Quy định diện tích và số lượng lối thoát nạn đối với nhà cao tầng không được xác định chỉ bằng số tầng hay một mức diện tích cố định. Theo QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 đang áp dụng, số lối ra thoát nạn phải tính theo công năng, diện tích tầng, số người, chiều cao PCCC, tầng hầm, khoảng cách thoát nạn và đặc điểm từng khu vực; trong nhiều trường hợp phải có tối thiểu 2 lối ra độc lập.
Với nhà chung cư nhóm F1.3, một mốc rất đáng chú ý là tổng diện tích các căn hộ trên một tầng vượt 500 m² thì tầng đó thuộc trường hợp phải có không ít hơn 2 lối ra thoát nạn. Tầng hầm, nửa hầm có diện tích trên 300 m² hoặc sử dụng cho hơn 15 người cũng thuộc nhóm phải bố trí tối thiểu 2 lối ra.
Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 11/09/2026. Tại thời điểm này, QCVN 06:2022/BXD và Sửa đổi 1:2023 ban hành kèm Thông tư 09/2023/TT-BXD vẫn là căn cứ kỹ thuật quan trọng về an toàn cháy cho nhà và công trình; Thông tư 09/2023/TT-BXD hiện còn hiệu lực.

QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG CÓ PHẢI CỨ CAO TẦNG LÀ BẮT BUỘC 2 LỐI THOÁT KHÔNG?
Không nên hiểu đơn giản rằng cứ gọi là nhà cao tầng thì mặc định mọi tầng đều phải bố trí đúng 2 cửa hoặc 2 cầu thang. Số lượng lối ra thoát nạn phải xác định theo từng nhóm công năng và các điều kiện cụ thể của QCVN 06.
QCVN 06 xác định số lượng và chiều rộng lối ra thoát nạn dựa trên:
- Số người lớn nhất có thể phải thoát nạn.
- Diện tích tầng hoặc gian phòng.
- Nhóm nguy hiểm cháy theo công năng.
- Chiều cao PCCC của nhà.
- Khoảng cách từ vị trí xa nhất tới lối ra.
- Tầng trên mặt đất hay tầng hầm.
- Hình thức tổ chức mặt bằng.
- Giải pháp báo cháy, chữa cháy.
- Loại cầu thang và buồng thang.
Điều 3.2.4 của QCVN 06 quy định số lượng và chiều rộng các lối ra phải được xác định theo số người thoát nạn lớn nhất và khoảng cách giới hạn từ vị trí xa nhất có người tới lối ra gần nhất.
Vậy nên hai tòa nhà cùng 12 tầng chưa chắc áp dụng giống nhau.
Một tòa là chung cư.
Một tòa là khách sạn.
Một tòa là văn phòng.
Một tòa là bệnh viện.
Cách xác định lối thoát nạn nhà cao tầng có thể khác khá nhiều.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG ĐANG CĂN CỨ VÀO VĂN BẢN NÀO?
Hiện nay, phần kỹ thuật về thoát nạn PCCC được xác định chủ yếu theo QCVN 06:2022/BXD kết hợp Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD.
Các căn cứ cần lưu ý gồm:
- Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ số 55/2024/QH15.
- Nghị định 105/2025/NĐ-CP.
- QCVN 06:2022/BXD – An toàn cháy cho nhà và công trình.
- Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD.
- Các tài liệu chuẩn dành riêng cho từng loại công trình trong trường hợp được viện dẫn.
Thông tư 09/2023/TT-BXD có hiệu lực từ ngày 01/12/2023 và quy định rõ những nội dung không được sửa tại Sửa đổi 1:2023 thì tiếp tục áp dụng theo QCVN 06:2022/BXD.
Đây là lý do khi đọc một bảng PCCC trên mạng, phải kiểm tra nó đang lấy từ QCVN 06:2021, bản QCVN 06:2022 ban đầu hay bản đã ghép Sửa đổi 1:2023.
Chỉ lệch một phiên bản là con số có thể khác.

QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG CÓ NHỮNG MỐC DIỆN TÍCH NÀO QUAN TRỌNG?
Các mốc diện tích thường được hỏi nhiều nhất là 500 m², 300 m², 200 m² và 150 m², nhưng mỗi con số thuộc một trường hợp khác nhau.
Có thể xem nhanh như sau:
| Trường hợp | Mốc diện tích đáng chú ý | Ý nghĩa chính |
|---|---|---|
| Tầng căn hộ chung cư F1.3 | Trên 500 m² | Thông thường phải có ít nhất 2 lối ra thoát nạn |
| Tầng hầm, nửa hầm | Trên 300 m² | Phải có ít nhất 2 lối ra thoát nạn |
| Một số tầng công năng F1.2, F2, F3, F4.2–F4.4, nhà cao ≤15 m | ≤300 m² | Có thể xem xét 1 lối nếu đồng thời thỏa các điều kiện khác |
| Các nhóm trên, nhà cao trên 15–21 m | ≤200 m² | Có thể xem xét 1 lối nếu đồng thời thỏa điều kiện nghiêm ngặt |
| Các nhóm trên, nhà cao trên 21–25 m | ≤150 m² | Có thể xem xét 1 lối nếu đồng thời thỏa điều kiện nghiêm ngặt |
| Một số công năng F4.1 | 300 m² hoặc 500 m² tùy loại | Có ngoại lệ về 1 lối nếu đáp ứng điều kiện |
Các ngoại lệ một lối tại Sửa đổi 1:2023 không chỉ dựa vào diện tích. Chúng còn gắn với số người, chiều cao PCCC, hệ thống báo cháy/chữa cháy, khả năng thoát nạn khẩn cấp và nhiều điều kiện khác.
Đây là chỗ rất dễ bị đọc thiếu.
Thấy “300 m² được một lối” rồi dừng ở đó là sai.
Phải đọc hết điều kiện sau dấu phẩy.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG CHUNG CƯ F1.3 ĐƯỢC TÍNH NHƯ THẾ NÀO?
Đối với nhà chung cư F1.3, khi tổng diện tích các căn hộ trên một tầng lớn hơn 500 m² thì tầng đó phải có không ít hơn 2 lối ra thoát nạn.
Với nhà có nhiều đơn nguyên, diện tích được tính theo tầng của đơn nguyên tương ứng.
Nếu tổng diện tích các căn hộ trên một tầng nhỏ hơn hoặc bằng 500 m² và tầng chỉ có một lối ra thoát nạn, từ mỗi căn hộ nằm ở độ cao trên 15 m còn phải có lối ra khẩn cấp đáp ứng quy định tại 3.2.13 QCVN 06.
Có một điểm cần phân biệt:
Lối ra thoát nạn và lối ra khẩn cấp không phải cùng một khái niệm.
Cửa vào buồng thang thoát nạn là một chuyện.
Ban công, lô gia, cửa sổ hoặc giải pháp thoát khẩn cấp được quy chuẩn cho phép lại là chuyện khác.
Vậy nên nếu căn hộ có ban công thì không thể tự động kết luận:
“Đã có lối thoát thứ hai.”
Ban công đó phải đáp ứng đúng điều kiện kỹ thuật của lối ra khẩn cấp.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG CÓ PHẢI 500 M² LÀ RANH GIỚI CHUNG CHO MỌI CÔNG TRÌNH KHÔNG?
Không. Mốc 500 m² nổi bật đối với tầng căn hộ F1.3 nhưng không phải công thức chung cho khách sạn, văn phòng, trường học, trung tâm thương mại hay bệnh viện.
Ví dụ:
Một tầng thương mại chỉ 350 m² nhưng tập trung trên 50 người vẫn có thể phải bố trí ít nhất hai lối ra.
Một tầng hầm 350 m² dù ít người vẫn chạm ngưỡng diện tích buộc phải xem xét hai lối.
Một gian phòng chỉ 200 m² nhưng có 70 người thì số người lại là yếu tố quyết định.
QCVN 06 đặt trọng tâm vào khả năng thoát người chứ không chỉ vào mét vuông.
Nói thật, đây là điều chúng tôi thấy nhiều chủ đầu tư hiểu nhầm.
Họ hỏi:
“Diện tích của tôi chưa tới 500 m², vậy một thang được chưa?”
Chỉ có diện tích thì chưa trả lời được.
Phải biết công năng và số người trước.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG KHI CÓ TỪ 50 NGƯỜI TRỞ LÊN RA SAO?
Một tầng có từ 50 người trở lên thuộc trường hợp phải có ít nhất 2 lối ra thoát nạn theo quy định chung tại 3.2.6.1.
Đối với gian phòng, QCVN 06 cũng quy định gian phòng có mặt đồng thời từ 50 người trở lên phải có không ít hơn hai lối ra thoát nạn.
Ngoài trường hợp 50 người, còn phải chú ý:
- Gian phòng nhóm F1.1 có trên 15 người.
- Gian phòng tầng hầm hoặc nửa hầm có trên 15 người.
- Gian phòng có dưới 50 người nhưng đường đi từ vị trí xa nhất tới lối ra quá dài trong trường hợp quy chuẩn quy định.
- Tổng người trong phòng đang xét cộng với các phòng liền kề thoát qua phòng đó đạt từ 50 người.
Sửa đổi 1:2023 đã làm rõ gian phòng trong tầng hầm và tầng nửa hầm có mặt đồng thời hơn 15 người thuộc nhóm phải có tối thiểu 2 lối ra.
Vậy nên thiết kế thoát nạn phải tính người thực tế.
Không thể chỉ nhìn mặt bằng.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG Ở TẦNG HẦM ĐƯỢC ÁP DỤNG THẾ NÀO?
Tầng hầm và tầng nửa hầm phải có ít nhất 2 lối ra thoát nạn khi diện tích lớn hơn 300 m² hoặc có trên 15 người sử dụng đồng thời.
Đây là hai điều kiện độc lập.
Tức là:
Tầng hầm 400 m² nhưng chỉ có 5 người vẫn phải xét theo ngưỡng diện tích.
Ngược lại, tầng hầm chỉ 200 m² nhưng thường xuyên có 20 người thì ngưỡng người đã kích hoạt yêu cầu tương ứng.
Đối với các gian phòng riêng trong tầng hầm, nếu có hơn 15 người thì bản thân gian phòng cũng phải có ít nhất 2 lối ra.
Đôi khi mặt bằng tầng hầm rộng nhưng chủ đầu tư nói:
“Đây chỉ là chỗ để xe, người không ở lâu.”
PCCC không tính theo cảm giác ở lâu hay nhanh.
Phải xác định đúng công năng, diện tích, số người và đường thoát thực tế.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG CÓ TRƯỜNG HỢP NÀO ĐƯỢC CHỈ BỐ TRÍ 1 LỐI RA KHÔNG?
Có, nhưng một lối ra thoát nạn là ngoại lệ có điều kiện, không phải lựa chọn mặc định để tiết kiệm diện tích.
Sửa đổi 1:2023 cho phép một số tầng thuộc nhóm F1.2, F2, F3, F4.2, F4.3, F4.4 chỉ có một lối ra khi đồng thời đáp ứng hàng loạt điều kiện.
Ba mốc đáng nhớ gồm:
- Nhà có chiều cao PCCC không quá 15 m: diện tích tầng đang xét không quá 300 m², số người tối đa không quá 20.
- Nhà có chiều cao PCCC trên 15 m đến 21 m: diện tích tầng không quá 200 m², số người tối đa không quá 20.
- Nhà có chiều cao PCCC trên 21 m đến 25 m: diện tích tầng không quá 150 m², số người tối đa không quá 15.
Nhưng đó chưa phải toàn bộ yêu cầu.
Tùy chiều cao, công trình còn phải đáp ứng những điều kiện như:
- Không bố trí xe cơ giới hoặc kho A, B, C tại tầng có lối thoát ra ngoài, trừ trường hợp được ngăn cách đúng quy định.
- Có hệ thống báo cháy hoặc chữa cháy tự động theo trường hợp.
- Có giải pháp thoát nạn khẩn cấp.
- Có thể lên sân thượng thoáng hoặc sử dụng thiết bị hỗ trợ thoát nạn trong trường hợp quy định.
- Các lối ra của gian phòng và tầng vẫn phải đáp ứng quy chuẩn.
Vậy nên không thể lấy riêng con số 300 m² rồi thiết kế một cầu thang.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG TRÊN 25 M CÓ CÒN DÙNG NGOẠI LỆ 150–300 M² KHÔNG?
Không nên áp dụng chuỗi ngoại lệ 300 m² – 200 m² – 150 m² nói trên cho nhà vượt quá phạm vi chiều cao được quy định tại trường hợp đó.
Đoạn a điểm 3.2.6.2 mà Sửa đổi 1:2023 điều chỉnh chỉ chia đến mốc chiều cao PCCC trên 21 m đến 25 m.
Với nhà cao hơn, phải quay lại các quy định tương ứng của chính nhóm công năng và toàn bộ yêu cầu về:
- Số lối ra.
- Buồng thang.
- Chống khói.
- Khoảng cách thoát nạn.
- Hệ thống chữa cháy.
- Vùng an toàn nếu thuộc trường hợp áp dụng.
- Thang máy chữa cháy.
Đây là chỗ từ “nhà cao tầng” dễ gây hiểu nhầm.
Một ngoại lệ dành cho công trình cao 18 m không thể mang sang tòa nhà 45 m.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG QUY ĐỊNH SỐ LỐI CỦA CẢ TÒA NHÀ THẾ NÀO?
Số lối ra thoát nạn từ một tầng không được ít hơn 2 nếu tầng đó có ít nhất một gian phòng đã thuộc trường hợp phải có tối thiểu 2 lối ra.
Ngoài ra, số lối ra thoát nạn của cả nhà không được ít hơn số lối ra thoát nạn của bất kỳ tầng nào trong nhà.
Ví dụ:
Một gian hội trường trên tầng 8 cần 2 lối.
Khi đó không thể bố trí tầng chỉ có một tuyến thoát rồi cho rằng “xuống tầng dưới mới chia hai thang”.
Nguyên tắc phải được kiểm tra liên tục theo đường thoát.
Nói theo cách dễ hiểu:
Nút cổ chai ở dưới không được nhỏ hơn nhu cầu thoát ở trên.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG YÊU CẦU HAI LỐI RA CÁCH NHAU BAO XA?
Khi phải bố trí từ 2 lối ra trở lên, các lối phải được bố trí phân tán, không nên đặt sát nhau ở cùng một góc rồi coi như đã có hai lối độc lập.
Theo QCVN 06, ít nhất hai lối ra phải cách nhau một khoảng bằng hoặc lớn hơn một nửa chiều dài đường chéo lớn nhất của mặt bằng gian phòng, phần nhà hoặc tầng đang xét.
Sửa đổi 1:2023 làm rõ thêm cách đo khoảng cách giữa hai lối:
Khoảng cách theo đường thẳng nối giữa hai cạnh xa nhất của hai lối phải lớn hơn hoặc bằng 7 m; nếu giá trị này nhỏ hơn 7 m thì cách đo được chuyển sang giữa hai cạnh gần nhất theo quy định và hình minh họa tương ứng.
Đây là lý do hai cửa đặt cạnh nhau không tạo ra nhiều giá trị an toàn.
Nếu cháy ngay trước khu vực đó, cả hai có thể bị vô hiệu cùng lúc.
Hai lối thoát tốt phải tạo ra hai khả năng rời khỏi vùng nguy hiểm thực sự khác nhau.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG YÊU CẦU CỬA THOÁT NẠN RỘNG BAO NHIÊU?
Chiều rộng lối ra thoát nạn tối thiểu thông thường là 0,8 m, nhưng có những trường hợp phải từ 1,2 m trở lên và chiều rộng cuối cùng còn phải được tính theo số người.
Theo 3.2.9 QCVN 06:
- Chiều cao thông thủy của lối ra không nhỏ hơn 1,9 m.
- Chiều rộng không nhỏ hơn 1,2 m đối với gian phòng F1.1 có trên 15 người và các công năng khác có trên 50 người, trừ F1.3 theo trường hợp quy định.
- Các trường hợp còn lại: không nhỏ hơn 0,8 m.
Nhưng đây chỉ là mức tối thiểu hình học.
Nếu tính toán thoát nạn yêu cầu cửa rộng hơn thì phải lấy kích thước lớn hơn.
Đừng hiểu:
“Cửa 800 mm là chuẩn cho mọi nhà.”
Một sảnh có vài trăm người mà dùng cửa 800 mm chắc chắn phải kiểm tra lại bằng tính toán và các yêu cầu chuyên ngành.

QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG YÊU CẦU HÀNH LANG RỘNG BAO NHIÊU?
Hành lang thoát nạn phải đủ bề rộng thông thủy theo số người thực tế đi qua.
QCVN 06 quy định các đoạn nằm ngang của đường thoát nạn có chiều cao thông thủy tối thiểu 2 m và chiều rộng thông thủy không nhỏ hơn:
- 1,2 m đối với hành lang chung thoát cho hơn 15 người từ các gian phòng nhóm F1 hoặc hơn 50 người từ các nhóm công năng khác.
- 0,7 m đối với lối đi tới chỗ làm việc đơn lẻ.
- 1,0 m trong các trường hợp còn lại.
Có một lỗi ngoài thực tế rất hay xảy ra.
Bản vẽ hành lang rộng 1,2 m.
Nhưng sau khi hoàn thiện:
Tủ điện nhô ra.
Tủ chữa cháy đặt nổi.
Tủ giày xuất hiện.
Ghế chờ đặt thêm.
Cánh cửa mở chiếm hành lang.
Kết quả chiều rộng thông thủy còn thấp hơn thiết kế.
PCCC kiểm tra là kiểm tra phần dùng được, không phải con số ghi trên CAD.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG YÊU CẦU CẦU THANG THOÁT NẠN RỘNG BAO NHIÊU?
Chiều rộng bản thang thoát nạn phải không nhỏ hơn chiều rộng tính toán hoặc chiều rộng của bất kỳ cửa thoát nạn nào đi vào thang, đồng thời phải đáp ứng các giới hạn tối thiểu của QCVN 06.
Sau Sửa đổi 1:2023, các mốc đáng chú ý gồm:
- Nhà nhóm F1.1 có trên 15 người thoát qua thang từ mỗi tầng: tối thiểu 1,2 m.
- F1.1 có từ 15 người trở xuống: tối thiểu 1,0 m.
- Nhà có trên 200 người tại một tầng bất kỳ, trừ tầng một: tối thiểu 1,2 m.
- Nhà cao không quá 15 m và số người thoát qua thang từ mỗi tầng không quá 15 người: có trường hợp cho phép 0,7 m.
- Các trường hợp còn lại theo quy định cơ bản: 0,9 m.
Đây là kích thước kỹ thuật.
Còn với công trình đặc thù như bệnh viện, trường học hoặc nhà có lượng người lớn, các yêu cầu riêng có thể cao hơn.
Vậy nên chiều rộng thang không nên “chốt theo thói quen”.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG TRÊN 28 M YÊU CẦU BUỒNG THANG NHƯ THẾ NÀO?
Với nhà có chiều cao PCCC lớn hơn 28 m, yêu cầu về loại buồng thang trở nên nghiêm ngặt hơn; về nguyên tắc phải bố trí buồng thang bộ không nhiễm khói theo Điều 3.4.13, trừ những trường hợp được quy chuẩn quy định riêng.
QCVN 06 yêu cầu bố trí buồng thang không nhiễm khói, trong đó có loại N1 và các giải pháp thay thế N2, N3 trong những trường hợp cụ thể. Sửa đổi 1:2023 tiếp tục điều chỉnh các lựa chọn loại buồng thang và yêu cầu chống khói tương ứng.
Điểm quan trọng là:
Hai cầu thang đặt trong hai hộp xây bình thường chưa chắc đã là hai cầu thang thoát nạn đạt chuẩn cho nhà cao tầng.
Phải xem:
- Loại buồng thang.
- Khoang đệm.
- Áp suất dương.
- Cửa ngăn cháy.
- Hệ thống hút khói.
- Nguồn điện.
- Đường dẫn vào thang.
Khói thường là thứ khiến đường thoát mất tác dụng trước cả lửa.
Vậy nên thiết kế buồng thang không nhiễm khói cực kỳ quan trọng ở nhà cao tầng.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG PHÂN BIỆT LỐI RA THOÁT NẠN VÀ LỐI RA KHẨN CẤP THẾ NÀO?
Lối ra thoát nạn là lối được tính trong phương án thoát người chính; lối ra khẩn cấp là giải pháp hỗ trợ trong những điều kiện được quy chuẩn cho phép và không mặc nhiên thay thế một lối ra thoát nạn.
QCVN 06 xác định lối ra thoát nạn từ tầng bất kỳ có thể dẫn:
- Trực tiếp vào buồng thang bộ hoặc cầu thang loại 3.
- Vào hành lang dẫn tới buồng thang.
- Vào không gian chung có lối trực tiếp tới buồng thang.
- Trong một số trường hợp tới hành lang bên hoặc mái có khai thác sử dụng theo điều kiện quy định.
Trong khi đó, lối ra khẩn cấp có thể liên quan đến:
Ban công.
Lô gia.
Cửa sổ.
Thang ngoài nhà.
Thiết bị hỗ trợ thoát nạn.
Khu vực mái.
Nhưng phải đáp ứng đúng điều kiện từng trường hợp.
Một chiếc cửa sổ bất kỳ không tự biến thành lối thoát khẩn cấp chỉ vì người có thể trèo qua.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG CÓ CHO PHÉP DÙNG CỬA CUỐN LÀM LỐI THOÁT KHÔNG?
Không. Lối có cửa cuốn hoặc cửa quay không được coi là lối ra thoát nạn.
Sửa đổi 1:2023 quy định rõ nội dung này. Một số cửa trượt hoặc cửa xếp có thể được sử dụng trong những trường hợp cụ thể nhưng phải đáp ứng điều kiện của quy chuẩn và không thuộc các trường hợp bị loại trừ.
Đây là lỗi đặc biệt hay gặp ở:
- Shop thương mại.
- Tầng 1 nhà ở kết hợp kinh doanh.
- Showroom.
- Kho.
- Văn phòng cải tạo.
Ban ngày cửa cuốn mở rộng nên nhìn như lối thoát rất tốt.
Nhưng khi mất điện, cháy hoặc cửa bị kẹt thì câu chuyện khác hẳn.
Nếu đó là tuyến thoát nạn thì phải thiết kế đúng từ đầu.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG YÊU CẦU CỬA MỞ THEO CHIỀU NÀO?
Về nguyên tắc, cửa trên lối ra và đường thoát nạn phải mở theo chiều thoát từ trong ra ngoài, trừ một số trường hợp được QCVN 06 cho phép không bắt buộc chiều mở.
Các trường hợp ngoại lệ có thể gồm một số căn hộ F1.3, nhà F1.4, gian phòng ít người và một số phòng phụ trợ theo quy định.
Với cửa trên đường thoát nạn có yêu cầu giới hạn chịu lửa, Sửa đổi 1:2023 yêu cầu bố trí cơ cấu tự đóng; cửa hai cánh phải có cơ cấu giúp các cánh đóng đúng thứ tự.
Chúng tôi gặp khá nhiều công trình có cửa chống cháy chuẩn.
Nhưng lại chèn cục gỗ để giữ cửa luôn mở.
Về vận hành thực tế, như vậy gần như làm mất tác dụng ngăn khói, ngăn cháy của cánh cửa.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG KHI CẢI TẠO CÓ PHẢI KIỂM TRA LẠI KHÔNG?
Có. Nếu cải tạo làm giảm số lượng lối thoát nạn hoặc cầu thang thoát nạn, hoặc thay đổi công năng theo hướng làm tăng yêu cầu an toàn cháy, phần cải tạo phải được rà lại theo QCVN 06.
Sửa đổi 1:2023 quy định rõ QCVN được áp dụng đối với bộ phận hoặc khu vực cải tạo trong trường hợp việc sửa chữa:
- Thay đổi công năng làm tăng yêu cầu an toàn cháy.
- Làm giảm số lối thoát hoặc số cầu thang thoát nạn.
- Làm tăng hạng nguy hiểm cháy, cháy nổ.
- Tăng quy mô dẫn đến tăng yêu cầu an toàn cháy.
Đây là phần các tòa nhà đang vận hành nên chú ý.
Ví dụ:
Gộp hai văn phòng thành một.
Bịt một cửa để làm kho.
Chia thêm phòng.
Đổi văn phòng thành khách sạn.
Biến sân thượng thành nhà hàng.
Mỗi thay đổi đều có thể làm số người và đường thoát thay đổi.
Không phải chỉ sửa nội thất là “không liên quan PCCC”.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG THƯỜNG BỊ HIỂU SAI NHỮNG ĐIỂM NÀO?
Sai nhiều nhất là lấy một con số rồi áp cho tất cả công trình.
PCCC Hùng Gia Phát thường thấy những tình huống như:
- Nghe “500 m²” rồi nghĩ dưới 500 m² luôn được một thang.
- Có hai cửa nhưng cả hai cùng dẫn vào một vị trí nguy hiểm.
- Hai cửa đặt sát cạnh nhau.
- Tính diện tích nhưng không tính số người.
- Tính số người nhưng không tính khoảng cách thoát nạn.
- Có ban công rồi gọi luôn là “lối thoát thứ hai”.
- Có thang sắt nhưng chưa kiểm tra nó có phải cầu thang loại 3 hay không.
- Dùng cửa cuốn làm cửa thoát.
- Bố trí cầu thang nhưng không chống khói.
- Để đồ ở hành lang làm giảm chiều rộng thông thủy.
- Đóng khóa cửa thoát hiểm.
- Cải tạo mặt bằng rồi vẫn dùng hồ sơ PCCC cũ.
- Chia phòng nhưng không rà lại khoảng cách tới cửa thoát.
- Chuyển tầng văn phòng thành phòng ngủ nhưng không rà lại nhóm công năng.
Nói thật, nhiều lỗi không khó về kỹ thuật.
Chúng xuất hiện vì mặt bằng thay đổi nhưng bộ môn PCCC không được cập nhật.

QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG NÊN KIỂM TRA THEO CHECKLIST NÀO?
Để rà sơ bộ một tầng nhà cao tầng, có thể đi theo trình tự:
- Xác định nhóm công năng: F1.1, F1.2, F1.3, F2, F3, F4 hay nhóm khác.
- Xác định chiều cao PCCC của nhà.
- Xác định tổng diện tích tầng.
- Với chung cư, tính riêng tổng diện tích các căn hộ trên tầng hoặc trên tầng của đơn nguyên.
- Xác định số người tối đa trên tầng.
- Kiểm tra có gian phòng nào từ 50 người trở lên không.
- Kiểm tra tầng hầm có trên 300 m² hoặc trên 15 người không.
- Xác định số lối ra tối thiểu.
- Nếu dự kiến chỉ bố trí một lối, kiểm tra toàn bộ điều kiện ngoại lệ.
- Kiểm tra khoảng cách từ vị trí xa nhất tới lối ra.
- Kiểm tra khoảng cách giữa hai lối ra.
- Kiểm tra chiều rộng cửa.
- Kiểm tra chiều rộng hành lang.
- Kiểm tra chiều rộng bản thang.
- Kiểm tra loại buồng thang theo chiều cao PCCC.
- Kiểm tra cửa chống cháy, tự đóng.
- Kiểm tra hệ thống chống khói.
- Kiểm tra lối ra khẩn cấp của căn hộ nếu thuộc trường hợp yêu cầu.
- Kiểm tra đường thoát ra ngoài nhà tại tầng 1.
- Đối chiếu lại hiện trạng sau khi bố trí nội thất.
Chỉ khi 20 bước này khớp nhau mới nên chốt mặt bằng.
Đếm số cầu thang trước rồi mới xem phần còn lại là cách làm rất dễ phải sửa.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG – FAQ THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
- Nhà cao tầng phải có mấy lối thoát nạn?
Không có một con số chung cho mọi công trình. Trong rất nhiều trường hợp phải có ít nhất 2 lối ra, nhưng quy chuẩn cũng có một số ngoại lệ cho phép một lối khi đáp ứng đồng thời nhiều điều kiện.
- Chung cư trên 500 m² một tầng phải có mấy lối ra?
Nếu tổng diện tích các căn hộ trên một tầng lớn hơn 500 m² thì tầng đó phải có không ít hơn 2 lối ra thoát nạn theo quy định đối với F1.3.
- Chung cư dưới 500 m² có được chỉ có một cầu thang không?
Không thể kết luận chỉ từ diện tích. Trường hợp tổng diện tích căn hộ trên tầng không quá 500 m² và chỉ có một lối ra còn phải đáp ứng các điều kiện khác; căn hộ ở độ cao trên 15 m còn phải có lối ra khẩn cấp theo quy định.
- Tầng hầm bao nhiêu mét vuông phải có 2 lối?
Tầng hầm hoặc nửa hầm trên 300 m² hoặc dùng cho hơn 15 người phải có tối thiểu 2 lối ra thoát nạn.
- Phòng có bao nhiêu người phải có 2 cửa thoát?
Gian phòng có từ 50 người trở lên thuộc trường hợp phải có tối thiểu 2 lối ra. Một số nhóm công năng có ngưỡng thấp hơn, chẳng hạn F1.1 hoặc phòng ở tầng hầm theo quy định.
- Hai lối thoát có được đặt cạnh nhau không?
Không nên. Khi yêu cầu ít nhất 2 lối, chúng phải được bố trí phân tán theo các khoảng cách quy định tại 3.2.8 QCVN 06.
- Cửa thoát hiểm tối thiểu rộng bao nhiêu?
Mức tối thiểu thường gặp là 0,8 m; một số trường hợp đông người yêu cầu từ 1,2 m. Kích thước cuối cùng phải đáp ứng cả tính toán thoát nạn.
- Hành lang thoát hiểm rộng bao nhiêu?
Thông thường từ 1,0 m; hành lang chung phục vụ hơn 15 người thuộc nhóm F1 hoặc hơn 50 người thuộc nhóm công năng khác phải từ 1,2 m theo trường hợp quy định.
- Nhà trên 28 m có dùng cầu thang bình thường được không?
Nhà có chiều cao PCCC lớn hơn 28 m phải kiểm tra yêu cầu về buồng thang bộ không nhiễm khói và các giải pháp N1, N2, N3 theo QCVN 06, trừ các trường hợp quy định riêng.
- Ban công có được tính là lối thoát nạn thứ hai không?
Không mặc nhiên. Ban công hoặc lô gia có thể liên quan đến lối ra khẩn cấp trong những trường hợp quy chuẩn cho phép, nhưng không tự động được tính thành một lối ra thoát nạn độc lập.
- Cửa cuốn có được tính là cửa thoát nạn không?
Không. Lối có cửa cuốn hoặc cửa quay không được coi là lối ra thoát nạn.
- Sửa mặt bằng có phải làm lại phần thoát nạn không?
Nếu việc cải tạo thay đổi công năng, giảm số lối thoát hoặc làm tăng yêu cầu an toàn cháy thì phải rà lại theo quy định.
QUY ĐỊNH DIỆN TÍCH VÀ SỐ LƯỢNG LỐI THOÁT NẠN ĐỐI VỚI NHÀ CAO TẦNG CẦN GHI NHỚ ĐIỀU GÌ QUAN TRỌNG NHẤT?
Điều quan trọng nhất của quy định diện tích và số lượng lối thoát nạn đối với nhà cao tầng là không có công thức kiểu:
“Dưới 500 m² = một thang.”
“Trên 500 m² = hai thang.”
Thực tế phải đọc đồng thời:
Công năng + diện tích + số người + chiều cao PCCC + tầng hầm + khoảng cách thoát nạn + loại cầu thang + hệ thống PCCC.
Một số mốc có thể nhớ nhanh:
- 500 m²: mốc quan trọng của tầng căn hộ F1.3.
- 300 m²: mốc quan trọng đối với tầng hầm và một số ngoại lệ một lối.
- 50 người: mốc phổ biến buộc phải xem xét ít nhất 2 lối ra.
- 15 người: xuất hiện trong nhiều yêu cầu đối với F1.1 và tầng hầm.
- 28 m: mốc quan trọng khi xác định giải pháp buồng thang không nhiễm khói.
Ở PCCC Hùng Gia Phát, chúng tôi thường khuyên khách xử lý đường thoát nạn ngay từ bản vẽ mặt bằng đầu tiên.
Vì lúc đó đổi vị trí thang chỉ là sửa bản vẽ.
Khi đã đổ cột, xây tường và đưa công trình vào sử dụng, một lối thoát thiếu đôi khi không còn là chuyện thêm một cánh cửa.
Nó có thể kéo theo cả kết cấu, kiến trúc, tăng áp, hút khói và hệ thống PCCC.
Nguồn pháp lý và kỹ thuật tham khảo
- QCVN 06:2022/BXD ban hành kèm Thông tư 06/2022/TT-BXD, có hiệu lực từ ngày 16/01/2023.
- Sửa đổi 1:2023 QCVN 06:2022/BXD ban hành kèm Thông tư 09/2023/TT-BXD, có hiệu lực từ ngày 01/12/2023 và hiện còn hiệu lực.
- Nội dung chính thức Sửa đổi 1:2023 tại Công báo Chính phủ.
- Các quy định về lối ra thoát nạn tại Mục 3.2 QCVN 06:2022/BXD.
- Các quy định sửa đổi về trường hợp một lối ra, bố trí phân tán và cầu thang tại Sửa đổi 1:2023.
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/