Quy định về nguồn nước và bể dự trữ nước chữa cháy cho khu dân cư

Rate this post

Quy định về nguồn nước và bể dự trữ nước chữa cháy cho khu dân cư hiện nay được xác định chủ yếu theo QCVN 10:2025/BCA, có hiệu lực từ ngày 30/12/2025. Khu dân cư trong đô thị, nông thôn, khu đô thị và khu nhà ở thuộc nhóm phải bố trí hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà không phụ thuộc quy mô; lưu lượng được tính theo dân số, số tầng của nhà, số đám cháy đồng thời và không được thấp hơn nhu cầu chữa cháy của nhà lớn nhất trong khu.

Nếu mạng cấp nước hiện hữu không thể cung cấp đủ lưu lượng thì phải bố trí bồn, bể dự trữ nước chữa cháy. Với khu dân cư không có mạng đường ống chữa cháy, QCVN yêu cầu lượng nước trong bể phải bảo đảm chữa cháy trong 3 giờ; đồng thời còn phải kiểm tra thời gian phục hồi lượng nước dự trữ sau khi đã sử dụng.

Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 12/09/2026.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ HIỆN CĂN CỨ VÀO QUY CHUẨN NÀO?

Quy định về nguồn nước và bể dự trữ nước chữa cháy cho khu dân cư hiện được áp dụng trực tiếp theo QCVN 10:2025/BCA – Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về trang bị, bố trí phương tiện PCCC, CNCH cho nhà và công trình.

Quy chuẩn được ban hành kèm Thông tư 103/2025/TT-BCA ngày 04/11/2025 và có hiệu lực từ 30/12/2025.

Những phần cần đọc kỹ nhất khi thiết kế cấp nước chữa cháy khu dân cư gồm:

  • Phụ lục C: đối tượng phải trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà.
  • Bảng H.1: lưu lượng nước theo dân số khu dân cư.
  • Bảng H.2: lưu lượng chữa cháy của từng nhà F1, F2, F3, F4.
  • H.1.3: số đám cháy đồng thời và thời gian chữa cháy.
  • H.1.4: mạng đường ống, đường kính, van và trụ nước.
  • H.1.5: bồn, bể, hồ dự trữ nước chữa cháy.

Nói thật, thiết kế phần này không nên chỉ hỏi:

“Bể bao nhiêu khối?”

Phải đi từ:

Dân số → loại nhà → số tầng → lưu lượng → số đám cháy → thời gian chữa cháy → khả năng cấp của mạng hiện hữu → cuối cùng mới ra dung tích bể nước PCCC.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CÓ BẮT BUỘC MỌI KHU DÂN CƯ PHẢI CÓ HỆ THỐNG KHÔNG?

Có. Khu dân cư trong đô thị và nông thôn, khu đô thị và khu nhà ở thuộc diện phải bố trí hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà không phụ thuộc quy mô.

Bảng C.1 QCVN 10:2025/BCA liệt kê tại mục 10:

  • Khu dân cư trong đô thị.
  • Khu dân cư nông thôn.
  • Khu đô thị.
  • Khu nhà ở.
  • Khu công nghiệp.
  • Cụm công nghiệp.
  • Một số khu chức năng khác.

Quy mô áp dụng là:

“Không phụ thuộc quy mô”.

Điều này cần hiểu đúng.

Một dự án dân cư nhỏ không có nghĩa được bỏ qua nước chữa cháy.

Nhưng cũng không có nghĩa tất cả khu dân cư đều phải xây riêng:

  • Một bể PCCC.
  • Một trạm bơm riêng.
  • Một hệ thống độc lập với mạng cấp nước.

Phương án cụ thể còn phụ thuộc khả năng cấp nước thực tế của hệ thống hạ tầng.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CHO PHÉP DÙNG NHỮNG NGUỒN NƯỚC NÀO?

Nguồn nước chữa cháy khu dân cư có thể được tổ chức từ mạng cấp nước, bồn bể, hồ, ao, sông hoặc nguồn nước phù hợp khác nếu đáp ứng được lưu lượng, trữ lượng và khả năng lấy nước khi xảy ra cháy.

Thực tế có thể gặp:

  • Mạng cấp nước đô thị.
  • Mạng cấp nước nội bộ dự án.
  • Bể chứa nước PCCC.
  • Bể kết hợp sinh hoạt và PCCC.
  • Tháp nước.
  • Hồ điều hòa có chức năng cấp nước chữa cháy.
  • Hồ nhân tạo.
  • Ao, hồ, sông có bến lấy nước phù hợp.

Điều quan trọng không nằm ở tên gọi nguồn nước.

Phải trả lời được:

  1. Có đủ nước không?
  2. Có đủ lưu lượng không?
  3. Áp suất tại điểm bất lợi có đủ không?
  4. Xe chữa cháy có lấy nước được không?
  5. Khi một phần hệ thống hỏng, phần còn lại có hoạt động không?
  6. Sau khi sử dụng, bao lâu phục hồi được dự trữ?

Một hồ rất lớn nằm cạnh khu dân cư nhưng xe chữa cháy không tiếp cận được thì giá trị thực tế vẫn rất thấp.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ TÍNH LƯU LƯỢNG THEO DÂN SỐ NHƯ THẾ NÀO?

Lưu lượng nước chữa cháy ngoài nhà của khu dân cư được xác định theo Bảng H.1 QCVN 10:2025/BCA, căn cứ vào dân số, số đám cháy đồng thời và chiều cao nhà phổ biến.

Một số mốc chính:

Dân số khu dân cư Số đám cháy đồng thời Nhà ≤2 tầng Nhà ≥3 tầng
≤1.000 người 1 5 L/s 10 L/s
>1.000–5.000 1 10 L/s 10 L/s
>5.000–10.000 1 10 L/s 15 L/s
>10.000–25.000 2 10 L/s 15 L/s
>25.000–50.000 2 20 L/s 25 L/s
>50.000–100.000 2 25 L/s 35 L/s
>100.000–200.000 3 40 L/s 40 L/s

Khi dân số lớn hơn 200.000 người, Bảng H.1 tiếp tục tăng yêu cầu:

  • Trên 200.000–300.000 người: 3 đám cháy, 55 L/s.
  • Trên 300.000–400.000: 3 đám cháy, 70 L/s.
  • Trên 400.000–500.000: 3 đám cháy, 80 L/s.
  • Trên 500.000–600.000: 3 đám cháy, 85 L/s.
  • Trên 600.000–700.000: 3 đám cháy, 90 L/s.
  • Trên 700.000–800.000: 3 đám cháy, 95 L/s.
  • Trên 800.000–1.000.000: 3 đám cháy, 100 L/s.
  • Trên 1 triệu người: 5 đám cháy, 110 L/s.

Nhưng đây chưa phải bước cuối.

QCVN còn yêu cầu lưu lượng của khu dân cư không được nhỏ hơn lưu lượng cần thiết của nhà theo Bảng H.2.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CÓ CHỈ CẦN TRA BẢNG H.1 KHÔNG?

Không. Sau khi tra Bảng H.1, còn phải kiểm tra nhà có nhu cầu nước chữa cháy lớn nhất trong khu dân cư theo Bảng H.2.

QCVN nói rất rõ:

Lưu lượng chữa cháy ngoài nhà của khu dân cư không được nhỏ hơn lưu lượng chữa cháy cho nhà theo Bảng H.2.

Ví dụ khu dân cư có:

  • Nhà phố thấp tầng.
  • Chung cư 15 tầng.
  • Trường học.
  • Trung tâm thương mại.
  • Khách sạn.

Nếu tính dân số theo H.1 ra 25 L/s nhưng chung cư lớn nhất cần 30 L/s thì không được giữ 25 L/s.

Phải lấy giá trị phù hợp lớn hơn.

Đây là một lỗi thiết kế khá hay gặp.

Chủ đầu tư tính hạ tầng từ giai đoạn quy hoạch.

Sau đó dự án điều chỉnh:

Chung cư từ 12 tầng thành 18 tầng.

Khối tích tăng.

Nhưng lưu lượng cấp nước PCCC vẫn giữ nguyên.

Lúc đó phải rà lại.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ TÍNH SỐ ĐÁM CHÁY ĐỒNG THỜI RA SAO?

Số đám cháy đồng thời của khu dân cư được xác định trực tiếp theo Bảng H.1 và tăng theo quy mô dân số.

Có thể nhớ nhanh:

  • Đến 10.000 người: thường 1 đám cháy.
  • Trên 10.000–100.000: thường 2 đám cháy.
  • Trên 100.000–1.000.000: 3 đám cháy.
  • Trên 1.000.000: 5 đám cháy.

Nếu cấp nước theo từng vùng thì lưu lượng và số đám cháy được tính theo dân số của vùng tương ứng.

Nếu nhiều cụm dùng chung một mạng thì phải tính theo tổng dân số kết nối với hệ thống đó.

Đây là điểm quy hoạch rất quan trọng.

Không nên chia dự án trên bản vẽ thành ba phân khu rồi mỗi khu tính độc lập nếu thực tế cả ba dùng chung một mạng nước.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CÓ NHÀ XƯỞNG HOẶC KHO THÌ TÍNH THẾ NÀO?

Nếu trong khu dân cư có nhà sản xuất hoặc nhà kho, số đám cháy đồng thời phải tính cả các công trình đó.

QCVN yêu cầu lưu lượng phải bao gồm lượng nước tương ứng để chữa cháy cho nhà sản xuất, nhà kho nhưng không được thấp hơn yêu cầu của Bảng H.1.

Thực tế hay gặp tại:

  • Khu dân cư cũ xen xưởng.
  • Làng nghề.
  • Khu ở kết hợp kho.
  • Cụm dân cư ven cơ sở sản xuất.

Vậy nên chỉ lấy số hộ dân là chưa đủ.

Phải khảo sát công năng thực tế.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ – BỂ NƯỚC CÓ PHẢI BẮT BUỘC TRONG MỌI DỰ ÁN KHÔNG?

Không phải mọi dự án dân cư đều mặc nhiên phải xây một bể dự trữ nước chữa cháy riêng biệt, nhưng nguồn cấp phải luôn bảo đảm đủ nhu cầu chữa cháy theo quy chuẩn.

QCVN quy định:

Nếu việc lấy nước chữa cháy trực tiếp từ nguồn cấp không phù hợp về điều kiện kinh tế – kỹ thuật thì bồn, bể phải chứa đủ lượng nước chữa cháy theo tính toán.

Đặc biệt:

Nếu khu dân cư không có đường ống nước chữa cháy thì phải bố trí bồn, bể bảo đảm lượng nước chữa cháy trong 3 giờ.

Có thể hiểu đơn giản:

Mạng cấp nước mạnh, ổn định, đủ lưu lượng → có thể khai thác trực tiếp theo thiết kế.

Mạng không đủ → phải bổ sung bể.

Không có mạng chữa cháy → phải có nguồn dự trữ đáp ứng yêu cầu.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ TÍNH DUNG TÍCH BỂ NHƯ THẾ NÀO?

Dung tích nước chữa cháy được xác định từ lưu lượng tính toán × thời gian chữa cháy, đồng thời phải cộng các nhu cầu khác dùng chung nguồn.

Công thức sơ bộ dễ hiểu:

V = Q × t × 3,6

Trong đó:

  • V: dung tích nước, m³.
  • Q: tổng lưu lượng chữa cháy, L/s.
  • t: thời gian chữa cháy, giờ.

Ví dụ:

Khu dân cư 30.000 người.

Phần lớn nhà từ 3 tầng trở lên.

Theo Bảng H.1:

  • 2 đám cháy đồng thời.
  • 25 L/s cho một đám cháy.

Tổng sơ bộ:

25 × 2 = 50 L/s.

Nếu tính 3 giờ:

50 × 3 × 3,6 = 540 m³.

Nhưng 540 m³ chưa thể mặc nhiên coi là dung tích bể cuối cùng.

Còn phải kiểm:

  • Nhà lớn nhất theo Bảng H.2.
  • Họng nước chữa cháy.
  • Sprinkler nếu dùng chung nguồn.
  • Drencher nếu có.
  • Nước sinh hoạt trong thời gian chữa cháy.
  • Khả năng nước tiếp tục nạp vào bể.
  • Hệ số vận hành và bố trí bể thực tế.

QCVN yêu cầu thể tích bồn, bể phải tính cả các hệ thống chữa cháy khác và lượng nước sinh hoạt, sản xuất lớn nhất trong thời gian chữa cháy nếu sử dụng chung nguồn.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CÓ PHẢI LUÔN DỰ TRỮ ĐỦ 3 GIỜ KHÔNG?

Đối với hạ tầng khu dân cư, mốc 3 giờ là mốc rất quan trọng và QCVN quy định cụ thể trường hợp khu dân cư không có mạng nước chữa cháy phải có bồn, bể đủ chữa cháy 3 giờ.

H.1.3.3 cũng lấy thời gian chữa cháy chung là 3 giờ, sau đó mới quy định một số ngoại lệ cho từng loại nhà riêng lẻ.

Vậy nên không nên thấy một công trình riêng có thể tính 1 giờ rồi tự động giảm bể hạ tầng khu dân cư xuống 1 giờ.

Hai bài toán khác nhau.

Phải xác định:

  • Bể phục vụ riêng một công trình?
  • Hay bể phục vụ mạng hạ tầng của cả khu?

Nếu phục vụ toàn khu, phải tính đúng kịch bản của toàn khu.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CÓ ĐƯỢC TÍNH LƯỢNG NƯỚC NẠP THÊM TRONG KHI CHÁY KHÔNG?

Có.

QCVN cho phép tính lượng nước bổ sung vào bồn, bể trong thời gian chữa cháy nếu hệ thống cấp nước bổ sung đáp ứng yêu cầu về độ tin cậy.

Ví dụ:

Nhu cầu tính toán là 600 m³.

Trong 3 giờ chữa cháy, nguồn cấp tin cậy có thể liên tục bổ sung 50 m³/h.

Về nguyên tắc, phần nước bổ sung có thể được đưa vào bài toán.

Nhưng không nên lấy công suất danh nghĩa của nhà máy nước rồi trừ thẳng.

Phải chứng minh:

  • Nguồn thực tế.
  • Lưu lượng thực tế.
  • Khả năng duy trì khi có sự cố.
  • Áp suất.
  • Độ tin cậy.

Nói thật, đây là phần nên có số liệu của đơn vị cấp nước chứ không nên đoán.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ YÊU CẦU BAO NHIÊU BỂ?

Đối với bồn, bể phục vụ một mạng ống chữa cháy, QCVN quy định tổng số bồn, bể không được ít hơn 2, trừ trường hợp bồn bể phục vụ cấp nước ngoài nhà của một công trình độc lập.

Khi ngắt một bồn hoặc một bể:

Lượng nước trong các bồn, bể còn lại phải không nhỏ hơn 50% lượng nước chữa cháy yêu cầu.

Đây là lý do nhiều dự án chia bể thành hai ngăn.

Không phải chia cho đẹp.

Mục đích là khi:

  • Vệ sinh bể.
  • Chống thấm.
  • Sửa ống.
  • Sửa van.

vẫn còn dự trữ để hệ thống hoạt động.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ YÊU CẦU PHỤC HỒI NƯỚC TRONG BAO LÂU?

Thời gian phục hồi dự trữ phụ thuộc quy mô dân số:

  • Khu dân cư trên 5.000 người: không quá 24 giờ.
  • Khu dân cư đến 5.000 người: không quá 72 giờ.

Đây là thông số rất hay bị quên.

Ví dụ bể 600 m³.

Nguồn bổ sung chỉ được 5 m³/h.

Thời gian nạp:

600 / 5 = 120 giờ.

Bể đủ lớn nhưng phục hồi quá chậm.

Vẫn phải xem lại.

Nếu không thể phục hồi theo thời gian quy định, QCVN yêu cầu phải tính thêm lượng nước dự trữ bổ sung.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ YÊU CẦU MẠNG ĐƯỜNG ỐNG NHƯ THẾ NÀO?

Nguyên tắc chung là mạng đường ống chữa cháy ngoài nhà phải là mạng vòng.

QCVN cho phép dùng mạng cụt khi chiều dài đường ống không quá 200 m.

Không được dùng mạng đường ống bên trong các tòa nhà để nối vòng thay cho mạng ngoài nhà.

Đường ống còn phải được chia thành các đoạn bằng van khóa sao cho khi sửa chữa không làm ngừng quá 5 trụ cấp nước chữa cháy.

Ý nghĩa của mạng vòng rất thực tế.

Nếu một tuyến ống vỡ:

Khóa đoạn đó.

Nước vẫn đi từ đầu còn lại.

Nếu toàn khu chỉ có một tuyến duy nhất thì một điểm sự cố có thể làm mất cả mạng chữa cháy.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ NHỎ CÓ ĐƯỢC DÙNG MẠNG CỤT DÀI HƠN 200 M KHÔNG?

Có trong trường hợp QCVN cho phép.

Đối với khu dân cư đến 5.000 người và yêu cầu lưu lượng chữa cháy ngoài nhà đến 10 L/s, hoặc số họng nước chữa cháy trong nhà cho mỗi nhà đến 12 họng, có thể sử dụng mạng cụt dài trên 200 m nếu có:

  • Bồn bể.
  • Tháp nước áp lực.
  • Hoặc bể điều tiết phục vụ mạng cụt.

Trong đó phải chứa toàn bộ lượng nước cần thiết cho chữa cháy.

Đây là giải pháp rất hữu ích cho một số khu dân cư nhỏ.

Nhưng không nên áp dụng đại trà cho dự án lớn chỉ vì muốn tiết kiệm đường ống.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ QUY ĐỊNH ĐƯỜNG KÍNH ỐNG BAO NHIÊU?

Đường kính đường ống cấp nước chữa cháy ngoài nhà của khu dân cư phải được tính thủy lực, nhưng không được nhỏ hơn:

  • DN100 đối với khu dân cư thông thường.
  • DN75 đối với khu vực nông thôn.

Nhưng đây chỉ là đường kính tối thiểu.

Không có nghĩa dự án nào cũng dùng DN100.

Khu cần:

  • 50 L/s.
  • 70 L/s.
  • 100 L/s.

thì có thể cần đường kính lớn hơn rất nhiều.

Phải tính:

  • Chiều dài tuyến.
  • Lưu lượng.
  • Tổn thất áp.
  • Cao độ.
  • Số hydrant hoạt động.
  • Điểm bất lợi nhất.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ YÊU CẦU ÁP LỰC BAO NHIÊU?

Với hệ thống áp suất thấp, áp suất tự do tại cao độ mặt đất trong khi chữa cháy phải tối thiểu 10 m cột nước.

Nếu mạng kết hợp cấp nước sinh hoạt thì áp suất tự do theo QCVN:

  • Không nhỏ hơn 10 m cột nước.
  • Không lớn hơn 60 m cột nước.

Với hệ thống áp suất cao, phải bảo đảm tia nước đặc cao ít nhất 10 m tại điều kiện lưu lượng chữa cháy lớn nhất và điểm sử dụng bất lợi.

Đừng chỉ kiểm áp suất ngay phòng bơm.

Phải kiểm ở:

trụ xa nhất – cao độ bất lợi nhất – trong tình huống lưu lượng lớn nhất.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ BỐ TRÍ TRỤ NƯỚC RA SAO?

Đối với khu dân cư thuộc mục 10 Phụ lục C, trụ cấp nước chữa cháy phải bố trí dọc đường giao thông và khoảng cách giữa các trụ không được lớn hơn 150 m.

Đồng thời mỗi trụ phải bố trí:

  • Cách mép đường không lớn hơn 2,5 m.
  • Không gần tường nhà hơn 1 m.
  • Có thể bố trí trụ ngầm tại đường giao thông.

Vậy nên ba mốc dễ nhớ:

150 m – 2,5 m – 1 m.

Đây là ba con số nên kiểm đầu tiên khi nhìn bản vẽ hạ tầng hydrant khu dân cư.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ DƯỚI 500 NGƯỜI CÓ QUY ĐỊNH RIÊNG KHÔNG?

Có.

Trên mạng cấp nước của điểm dân cư đến 500 người, QCVN cho phép thay trụ cấp nước chữa cháy loại 3 cửa bằng đoạn ống đứng DN80 có lắp họng nước.

Đây là quy định phù hợp với những điểm dân cư quy mô nhỏ.

Nhưng vẫn phải bảo đảm:

  • Có nguồn nước.
  • Đủ lưu lượng.
  • Đủ áp suất.
  • Khả năng tiếp cận.
  • Sẵn sàng sử dụng khi cháy.

Không phải vì dân số ít mà chỉ cần vài bình chữa cháy là đủ cho hạ tầng.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CÓ ĐƯỢC DÙNG AO, HỒ, SÔNG KHÔNG?

Có, nhưng nguồn nước phải thực sự sử dụng được cho xe chữa cháy.

QCVN yêu cầu ao, hồ, sông, bể nước dùng cho xe chữa cháy hút nước phải có:

  • Đường tiếp cận.
  • Bến lấy nước.
  • Mặt bến chịu tải xe chữa cháy.
  • Mặt bến bằng phẳng.
  • Nếu có độ dốc thì không quá 1:15.

Ngoài ra:

  • Chiều sâu hút nước tại bến không quá 7 m.
  • Mực nước thấp nhất không quá 5 m dưới mặt bến.

Một hồ điều hòa 10.000 m³ nghe rất lớn.

Nhưng nếu xe chữa cháy không xuống được mép hồ thì gần như không khai thác được theo cách đó.

Vậy nên khi quy hoạch hồ:

Hãy quy hoạch luôn bến lấy nước chữa cháy.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ KHI KHÔNG THỂ HÚT NƯỚC TRỰC TIẾP THÌ LÀM SAO?

Nếu xe hoặc máy bơm không thể hút trực tiếp từ bồn, bể, ao hoặc hồ, QCVN yêu cầu bố trí hố thu nước phù hợp.

Yêu cầu đáng chú ý:

  • Thể tích hố thu không nhỏ hơn 3 m³.
  • Đường ống nối tới hố thu không nhỏ hơn DN200.
  • Tính tối thiểu DN200 cho mỗi xe hút.
  • Chiều dài tuyến kết nối không quá 200 m.
  • Đầu ống phía nguồn phải có lưới chắn rác.

Chi tiết này đặc biệt hữu ích đối với:

  • Hồ cảnh quan.
  • Hồ điều hòa.
  • Bể ngầm.
  • Nguồn nước nằm sâu bên trong dự án.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ CÓ ĐƯỢC DÙNG CHUNG BỂ SINH HOẠT KHÔNG?

Có thể sử dụng bể kết hợp, nhưng phải bảo đảm phần nước dành cho chữa cháy luôn được duy trì theo tính toán và không bị sử dụng hết cho nhu cầu khác.

QCVN quy định thể tích bồn bể theo công năng có thể bao gồm:

  • Điều tiết.
  • Chữa cháy.
  • Sự cố.
  • Nước mồi.

Vấn đề nằm ở cách thiết kế.

Ví dụ bể tổng 1.000 m³.

Trong đó yêu cầu PCCC là 600 m³.

Nếu đường hút sinh hoạt có thể hút xuống đáy bể thì một ngày mất nước kéo dài có thể sử dụng gần hết 600 m³ dự trữ.

Như vậy không ổn.

Giải pháp thường phải bảo đảm bằng:

  • Cao độ ống hút.
  • Vách chia.
  • Ngăn riêng.
  • Điều khiển mức nước.

Để lượng nước PCCC không bị dùng nhầm.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ – NHỮNG LỖI THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?

Những lỗi PCCC Hùng Gia Phát thường khuyên chủ đầu tư rà lại gồm:

  • Tính theo số căn thay vì dân số.
  • Chỉ tra H.1 mà quên nhà lớn nhất theo H.2.
  • Không tính số đám cháy đồng thời.
  • Bể thiếu dung tích.
  • Có bể nhưng thời gian nạp lại quá lâu.
  • Chỉ bố trí một bể, khó bảo trì.
  • Đường ống nhỏ hơn yêu cầu.
  • Dùng DN100 cho mọi quy mô mà không tính thủy lực.
  • Mạng cụt quá dài.
  • Không có van chia đoạn.
  • Khoảng cách hydrant trên 150 m.
  • Trụ bị ô tô đỗ che.
  • Trụ nằm quá xa mép đường.
  • Hồ nước không có bến lấy nước.
  • Bến lấy nước không chịu tải xe.
  • Bể kết hợp nhưng nước PCCC bị sinh hoạt sử dụng.
  • Tăng dân số dự án nhưng không tính lại.
  • Xây chung cư cao hơn quy hoạch nhưng giữ lưu lượng cũ.

Có một lỗi nhìn rất nhỏ:

Một trụ nước trước đây nằm sát đường.

Sau đó vỉa hè cải tạo.

Làm bồn cây.

Thêm hàng rào.

Cuối cùng vòi chữa cháy rất khó tiếp cận.

Hệ thống PCCC không chỉ đúng lúc thiết kế.

Phải đúng cả khi vận hành.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ NÊN ĐƯỢC KIỂM TRA THEO QUY TRÌNH NÀO?

Có thể rà theo thứ tự thực tế sau:

  1. Xác định dân số thiết kế.
  2. Xác định cơ cấu nhà thấp tầng/cao tầng.
  3. Tra Bảng H.1.
  4. Xác định số đám cháy đồng thời.
  5. Tìm nhà có nhu cầu lớn nhất.
  6. Tra Bảng H.2.
  7. Chọn lưu lượng thiết kế.
  8. Xác định thời gian chữa cháy.
  9. Xác định nguồn nước có sẵn.
  10. Xác định khả năng cấp trực tiếp.
  11. Tính phần nước cần dự trữ.
  12. Tính khả năng nạp thêm khi chữa cháy.
  13. Kiểm thời gian phục hồi.
  14. Xác định số bể/ngăn bể.
  15. Tính bơm.
  16. Tính thủy lực mạng vòng.
  17. Chọn đường kính.
  18. Bố trí trụ cách nhau không quá 150 m.
  19. Kiểm điểm bất lợi nhất.
  20. Kiểm khả năng lấy nước của xe chữa cháy.
  21. Kiểm phương án khi một bể hoặc đoạn ống phải sửa chữa.
  22. Kiểm lại khi quy hoạch thay đổi.

Làm đúng chuỗi này sẽ đỡ phải sửa đi sửa lại hơn rất nhiều.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ – NHỮNG CON SỐ NÀO CẦN NHỚ?

Có thể ghi lại 8 mốc quan trọng:

  • 150 m: khoảng cách tối đa giữa các trụ trên đường của khu dân cư.
  • 2,5 m: khoảng cách tối đa từ trụ tới mép đường.
  • 1 m: khoảng cách tối thiểu từ trụ tới tường nhà.
  • DN100: đường kính tối thiểu thông thường.
  • DN75: mức tối thiểu cho khu vực nông thôn.
  • 10 m cột nước: áp suất tự do tối thiểu của mạng áp suất thấp.
  • 24 giờ: phục hồi nước cho khu dân cư trên 5.000 người.
  • 72 giờ: phục hồi nước cho khu dân cư đến 5.000 người.

Và thêm một con số rất quan trọng:

3 giờ – mốc dự trữ chữa cháy của khu dân cư không có mạng nước chữa cháy.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ – FAQ THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?

1. Khu dân cư nhỏ có bắt buộc cấp nước chữa cháy ngoài nhà không?

Có. Khu dân cư đô thị và nông thôn thuộc Phụ lục C QCVN 10:2025/BCA và yêu cầu không phụ thuộc quy mô.

2. Khu dân cư có bắt buộc xây bể PCCC riêng không?

Không mặc nhiên. Nếu nguồn cấp trực tiếp đáp ứng đủ yêu cầu thì phương án có thể khai thác nguồn đó. Nếu không đủ hoặc không có đường ống chữa cháy thì phải bố trí bồn, bể phù hợp.

3. Khu dân cư không có mạng cấp nước PCCC phải dự trữ bao lâu?

Phải bảo đảm lượng nước chữa cháy trong 3 giờ.

4. Khoảng cách giữa hai trụ nước trong khu dân cư là bao nhiêu?

Không lớn hơn 150 m dọc đường giao thông.

5. Trụ nước được đặt cách mép đường bao xa?

Không quá 2,5 m và không gần tường nhà hơn 1 m.

6. Đường ống tối thiểu DN bao nhiêu?

DN100 đối với khu dân cư nói chung; khu vực nông thôn được phép tối thiểu DN75.

7. Áp suất nước tối thiểu bao nhiêu?

Mạng áp suất thấp phải đạt ít nhất 10 m cột nước khi chữa cháy.

8. Khu dân cư trên 5.000 người phải nạp lại bể trong bao lâu?

Không quá 24 giờ.

9. Khu dân cư dưới 5.000 người thì sao?

Thời gian phục hồi dự trữ tối đa 72 giờ.

10. Có được dùng hồ điều hòa làm nguồn chữa cháy không?

Có thể nếu đủ nước và có lối tiếp cận, bến lấy nước đáp ứng tải trọng, độ dốc và chiều sâu hút theo QCVN.

11. Một mạng chữa cháy cần mấy bể?

Thông thường tổng số bồn, bể trong một mạng không ít hơn 2; khi ngắt một bể, lượng dự trữ còn lại phải ít nhất 50% nhu cầu.

12. Có được dùng bể nước sinh hoạt chung với PCCC không?

Có thể nếu thiết kế bảo đảm lượng nước PCCC luôn được bảo lưu, không bị sử dụng cho mục đích khác xuống dưới mức dự trữ yêu cầu.

13. Dân số tăng có phải tính lại nước PCCC không?

Có. Dân số ảnh hưởng trực tiếp tới lưu lượng và số đám cháy đồng thời theo Bảng H.1.

14. Có cần tính chung cư lớn nhất trong khu không?

Có. Lưu lượng của hạ tầng khu dân cư không được thấp hơn nhu cầu của nhà theo Bảng H.2.

QUY ĐỊNH VỀ NGUỒN NƯỚC VÀ BỂ DỰ TRỮ NƯỚC CHỮA CHÁY CHO KHU DÂN CƯ – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?

Điều quan trọng nhất của Quy định về nguồn nước và bể dự trữ nước chữa cháy cho khu dân cư là:

Không thiết kế bể trước rồi mới tìm cách khớp lưu lượng vào sau.

Thứ tự phải ngược lại:

Dân số → số tầng → số đám cháy → nhà lớn nhất → lưu lượng → thời gian chữa cháy → nguồn cấp hiện hữu → khả năng nạp lại → dung tích bể → bơm → mạng ống → trụ nước.

Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, một dự án có bể rất lớn chưa chắc đã an toàn.

Nếu:

Bơm không đủ.

Đường ống nhỏ.

Hydrant cách nhau quá xa.

Trụ bị chắn.

Hoặc bể mất 5 ngày mới nạp đầy.

thì vẫn còn vấn đề.

Ngược lại, một dự án có mạng cấp nước đô thị tốt, áp lực ổn định và lưu lượng được chứng minh rõ ràng có thể không cần đầu tư thừa những hạng mục không cần thiết.

Vậy nên với nguồn nước chữa cháy khu dân cư, điều cần nhất không phải “bể càng lớn càng tốt”.

Mà là:

đúng lưu lượng – đủ trữ lượng – đúng áp lực – lấy được khi cần – và luôn sẵn sàng sau khi hệ thống được đưa vào sử dụng.

NGUỒN PHÁP LÝ THAM KHẢO

  • Thông tư 103/2025/TT-BCA, hiệu lực từ 30/12/2025, ban hành QCVN 10:2025/BCA.
  • Phụ lục C QCVN 10:2025/BCA về trang bị hệ thống cấp nước chữa cháy ngoài nhà.
  • Bảng H.1 QCVN 10:2025/BCA về lưu lượng nước theo dân số khu dân cư.
  • Bảng H.2 và quy định bồn bể khi mạng cấp nước không đủ.
  • Mục H.1.3 về số đám cháy, thời gian chữa cháy và phục hồi nước dự trữ.
  • Mục H.1.4 và H.1.5 về mạng đường ống, trụ nước, bồn bể và bến lấy nước.
  • Hướng dẫn của cơ quan Công an năm 2026 về xác định lưu lượng nước chữa cháy ngoài nhà khu đô thị, khu dân cư.

Liên hệ với chúng tôi:

CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT

Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh

Hotline: 0943709898

Email: pccc.hgp@gmail.com

Website: https://pccchunggiaphat.com/