quyết 02/2024/NQ-HĐTP hướng dẫn việc truy cứu phải xem xét hành vi vi phạm, thiệt hại và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với thiệt hại.

Điểm này rất quan trọng.

Ví dụ:

Hệ thống báo cháy hỏng từ lâu.

Doanh nghiệp biết.

Không sửa.

Cháy xảy ra ban đêm.

Không có cảnh báo kịp thời.

Thiệt hại nghiêm trọng.

Đây là tình huống pháp lý hoàn toàn khác với một vụ cháy phát sinh từ nguyên nhân khách quan trong khi doanh nghiệp đã duy trì đầy đủ hệ thống và xử lý đúng quy trình.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – NHỮNG HỒ SƠ NÀO CẦN GIỮ NGAY SAU SỰ CỐ?

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc bao gồm phối hợp cung cấp thông tin chính xác cho cơ quan Công an, vì vậy việc bảo toàn hồ sơ rất quan trọng.

PCCC Hùng Gia Phát khuyên doanh nghiệp lập một thư mục riêng ngay sau sự cố và giữ:

  1. Hồ sơ PCCC của cơ sở.
  2. Bản vẽ PCCC.
  3. Hồ sơ nghiệm thu.
  4. Nhật ký tự kiểm tra.
  5. Biên bản bảo trì hệ thống.
  6. Biên bản kiểm tra bình chữa cháy.
  7. Nhật ký máy bơm.
  8. Hồ sơ huấn luyện nhân viên.
  9. Phương án chữa cháy.
  10. Hồ sơ thực tập phương án.
  11. Camera.
  12. Dữ liệu báo cháy.
  13. Dữ liệu hệ thống điện.
  14. Biên bản làm việc hàn, cắt nếu có.
  15. Hồ sơ hóa chất, nguyên liệu, hàng hóa trong vùng cháy.
  16. Danh sách nhân viên có mặt.
  17. Hình ảnh hiện trường.
  18. Hợp đồng bảo hiểm.
  19. Hồ sơ y tế của người bị thương.
  20. Các thông báo, văn bản làm việc với cơ quan chức năng.

Một kinh nghiệm rất thực tế:

Đừng để mỗi phòng ban giữ một ít.

Hãy sao lưu tập trung.

Sau vài tuần, việc tìm lại dữ liệu sẽ khó hơn nhiều.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – CÓ NÊN TỰ NHẬN LỖI NGAY KHÔNG?

Không nên vội kết luận nguyên nhân hoặc xác nhận lỗi khi chưa có đủ dữ liệu.

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc là cung cấp thông tin xác thực, hợp tác điều tra và xử lý hậu quả; không phải tự suy đoán nguyên nhân.

Sau cháy, người quản lý thường nói những câu như:

“Chắc do chập điện.”

“Có thể do công nhân hút thuốc.”

“Máy đó hôm qua bị nóng.”

Nghe rất bình thường.

Nhưng nếu được ghi vào biên bản, những câu nói thiếu căn cứ có thể khiến quá trình xác minh rối hơn.

Cách tốt hơn là nói đúng điều mình biết:

  • Thời điểm phát hiện khói.
  • Vị trí thấy lửa đầu tiên.
  • Người đầu tiên phát hiện.
  • Máy nào đang chạy.
  • Hệ thống nào hoạt động.
  • Hệ thống nào không hoạt động.
  • Có công việc nóng hay không.
  • Có hóa chất gì trong khu vực.

Phần nguyên nhân để cơ quan chuyên môn xác minh.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – BẢO HIỂM CHÁY NỔ CÓ GIÚP DOANH NGHIỆP HẾT TRÁCH NHIỆM KHÔNG?

Không.

Có bảo hiểm cháy nổ không làm mất đi trách nhiệm PCCC của doanh nghiệp.

Bảo hiểm chủ yếu là cơ chế phân bổ rủi ro tài chính theo hợp đồng và pháp luật bảo hiểm.

Doanh nghiệp vẫn phải:

  • Duy trì điều kiện an toàn PCCC.
  • Tổ chức chữa cháy.
  • Cứu người.
  • Khắc phục hậu quả.
  • Hợp tác điều tra.
  • Giải quyết chế độ lao động.
  • Chịu trách nhiệm hành chính, dân sự hoặc hình sự nếu có căn cứ.

Nghị định 106/2025/NĐ-CP còn quy định xử phạt đối với trường hợp cơ sở thuộc diện bắt buộc nhưng không mua bảo hiểm cháy nổ bắt buộc theo quy định.

Sau sự cố, doanh nghiệp nên báo ngay cho doanh nghiệp bảo hiểm theo thời hạn và quy trình ghi trong hợp đồng.

Đừng tự ý tháo dỡ, sửa chữa toàn bộ tài sản trước khi bên bảo hiểm và cơ quan có thẩm quyền hoàn tất việc cần thiết.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – LÀM SAO HẠN CHẾ RỦI RO PHÁP LÝ TỪ TRƯỚC?

Cách tốt nhất để giảm trách nhiệm pháp lý khi xảy ra cháy nổ không phải là chuẩn bị một bộ hồ sơ để “đối phó”.

Phải làm cho hệ thống PCCC thực sự hoạt động.

Người đứng đầu cơ sở hiện có trách nhiệm tổ chức thực hiện, kiểm tra, đôn đốc và giám sát việc duy trì điều kiện an toàn PCCC; lập hồ sơ, duy trì phương tiện và tổ chức thực tập phương án.

Một checklist thực tế nên gồm:

  • Kiểm tra điện định kỳ.
  • Quản lý hàn, cắt.
  • Quản lý pin, sạc điện.
  • Kiểm tra bình chữa cháy.
  • Test báo cháy.
  • Test bơm chữa cháy.
  • Kiểm tra van.
  • Giữ lối thoát thông thoáng.
  • Không khóa cửa thoát nạn.
  • Kiểm tra cửa chống cháy.
  • Kiểm tra kho hàng.
  • Không để hàng chắn sprinkler.
  • Quản lý hóa chất.
  • Huấn luyện nhân viên mới.
  • Thực tập phương án.
  • Duy trì danh sách đội PCCC.
  • Cập nhật mặt bằng khi cải tạo.
  • Kiểm tra hồ sơ khi đổi công năng.
  • Lưu nhật ký rõ ràng.
  • Khắc phục ngay kiến nghị tồn tại.

Nói thật, sau một vụ cháy thì giấy tờ rất quan trọng.

Nhưng trước vụ cháy, thứ quan trọng nhất vẫn là hệ thống chạy thật.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – QUY TRÌNH 15 PHÚT ĐẦU NÊN NHƯ THẾ NÀO?

Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc trong những phút đầu nên được chuẩn hóa thành quy trình nội bộ để nhân viên không phải tự nghĩ khi có sự cố.

Một trình tự tham khảo:

  1. Người phát hiện hô báo cháy hoặc kích hoạt nút báo cháy.
  2. Gọi 114.
  3. Thông báo địa chỉ, điểm cháy, chất cháy và người mắc kẹt nếu biết.
  4. Kích hoạt phương án chữa cháy.
  5. Điều phối người lao động thoát nạn.
  6. Hỗ trợ người già, người bị thương hoặc người khó di chuyển.
  7. Cắt điện theo quy trình an toàn.
  8. Sử dụng phương tiện chữa cháy ban đầu nếu đủ điều kiện.
  9. Không để người không có nhiệm vụ quay lại khu vực cháy.
  10. Mở cổng, di chuyển xe cản đường chữa cháy.
  11. Cử người đón xe chữa cháy.
  12. Chuẩn bị sơ đồ mặt bằng và thông tin hóa chất.
  13. Báo vị trí nguồn nước, bơm, tủ điện.
  14. Điểm danh người lao động tại vị trí tập kết.
  15. Khi lực lượng chuyên nghiệp đến, bàn giao thông tin và chấp hành chỉ huy.

Không cần kịch bản dài 20 trang để nhớ những việc này.

Nhưng phải tập.

Một lần tập thật tốt đáng giá hơn nhiều lần ký tên vào danh sách.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – NHỮNG SAI LẦM NÀO CHỦ DOANH NGHIỆP DỄ MẮC?

Các lỗi chúng tôi thấy đáng lo nhất gồm:

  • Không gọi 114 ngay vì nghĩ tự dập được.
  • Cố cứu hàng trước cứu người.
  • Nhân viên không biết lối tập kết.
  • Lối thoát bị khóa.
  • Không biết ai chỉ huy.
  • Không có người đón xe chữa cháy.
  • Không tìm được chìa khóa phòng bơm.
  • Bơm PCCC đang để chế độ không phù hợp.
  • Bình chữa cháy hết áp.
  • Camera bị xóa sau cháy.
  • Dọn hiện trường quá sớm.
  • Tự nhận nguyên nhân khi chưa điều tra.
  • Che giấu việc cải tạo công trình.
  • Không báo bảo hiểm đúng thời hạn.
  • Không xử lý quyền lợi người lao động.
  • Không lưu hồ sơ bảo trì.
  • Không kiểm tra lại toàn bộ hệ thống trước khi hoạt động trở lại.

Có một lỗi khác khá nguy hiểm:

Cháy xong sửa đúng chỗ bị cháy.

Nhưng không kiểm tra nguyên nhân hệ thống.

Nếu nguyên nhân nằm ở cách vận hành chung thì vụ thứ hai vẫn có thể xảy ra.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – FAQ THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?

  1. Chủ doanh nghiệp có phải trực tiếp chữa cháy không?

Người đứng đầu cơ sở có trách nhiệm tổ chức chữa cháy. Khi lực lượng Công an chưa đến, người đứng đầu cơ sở là người chỉ huy chữa cháy; nếu vắng mặt thì người được pháp luật quy định hoặc ủy quyền sẽ chỉ huy.

  1. Khi cháy phải gọi số nào?

Số điện thoại báo cháy, cứu nạn, cứu hộ thống nhất trên toàn quốc là 114.

  1. Cháy xong có được tự dọn hiện trường không?

Doanh nghiệp phải tham gia bảo vệ hiện trường và cung cấp thông tin cho cơ quan Công an. Không nên tự ý làm thay đổi hiện trường trước khi cơ quan có thẩm quyền hoàn thành công việc cần thiết.

  1. Nhân viên bị bỏng trong vụ cháy có được coi là tai nạn lao động không?

Có thể được xác định là tai nạn lao động nếu đáp ứng điều kiện pháp luật. Việc xác định cần căn cứ hoàn cảnh xảy ra và kết quả điều tra tai nạn.

  1. Công ty có phải trả viện phí cho người lao động bị tai nạn không?

Nếu được xác định là tai nạn lao động, người sử dụng lao động có các nghĩa vụ về sơ cứu, chi phí y tế, tiền lương, bồi thường hoặc trợ cấp theo Điều 38 Luật An toàn, vệ sinh lao động.

  1. Cháy xảy ra là giám đốc chắc chắn bị phạt không?

Không. Phải xác định hành vi vi phạm cụ thể, chủ thể có trách nhiệm và căn cứ pháp lý tương ứng.

  1. Cháy gây chết người thì chủ doanh nghiệp có bị đi tù không?

Không tự động. Trách nhiệm hình sự theo Điều 313 cần xem có vi phạm PCCC hay không, hậu quả và mối quan hệ nhân quả giữa hành vi vi phạm với hậu quả.

  1. Thiệt hại tài sản bao nhiêu có thể liên quan Điều 313?

Điều 313 có khung trách nhiệm từ trường hợp thiệt hại tài sản từ 100 triệu đồng đến dưới 500 triệu đồng, với các mức nặng hơn khi thiệt hại tăng.

  1. Công ty có bảo hiểm cháy nổ thì có còn phải bồi thường không?

Bảo hiểm không tự động loại bỏ trách nhiệm của doanh nghiệp. Trách nhiệm cụ thể phải căn cứ luật, lỗi, thiệt hại và hợp đồng bảo hiểm.

  1. Công ty có thể bị phạt khác với cá nhân không?

Có. Nghị định 106/2025/NĐ-CP quy định tổ chức có cùng hành vi vi phạm thường chịu mức tiền phạt gấp hai lần mức áp dụng cho cá nhân.

  1. Năm 2026 áp dụng nghị định xử phạt nào?

Áp dụng Nghị định 106/2025/NĐ-CP cùng các nội dung được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 69/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 20/04/2026.

  1. Luật PCCC hiện tại năm 2026 là văn bản nào?

Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15 đã được sửa đổi, bổ sung bởi các luật có hiệu lực từ 01/07/2026; Văn phòng Quốc hội đã ban hành Văn bản hợp nhất 58/VBHN-VPQH để hợp nhất nội dung hiện hành.

TRÁCH NHIỆM CỦA CHỦ DOANH NGHIỆP KHI XẢY RA SỰ CỐ CHÁY NỔ TẠI NƠI LÀM VIỆC – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?

Điều quan trọng nhất của Trách nhiệm của chủ doanh nghiệp khi xảy ra sự cố cháy nổ tại nơi làm việc là trách nhiệm không bắt đầu khi nhìn thấy ngọn lửa.

Nó bắt đầu từ trước đó rất lâu.

Doanh nghiệp phải:

Phòng ngừa → kiểm tra → huấn luyện → duy trì hệ thống → thực tập → chữa cháy → cứu người → bảo vệ hiện trường → khắc phục hậu quả → giải quyết quyền lợi người bị thiệt hại.

Khi cháy xảy ra, pháp luật nhìn lại cả chuỗi đó.

Hệ thống báo cháy có được bảo trì không?

Máy bơm có chạy không?

Lối thoát có bị khóa không?

Nhân viên có được huấn luyện không?

Kiến nghị cũ đã sửa chưa?

Người đứng đầu có tổ chức kiểm tra không?

Có báo cháy kịp thời không?

Có hợp tác điều tra không?

Ở góc nhìn của PCCC Hùng Gia Phát, đây mới là điều doanh nghiệp nên quan tâm.

Đừng chuẩn bị PCCC chỉ để khi kiểm tra có đủ hồ sơ.

Hãy chuẩn bị để ngày xảy ra sự cố, mọi người biết chính xác phải làm gì.

NGUỒN PHÁP LÝ THAM KHẢO

  • Văn bản hợp nhất số 58/VBHN-VPQH năm 2026 hợp nhất Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ.
  • Luật PCCC và CNCH số 55/2024/QH15 và các nội dung sửa đổi, bổ sung có hiệu lực từ ngày 01/07/2026.
  • Nghị định 105/2025/NĐ-CP về hướng dẫn Luật PCCC và CNCH.
  • Nghị định 106/2025/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực PCCC và CNCH.
  • Nghị định 69/2026/NĐ-CP sửa đổi Nghị định 106/2025/NĐ-CP, hiệu lực từ 20/04/2026.
  • Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi năm 2017 – Điều 313 về tội vi phạm quy định PCCC; hướng dẫn tại Nghị quyết 02/2024/NQ-HĐTP.
  • Luật An toàn, vệ sinh lao động số 84/2015/QH13 – trách nhiệm của người sử dụng lao động với người bị tai nạn lao động.
  • Bộ luật Dân sự 2015 – căn cứ và nguyên tắc bồi thường thiệt hại.

Liên hệ với chúng tôi:

CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT

Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 0943709898

Email: pccc.hgp@gmail.com

Website: https://pccchunggiaphat.com/