Sơ đồ nguyên lý hoạt động và cấu tạo của hệ thống báo cháy địa chỉ gồm trung tâm báo cháy, các mạch vòng Loop/SLC, đầu báo địa chỉ, nút nhấn, module giám sát – điều khiển, thiết bị cách ly ngắn mạch, thiết bị cảnh báo và nguồn điện dự phòng. Trung tâm liên tục truy vấn từng thiết bị theo địa chỉ; khi một đầu báo hoặc nút nhấn phát hiện cháy, tủ có thể xác định chính xác thiết bị, hiển thị vị trí, phát cảnh báo và thực hiện các lệnh liên động đã được lập trình.
Một điểm cần cập nhật khi thiết kế năm 2026: TCVN 5738:2021 đã hết hiệu lực và được thay thế bởi TCVN 7568-14:2025. Việc xác định công trình nào phải trang bị hệ thống báo cháy tự động thực hiện theo QCVN 10:2025/BCA, còn thiết kế, lựa chọn và lắp đặt hệ thống báo cháy hiện căn cứ chủ yếu vào TCVN 7568-14:2025.
Bài viết được PCCC Hùng Gia Phát cập nhật ngày 13/09/2026.

SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ LÀ GÌ?
Sơ đồ nguyên lý hoạt động và cấu tạo của hệ thống báo cháy địa chỉ là bản thể hiện cách trung tâm báo cháy kết nối, giám sát và trao đổi dữ liệu với từng thiết bị mang địa chỉ riêng trên hệ thống.
QCVN 10:2025/BCA định nghĩa hệ thống báo cháy địa chỉ là hệ thống khi báo cháy có thể chỉ thị đến từng thiết bị địa chỉ, ví dụ:
- Đầu báo cháy địa chỉ.
- Module địa chỉ.
- Nút ấn báo cháy địa chỉ.
- Các thiết bị địa chỉ khác trong hệ thống.
Có thể hình dung sơ đồ cơ bản như sau:
NGUỒN 220V AC
│
▼
┌─────────────────┐
│ TỦ BÁO CHÁY │
│ ĐỊA CHỈ │
│ CPU + LOOP CARD │
└───────┬─────────┘
│
LOOP / SLC
│
┌─────────────┼─────────────┐
│ │ │
▼ ▼ ▼
Đầu báo khói Đầu báo nhiệt Nút nhấn
địa chỉ địa chỉ địa chỉ
│ │ │
├─────────────┼─────────────┤
│ │
▼ ▼
Module giám sát Module điều khiển
│ │
│ ├── Chuông/đèn
│ ├── Quạt hút khói
│ ├── Quạt tăng áp
│ ├── Thang máy
│ ├── Cửa chống cháy
│ └── Hệ thống khác
│
└──────── LOOP quay về tủ ────────►
Đây là sơ đồ khái quát.
Một dự án thực tế có thể có:
- 1 Loop.
- 4 Loop.
- 8 Loop.
- Nhiều tủ kết nối mạng.
- Nhiều tòa nhà.
- Hàng nghìn thiết bị.
Nhưng nguyên tắc xử lý vẫn giống nhau:
Thiết bị phát hiện → truyền thông tin có địa chỉ → trung tâm xử lý → cảnh báo → thực hiện liên động.

SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ KHÁC HỆ BÁO CHÁY THƯỜNG Ở ĐIỂM NÀO?
Khác biệt lớn nhất là hệ báo cháy địa chỉ xác định được từng thiết bị, trong khi hệ báo cháy thường chủ yếu xác định khu vực hoặc zone.
QCVN 10:2025/BCA phân biệt khá rõ:
Hệ báo cháy thường
Khi cháy, trung tâm báo khu vực.
Ví dụ:
“ZONE 03 – Tầng 4.”
Sau đó người trực phải đi kiểm tra các đầu báo trong zone để tìm vị trí.
Hệ báo cháy địa chỉ
Tủ có thể hiển thị cụ thể:
“FIRE – Đầu báo SD-4F-18 – Phòng 405 – Tầng 4.”
Đây là khác biệt rất lớn khi công trình có:
- Hàng trăm phòng.
- Nhiều tầng.
- Nhiều khoang cháy.
- Nhiều tầng hầm.
- Nhiều khu sản xuất.
Thời điểm có cháy, vài phút đầu rất đáng giá.
Nói thật, đứng trước tủ báo cháy mà chỉ biết “Zone 8 đang cháy” trong một nhà xưởng 20.000 m² sẽ khác rất nhiều với việc biết ngay:
“Đầu báo kho thành phẩm A3 – rack số 12.”

SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ HIỆN NAY ÁP DỤNG TIÊU CHUẨN NÀO?
Năm 2026, thiết kế hệ thống báo cháy địa chỉ cần đặc biệt lưu ý hai tài liệu chính là QCVN 10:2025/BCA và TCVN 7568-14:2025.
Trong đó:
- QCVN 10:2025/BCA xác định loại nhà, công trình nào phải trang bị hệ thống báo cháy tự động.
- TCVN 7568-14:2025 quy định việc thiết kế và lắp đặt hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
Điểm rất quan trọng:
TCVN 7568-14:2025 đã thay thế TCVN 7568-14:2015 và TCVN 5738:2021.
Vậy nên nếu hồ sơ thiết kế mới năm 2026 vẫn ghi:
“Áp dụng TCVN 5738:2021”
thì cần rà lại.
Đối với công trình cũ đã được thẩm duyệt, thẩm định hoặc đang áp dụng quy định chuyển tiếp thì phải xem riêng thời điểm hồ sơ được phê duyệt, không nên tự động thay toàn bộ tiêu chuẩn giữa chừng. Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng đã hướng dẫn công trình đã được thẩm duyệt tiếp tục thi công, nghiệm thu theo thiết kế đã được phê duyệt trong trường hợp thuộc quy định chuyển tiếp tương ứng.

SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ GỒM NHỮNG THÀNH PHẦN NÀO?
Một hệ thống báo cháy địa chỉ hoàn chỉnh thường gồm 10 nhóm thành phần chính.
1. Trung tâm báo cháy địa chỉ
Đây là bộ não của hệ thống.
Tủ thực hiện:
- Nhận tín hiệu.
- Xử lý dữ liệu.
- Hiển thị vị trí.
- Cảnh báo.
- Giám sát lỗi.
- Lưu lịch sử.
- Thực hiện logic liên động.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH mô tả trung tâm địa chỉ gồm các khối quan trọng như CPU/Main Board, nguồn, Loop Card, màn hình – điều khiển và thiết bị truyền tín hiệu khi có trang bị.
2. Loop Card
Loop Card là giao diện giữa CPU và các thiết bị địa chỉ trên mạch vòng.
Có thể hiểu đơn giản:
CPU là người ra lệnh.
Loop Card là bộ phận đưa câu hỏi xuống đường dây và nhận câu trả lời trở về.
3. Đầu báo khói địa chỉ
Thiết bị phát hiện khói và truyền trạng thái về trung tâm kèm địa chỉ riêng.
4. Đầu báo nhiệt địa chỉ
Phát hiện nhiệt độ hoặc tốc độ gia tăng nhiệt tùy loại.
5. Đầu báo đa cảm biến
Kết hợp các cảm biến như:
- Khói.
- Nhiệt.
- CO hoặc các tín hiệu khác tùy thiết bị.
Loại đầu báo phải được lựa chọn theo môi trường và đặc điểm cháy dự kiến. Cục Cảnh sát PCCC lưu ý hiện nay các nhóm đầu báo phổ biến gồm đầu báo khói, nhiệt, lửa, hút mẫu không khí và các loại chuyên dụng khác.
6. Nút nhấn báo cháy địa chỉ
Cho phép con người chủ động kích hoạt báo cháy.
Khi nhấn:
Trung tâm không chỉ biết “có nút nhấn hoạt động”.
Tủ còn biết nút nào.
Ở đâu.
7. Module giám sát
Module Input/Monitor dùng để đưa trạng thái của thiết bị bên ngoài vào hệ báo cháy.
Ví dụ:
- Công tắc dòng chảy sprinkler.
- Van giám sát.
- Tín hiệu bơm.
- Tín hiệu từ hệ thống kỹ thuật.
- Thiết bị thông thường cần kết nối vào mạng địa chỉ.
8. Module điều khiển
Module Output/Control nhận lệnh từ trung tâm và gửi tín hiệu liên động tới thiết bị khác.
Ví dụ:
- Hệ thống hút khói.
- Quạt tăng áp.
- Thang máy.
- Cửa hoặc rèm ngăn cháy.
- Hệ thống chữa cháy tự động.
- BMS.
- Thiết bị cảnh báo.
Trung tâm địa chỉ hiện đại có thể được lập trình nhiều kịch bản liên động tùy thiết kế.
9. Thiết bị cách ly ngắn mạch
Short Circuit Isolator giúp cô lập đoạn Loop xảy ra chập mạch để sự cố không làm mất toàn bộ mạch vòng.
Đây là một thiết bị rất đáng tiền.
Bởi một con vít xuyên cáp.
Một đoạn dây bị chập.
Một hộp đấu nối ngập nước.
không nên kéo theo hàng trăm thiết bị khác biến mất khỏi hệ thống.
10. Nguồn điện và ắc quy
Hệ thống phải có nguồn chính và nguồn dự phòng.
Đây không phải phụ kiện.
Không có nguồn dự phòng đúng dung lượng thì khi cháy kèm mất điện, tủ báo cháy lại tắt đúng lúc cần nhất.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – LOOP LÀ GÌ?
Loop, thường gọi là mạch vòng hoặc SLC, là tuyến truyền thông kết nối trung tâm với các thiết bị địa chỉ.
Một Loop có thể gồm:
TỦ
│
├── Isolator
│
├── Đầu báo 01
│
├── Đầu báo 02
│
├── Module Input 03
│
├── Nút nhấn 04
│
├── Isolator
│
├── Đầu báo 05
│
├── Module Output 06
│
└──────────── quay về TỦ
Điểm đáng chú ý của mạch Loop địa chỉ là đường truyền hai chiều giữa trung tâm và thiết bị.
Trung tâm liên tục giao tiếp với từng địa chỉ.
Do vậy khi thiết kế không chỉ quan tâm:
“Có bao nhiêu đầu báo?”
Mà còn phải kiểm:
- Tổng số địa chỉ.
- Dòng tải Loop.
- Chiều dài tuyến.
- Tiết diện dây.
- Sụt áp.
- Kiến trúc Loop.
- Vị trí isolator.
- Khả năng mở rộng.
- Giới hạn của hãng.
Không có một con số universal kiểu:
“Một Loop luôn được 127 đầu báo.”
hoặc:
“Một Loop luôn 254 thiết bị.”
Mỗi hệ thống có kiến trúc và giới hạn của nhà sản xuất khác nhau.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH cũng lưu ý việc lựa chọn tủ phải căn cứ số Loop và số địa chỉ tối đa trên từng Loop, đồng thời nên có dự phòng cho việc mở rộng.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ HOẠT ĐỘNG THEO NGUYÊN LÝ NÀO?
Nguyên lý cốt lõi là Polling – truy vấn tuần tự thiết bị.
Theo hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, CPU thông qua Loop Card liên tục gửi các gói tín hiệu theo địa chỉ trên mạch Loop.
Thiết bị nào nhận đúng ID của mình sẽ phản hồi trạng thái về trung tâm.
Có thể hình dung:
Tủ: Thiết bị 001, trạng thái?
001: Normal.
Tủ: Thiết bị 002, trạng thái?
002: Normal.
Tủ: Thiết bị 003, trạng thái?
003: Normal.
Tủ: Thiết bị 004, trạng thái?
004: FIRE.
Tủ:
→ Hiển thị FIRE
→ Hiển thị vị trí thiết bị 004
→ Kích hoạt cảnh báo
→ Chạy logic liên động
→ Ghi nhật ký sự kiện
Các trạng thái thường gặp gồm:
- Normal – bình thường.
- Pre-alarm – tiền báo động nếu hệ thống hỗ trợ.
- Fire – cháy.
- Fault – lỗi.
- Disable/Isolate – cô lập hoặc vô hiệu hóa trong các hệ thống có chức năng tương ứng.
Điểm hay của địa chỉ nằm ở đây.
Tủ không chỉ nhận tín hiệu.
Tủ biết ai đang gửi tín hiệu.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ KHI ĐẦU BÁO PHÁT HIỆN KHÓI THÌ DIỄN RA THẾ NÀO?
Khi một đầu báo cháy địa chỉ phát hiện thông số vượt ngưỡng, chuỗi hoạt động điển hình diễn ra như sau:
- Đầu báo nhận biết khói, nhiệt hoặc hiện tượng cháy.
- Thiết bị chuyển trạng thái.
- Khi trung tâm truy vấn, đầu báo phản hồi trạng thái Fire hoặc mức cảnh báo tương ứng.
- Loop Card nhận dữ liệu.
- CPU xác định địa chỉ.
- Tủ hiển thị tên thiết bị và vị trí.
- Còi tại tủ hoạt động.
- Thiết bị cảnh báo trong công trình được kích hoạt theo lập trình.
- Các module Output thực hiện lệnh liên động.
- Nhật ký sự kiện được lưu lại.
Ví dụ màn hình có thể hiện:
FIRE ALARM
LOOP 02
ADDRESS 087
SMOKE DETECTOR
PHÒNG SERVER - TẦNG 6
Tất nhiên cách hiển thị cụ thể phụ thuộc hãng.
Nhưng mục tiêu thì giống nhau:
Người trực phải biết nhanh vị trí đang xảy ra sự cố.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ KHI NÚT NHẤN ĐƯỢC KÍCH HOẠT THÌ SAO?
Khi nút nhấn báo cháy địa chỉ được tác động, trung tâm nhận tín hiệu từ chính địa chỉ của nút nhấn đó và xử lý theo kịch bản đã lập trình.
Ví dụ:
MANUAL CALL POINT
Loop 1 - Address 56
Hành lang tầng 3 - Trục A
Tủ có thể lập tức:
- Báo Fire.
- Kích hoạt còi/đèn.
- Truyền tín hiệu sang hệ thống liên quan.
- Hiển thị khu vực.
- Lưu thời điểm tác động.
Đây là lý do khi lập trình không nên đặt tên:
“MCP 56.”
Người trực đâu biết MCP 56 nằm ở đâu.
Nên đặt:
“MCP-03-02 – Hành lang tầng 3 – cửa thang N1.”
Tên càng rõ, phản ứng càng nhanh.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – MODULE INPUT DÙNG ĐỂ LÀM GÌ?
Module giám sát địa chỉ dùng để đưa tín hiệu trạng thái của các thiết bị bên ngoài vào hệ thống báo cháy.
Ví dụ hệ sprinkler có công tắc dòng chảy.
Khi nước chạy:
Flow Switch
│
▼
Input Module địa chỉ
│
▼
Loop
│
▼
Trung tâm báo cháy
Lúc này trung tâm có thể hiển thị:
“Water Flow – Zone sprinkler tầng 5.”
Tương tự, module có thể giám sát:
- Van sprinkler.
- Công tắc áp suất.
- Hệ thống chữa cháy.
- Tủ bơm.
- Thiết bị kỹ thuật.
- Các tiếp điểm giám sát khác.
Một module đúng chức năng giúp tủ báo cháy trở thành trung tâm giám sát trạng thái PCCC khá hiệu quả.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – MODULE OUTPUT DÙNG ĐỂ LÀM GÌ?
Module điều khiển địa chỉ dùng để đưa lệnh từ hệ thống báo cháy ra thiết bị hoặc hệ thống bên ngoài.
Một kịch bản minh họa:
Đầu báo khói
│
▼
Trung tâm báo cháy
│
├── Module 1 → quạt hút khói
├── Module 2 → quạt tăng áp
├── Module 3 → thang máy
├── Module 4 → cửa/rèm ngăn cháy
└── Module 5 → hệ thống BMS
Tuy nhiên, không phải cứ thấy tín hiệu Fire là cho tất cả module chạy cùng lúc.
Logic phải theo:
- Thiết kế PCCC.
- Phân khu cháy.
- Kịch bản hút khói.
- Kịch bản thang máy.
- Loại hệ thống chữa cháy.
- Điều kiện xác nhận tín hiệu.
Nói thật, phần lập trình Cause & Effect đôi khi khó hơn phần kéo dây.
Dây kéo đúng.
Thiết bị đủ.
Nhưng điều khiển sai thứ tự thì hệ thống vẫn sai.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ LIÊN ĐỘNG VỚI NHỮNG HỆ THỐNG NÀO?
Hệ thống địa chỉ thường được lựa chọn cho công trình có nhiều yêu cầu liên động PCCC.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH nêu các ví dụ điển hình như:
- Hệ thống chữa cháy tự động.
- Thang máy.
- Hệ thống tăng áp.
- Hút khói.
- BMS.
- Thiết bị ngăn cháy.
Tùy dự án còn có thể có:
- Màn ngăn cháy.
- Cửa cuốn ngăn cháy.
- Damper chống cháy.
- Hệ thống âm thanh thông báo.
- Hệ thống access control.
- Thiết bị truyền tin báo cháy.
Một ví dụ:
Đầu báo tầng 8 FIRE
│
▼
TỦ BÁO CHÁY
│
├── Chuông/đèn khu vực báo động
├── Điều khiển hút khói tầng 8
├── Điều khiển tăng áp cầu thang
├── Gửi lệnh thang máy theo kịch bản
├── Đóng/mở thiết bị ngăn cháy theo thiết kế
└── Gửi trạng thái về BMS
Kịch bản chính xác phải dựa trên hồ sơ thiết kế của công trình.
Không copy kịch bản tòa nhà A sang tòa nhà B.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – ISOLATOR QUAN TRỌNG THẾ NÀO?
Module cách ly ngắn mạch giúp giới hạn phạm vi bị ảnh hưởng khi Loop bị chập.
Ví dụ không có isolator:
Tủ ─ A ─ B ─ C ─ [CHẬP] ─ D ─ E ─ F ─ Tủ
→ Có nguy cơ ảnh hưởng rất lớn hoặc toàn Loop.
Có isolator:
Tủ ─ ISO ─ A ─ B ─ ISO ─ C ─ [CHẬP] ─ D ─ ISO ─ E ─ F ─ ISO ─ Tủ
↓
Cô lập đoạn sự cố
↓
Các đoạn còn lại tiếp tục hoạt động
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH lưu ý một lỗi thiết kế phổ biến là không bố trí hoặc bố trí không đủ thiết bị cách ly, khiến một điểm chập có thể làm tê liệt toàn bộ Loop. Đồng thời thiết kế mạch vòng phải duy trì phần còn lại khi một đoạn gặp sự cố.
Đây là chi tiết nhỏ nhưng giá trị rất lớn khi vận hành.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ CÓ BẮT BUỘC ĐI LOOP KHÉP KÍN KHÔNG?
Trong thiết kế hệ thống địa chỉ theo hướng dẫn hiện hành, mạch Loop cần được thiết kế dạng vòng khép kín để tăng độ tin cậy và hỗ trợ việc cô lập đoạn sự cố.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH đặc biệt lưu ý:
- Loop phải được thiết kế phù hợp phương án phân vùng.
- Thiết bị phải có địa chỉ rõ.
- Vị trí trên tủ phải trùng bản vẽ.
- Tuyến Loop nên là vòng khép kín.
- Bố trí thiết bị cách ly ngắn mạch tại các khu vực cần thiết.
Tuy nhiên cần phân biệt:
“Loop khép kín” không có nghĩa được tự do đấu dây kiểu nào cũng được.
Mỗi hãng quy định:
- Cấu trúc mạch.
- Kiểu nhánh.
- Số lượng T-tap nếu cho phép.
- Tổng chiều dài.
- Điện trở.
- Điện dung.
- Loại cáp.
- Số thiết bị.
Phải tuân theo cả thiết kế và hướng dẫn nhà sản xuất.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ CÓ BAO NHIÊU THIẾT BỊ TRÊN MỘT LOOP?
Không có một số lượng cố định áp dụng cho tất cả các hệ thống.
Số thiết bị trên Loop phụ thuộc:
- Hãng.
- Dòng tủ.
- Giao thức.
- Dòng điện thiết bị.
- Số địa chỉ cho phép.
- Loop Card.
- Chiều dài dây.
- Yêu cầu dự phòng.
Theo tổng hợp của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH, tủ địa chỉ có thể phân thành:
- Dung lượng nhỏ: khoảng 1–2 Loop, thường quản lý tổng khoảng 250–500 thiết bị.
- Trung bình: khoảng 4–8 Loop, tổng khoảng 1.000–2.000 thiết bị.
- Lớn: từ 8 Loop trở lên, có khả năng mở rộng và quản lý hàng nghìn thiết bị.
Đây là mô tả theo nhóm sản phẩm, không phải giới hạn pháp lý cố định.
Vì vậy khi bóc khối lượng đừng viết:
“1 Loop = 250 thiết bị”
như một công thức.
Phải xem datasheet của đúng tủ.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ CẦN NGUỒN DỰ PHÒNG BAO LÂU?
Theo hướng dẫn áp dụng TCVN 7568-14:2025, trung tâm báo cháy phải có hai nguồn điện độc lập:
- Nguồn điện xoay chiều ưu tiên.
- Nguồn ắc quy dự phòng.
Nguồn dự phòng phải đủ duy trì:
- Ít nhất 24 giờ ở chế độ thường trực.
- Sau đó ít nhất 30 phút ở chế độ báo cháy.
Khi tính ắc quy cần tính tải thật:
- Tủ.
- Loop Card.
- Đầu báo.
- Module.
- Repeater.
- Thiết bị cảnh báo được cấp từ tủ nếu có.
- Thiết bị ngoại vi liên quan.
Không nên nhìn tủ có hai bình 12V rồi mặc định:
“Có ắc quy là đạt.”
Ắc quy 7 Ah và 40 Ah khác nhau rất xa.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – TỦ TRUNG TÂM NÊN ĐẶT Ở ĐÂU?
Tủ nên được đặt tại nơi có người trực thường xuyên hoặc có giải pháp truyền tín hiệu phù hợp tới nơi trực theo yêu cầu của tiêu chuẩn.
Tài liệu hướng dẫn chuyên môn của Bộ Công an lưu ý trung tâm phải đặt ở nơi có người trực suốt ngày đêm; nếu không thì phải truyền tín hiệu báo cháy và sự cố đến nơi thường trực, đồng thời hạn chế người không có nhiệm vụ tiếp cận.
Trong thực tế thường bố trí ở:
- Phòng trực PCCC.
- Phòng điều khiển.
- Phòng bảo vệ.
- Trung tâm vận hành tòa nhà.
Cần tránh:
- Kho.
- Khu vực ẩm.
- Phòng không ai trực.
- Khu vực có nguy hiểm cháy nổ không phù hợp.
- Sau tủ đồ.
- Vị trí khó mở cửa tủ.
Một trung tâm báo cháy rất hiện đại đặt trong căn phòng luôn khóa mà không ai có chìa thì cũng khó dùng.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ CÓ THỂ KẾT NỐI NHIỀU TỦ KHÔNG?
Có.
Với dự án lớn, nhiều tủ có thể kết nối thành mạng.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH nêu các mô hình phổ biến gồm:
- Tủ độc lập.
- Mạng ngang hàng Peer-to-Peer.
- Mạng Master–Slave.
Ví dụ một khu công nghiệp:
Nhà máy A ─ Tủ A ─┐
Nhà máy B ─ Tủ B ─┼── Mạng báo cháy ── Trung tâm giám sát
Kho C ─ Tủ C ─┤
Văn phòng ─ Tủ D ─┘
Ưu điểm:
- Quản lý tập trung.
- Xác định nhanh vị trí.
- Tủ con vẫn quản lý khu vực riêng.
- Dễ mở rộng.
Nhưng thiết kế mạng cần tính:
- Độ tin cậy.
- Đường truyền.
- Dự phòng.
- Cáp quang/RS-485/TCP-IP theo hệ được sử dụng.
- Logic khi mất một node.
Không nên biến cả khu công nghiệp thành một hệ thống mà chỉ cần hỏng một switch là mất toàn bộ giám sát.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ CÓ PHẢI LÀ HỆ THỐNG BÁO CHÁY THÔNG MINH KHÔNG?
Không hoàn toàn đồng nghĩa.
Hệ thống báo cháy địa chỉ chủ yếu nhấn mạnh khả năng nhận biết từng thiết bị theo địa chỉ.
Còn hệ thống báo cháy thông minh có thể xử lý sâu hơn các dữ liệu cảm biến.
TCVN 7568-14:2025 phân biệt hai khái niệm này. Hệ thống thông minh ngoài chức năng báo cháy còn có thể đo các thông số của đám cháy và có khả năng điều chỉnh ngưỡng của đầu báo theo điều kiện hệ thống.
Ví dụ:
Một đầu báo địa chỉ cơ bản có thể báo:
“Smoke Detector 126 – FIRE.”
Một đầu báo thông minh có thể gửi:
- Mức khói.
- Độ bẩn buồng quang.
- Độ nhạy.
- Trạng thái bảo dưỡng.
Vậy nên:
Addressable chưa chắc đã Intelligent.
Nhưng nhiều hệ địa chỉ hiện đại đồng thời là hệ thông minh.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ NÊN DÙNG Ở CÔNG TRÌNH NÀO?
Hệ báo cháy địa chỉ đặc biệt phù hợp với công trình lớn, phân khu phức tạp hoặc có nhiều hệ thống cần liên động.
Cục Cảnh sát PCCC và CNCH khuyến nghị ưu tiên đối với:
- Nhà cao tầng.
- Công trình có nhiều tầng hầm.
- Công trình nhiều khu chức năng.
- Trung tâm thương mại.
- Văn phòng.
- Công trình công cộng đông người.
- Nhà để xe.
- Nhà sản xuất.
- Kho.
- Hạ tầng kỹ thuật.
- Công trình có nhiều khoang cháy.
- Công trình tích hợp BMS, thang máy, hút khói, tăng áp và chữa cháy tự động.
Còn một nhà nhỏ chỉ vài đầu báo và gần như không có liên động, hệ thường có thể kinh tế hơn nếu đáp ứng yêu cầu kỹ thuật.
Địa chỉ không phải lúc nào cũng tốt vì “xịn hơn”.
Nó đáng tiền khi lợi thế xác định vị trí, quản lý và liên động thực sự được sử dụng.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ CẦN PHÂN VÙNG NHƯ THẾ NÀO?
Hệ thống địa chỉ vẫn phải tổ chức vùng phát hiện cháy hợp lý, dù từng thiết bị đã có địa chỉ riêng.
TCVN 7568-14:2025 quy định việc phân vùng nhằm giúp:
- Xác định cháy nhanh.
- Hạn chế phạm vi tìm kiếm.
- Tổ chức báo động.
- Phối hợp xử lý.
Tiêu chuẩn quy định diện tích một vùng phát hiện cháy trong nhiều trường hợp không vượt quá 2.000 m²; các yêu cầu chi tiết còn phụ thuộc cấu trúc tầng, lối vào và không gian được bảo vệ.
Điều cần tránh là hiểu:
“Địa chỉ rồi thì khỏi cần zone.”
Không đúng.
Địa chỉ trả lời:
Thiết bị nào?
Zone trả lời:
Khu vực nào?
Hai lớp thông tin bổ trợ nhau.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – CÁCH ĐẶT TÊN THIẾT BỊ THẾ NÀO CHO DỄ VẬN HÀNH?
Tên hiển thị phải đủ để một người chưa thuộc lòng hệ thống vẫn tìm được vị trí.
Không nên đặt:
- SD001.
- SD002.
- SD003.
Tốt hơn:
- SD-L03-012 – Hành lang Đông – tầng 3.
- MCP-B1-005 – cửa thang N2 – hầm B1.
- WF-L05-001 – Flow switch sprinkler tầng 5.
- CM-L08-004 – quạt hút khói tầng 8.
Cục Cảnh sát PCCC lưu ý địa chỉ, tên vùng và mô tả vị trí trên trung tâm phải thống nhất với:
- Bản vẽ kiến trúc.
- Sơ đồ nguyên lý.
- Bảng thống kê thiết bị.
Nói thật, lúc bàn giao đây là việc rất nhỏ.
Nhưng lúc 2 giờ sáng tủ báo:
“ALM M14-067”
thì người bảo vệ mới thấy tên thiết bị quan trọng thế nào.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – CÁCH CHỌN ĐẦU BÁO THẾ NÀO?
Phải chọn đầu báo theo đặc điểm đám cháy dự kiến và điều kiện môi trường, không phải một loại đầu báo cho toàn bộ công trình.
Một số nguyên tắc thực tế:
- Đầu báo khói: phù hợp nơi cháy giai đoạn đầu sinh nhiều khói.
- Đầu báo nhiệt: phù hợp nơi khói, bụi hoặc hơi có thể gây báo giả cho đầu báo khói.
- Đầu báo lửa: phù hợp nguy cơ xuất hiện ngọn lửa nhanh.
- Đầu báo đa cảm biến: dùng khi cần kết hợp nhiều hiện tượng cháy.
- Đầu báo tia chiếu: có thể phù hợp không gian cao, rộng trong điều kiện thiết kế tương ứng.
- Đầu báo hút mẫu: dùng cho những ứng dụng cần phát hiện sớm hoặc môi trường đặc thù.
TCVN 7568-14:2025 và hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC nhấn mạnh việc lựa chọn phải dựa vào hiện tượng cháy và môi trường bảo vệ để vừa phát hiện nhanh vừa hạn chế báo cháy giả.
Ví dụ:
Bếp nhiều hơi.
Lắp đầu báo khói ngay trên bếp.
Sau đó mỗi ngày báo giả ba lần.
Cuối cùng nhân viên tháo đầu báo ra.
Đó là lỗi thiết kế dẫn tới lỗi vận hành.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – CẦN KIỂM TRA NHỮNG GÌ KHI NGHIỆM THU?
Khi nghiệm thu hệ thống báo cháy địa chỉ, không nên chỉ test một đầu báo rồi kết luận hệ thống hoạt động.
Nên kiểm tuần tự:
- Tủ trung tâm.
- Nguồn AC.
- Ắc quy.
- Từng Loop.
- Đầu báo mẫu tại các khu vực.
- Nút nhấn.
- Chuông/đèn.
- Module Input.
- Module Output.
- Isolator.
- Đứt Loop.
- Chập Loop.
- Mất đầu báo.
- Mất nguồn.
- Truyền tín hiệu.
- Liên động quạt.
- Liên động thang máy.
- Liên động cửa/màn ngăn cháy.
- Liên động chữa cháy tự động nếu có.
- Kiểm nhật ký sự kiện.
- Kiểm tên thiết bị.
- Đối chiếu bản vẽ hoàn công.
Một bài test rất đáng làm:
Rút một đầu báo.
Nếu tủ không báo đúng địa chỉ đang mất thì có vấn đề.
Chập một đoạn Loop tại điểm thử phù hợp.
Nếu mất sạch hàng trăm thiết bị thì cần xem lại thiết kế cách ly.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – NHỮNG LỖI NÀO THƯỜNG GẶP NHẤT?
Những lỗi PCCC Hùng Gia Phát thường lưu ý khi triển khai gồm:
- Chọn tủ thiếu Loop.
- Không dự phòng địa chỉ.
- Quá tải nguồn.
- Loop quá dài.
- Không tính sụt áp.
- Không bố trí isolator hợp lý.
- Đấu nhầm địa chỉ.
- Hai thiết bị trùng địa chỉ.
- Tên thiết bị không đúng bản vẽ.
- Dùng module sai chức năng.
- Không giám sát dây điều khiển.
- Logic Cause & Effect sai.
- Chuông không đủ nghe.
- Đầu báo đặt sai môi trường.
- Đầu báo bị máy lạnh thổi trực tiếp.
- Đầu báo bị trần trang trí che.
- Không cập nhật bản vẽ sau thay đổi.
- Ắc quy thiếu dung lượng.
- Tủ đặt ở nơi không có người trực.
- Tắt zone vì báo giả rồi quên bật lại.
Lỗi nguy hiểm nhất chưa chắc là tủ báo lỗi.
Nguy hiểm nhất đôi khi là:
Tủ vẫn hiện NORMAL trong khi một phần hệ thống thực tế không còn được bảo vệ đúng.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – QUY TRÌNH THIẾT KẾ ĐÚNG NÊN ĐI NHƯ THẾ NÀO?
Một quy trình thực tế có thể đi theo thứ tự:
- Xác định công trình có thuộc diện trang bị báo cháy không.
- Xác định phạm vi bảo vệ.
- Phân vùng phát hiện cháy.
- Chọn loại đầu báo.
- Tính số lượng thiết bị.
- Chọn trung tâm.
- Xác định số Loop.
- Dự phòng khả năng mở rộng.
- Bố trí Loop.
- Bố trí isolator.
- Bố trí module Input.
- Bố trí module Output.
- Lập Cause & Effect.
- Tính nguồn.
- Tính ắc quy.
- Chọn dây/cáp.
- Kiểm sụt áp.
- Lập sơ đồ nguyên lý.
- Lập mặt bằng.
- Lập bảng địa chỉ.
- Thi công.
- Lập trình.
- Test từng thiết bị.
- Test lỗi.
- Test toàn bộ liên động.
- Hoàn công và bàn giao.
Đi theo thứ tự này sẽ ít gặp tình trạng:
Mua tủ trước.
Thiết kế sau.
Đến cuối mới phát hiện thiếu hai Loop.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – CÁC CÂU HỎI THƯỜNG GẶP LÀ GÌ?
1. Hệ thống báo cháy địa chỉ là gì?
Đây là hệ thống có khả năng chỉ thị tới từng thiết bị địa chỉ như đầu báo, module hoặc nút nhấn khi xảy ra sự kiện.
2. Loop báo cháy là gì?
Loop là đường truyền kết nối trung tâm và các thiết bị địa chỉ, cho phép trao đổi thông tin giữa tủ và từng thiết bị.
3. Một Loop được bao nhiêu đầu báo?
Không có con số chung cho mọi hãng. Phải căn cứ tủ, Loop Card, giao thức, tải, chiều dài dây và thông số nhà sản xuất.
4. Hệ địa chỉ có xác định đúng phòng cháy không?
Có nếu thiết bị được gán địa chỉ, đặt tên và lập trình đúng. Trung tâm có thể hiển thị tới từng thiết bị địa chỉ.
5. Polling là gì?
Là quá trình trung tâm liên tục truy vấn từng thiết bị trên Loop và nhận trạng thái phản hồi.
6. Module Input dùng để làm gì?
Dùng để giám sát tín hiệu từ các thiết bị hoặc hệ thống bên ngoài và đưa trạng thái về trung tâm.
7. Module Output dùng để làm gì?
Dùng để thực hiện tín hiệu điều khiển/liên động từ trung tâm tới hệ thống khác.
8. Isolator dùng để làm gì?
Dùng để cô lập đoạn Loop bị ngắn mạch, hạn chế một sự cố làm mất toàn bộ mạch.
9. Hệ địa chỉ có kết nối BMS được không?
Có thể nếu trung tâm và giao thức/module tương thích. Hệ thống địa chỉ thường được lựa chọn cho công trình cần tích hợp BMS và nhiều hệ thống kỹ thuật.
10. Hệ địa chỉ có điều khiển thang máy được không?
Có thể gửi tín hiệu liên động cho hệ thống thang máy theo thiết kế PCCC và giao diện kỹ thuật phù hợp.
11. Báo cháy địa chỉ có phải dùng Loop vòng kín không?
Thiết kế hiện hành đặc biệt chú trọng cấu trúc Loop khép kín và khả năng cô lập sự cố để bảo đảm phần còn lại của hệ thống tiếp tục hoạt động.
12. TCVN 5738:2021 còn áp dụng cho thiết kế mới không?
TCVN 5738:2021 hiện có trạng thái hết hiệu lực và đã được thay thế bởi TCVN 7568-14:2025.
13. Tiêu chuẩn hiện tại về thiết kế hệ báo cháy là gì?
TCVN 7568-14:2025 – Hệ thống báo cháy, Phần 14: Thiết kế, lắp đặt các hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
14. Nguồn dự phòng phải hoạt động bao lâu?
Theo hướng dẫn áp dụng hiện hành, nguồn dự phòng phải duy trì ít nhất 24 giờ ở chế độ thường trực và tiếp tục 30 phút ở trạng thái báo cháy.
15. Hệ địa chỉ có đắt hơn hệ thường không?
Chi phí đầu tư ban đầu thường cao hơn nhưng với công trình lớn, lợi thế xác định chính xác vị trí, quản lý lỗi, giảm dây ở một số cấu hình và khả năng liên động có thể giúp việc vận hành hiệu quả hơn.
SƠ ĐỒ NGUYÊN LÝ HOẠT ĐỘNG VÀ CẤU TẠO CỦA HỆ THỐNG BÁO CHÁY ĐỊA CHỈ – ĐIỀU QUAN TRỌNG NHẤT CẦN NHỚ LÀ GÌ?
Điểm quan trọng nhất của Sơ đồ nguyên lý hoạt động và cấu tạo của hệ thống báo cháy địa chỉ là hiểu đây không đơn thuần là một mạng các đầu báo nối vào tủ.
Đây là một hệ thống truyền thông và điều khiển.
Có thể nhớ ngắn gọn:
ĐẦU BÁO / NÚT NHẤN → LOOP → TỦ TRUNG TÂM → XỬ LÝ → CẢNH BÁO → LIÊN ĐỘNG.
Ở giữa chuỗi đó phải có:
- Địa chỉ đúng.
- Loop đúng.
- Nguồn đúng.
- Isolator đúng.
- Logic đúng.
- Tên thiết bị đúng.
- Bản vẽ đúng.
Ở góc nhìn thực tế của PCCC Hùng Gia Phát, hệ thống báo cháy địa chỉ làm tốt nhất một việc:
Biến câu hỏi “cháy ở đâu?” thành một câu trả lời cụ thể trong vài giây.
Nhưng nó chỉ làm được điều đó nếu khâu thiết kế, lắp đặt và lập trình được làm đúng từ đầu.
Một tủ hàng nghìn địa chỉ vẫn có thể rất khó dùng nếu màn hình chỉ hiện:
“DEVICE 0127 FIRE.”
Ngược lại, một hệ thống được tổ chức tốt có thể báo:
“ĐẦU BÁO KHÓI – PHÒNG SERVER – TẦNG 6 – TRỤC B.”
Người trực biết ngay phải đi đâu.
Đội PCCC biết khu vực nào cần tiếp cận.
Hệ thống liên động biết thiết bị nào cần hoạt động.
Đó mới là giá trị thật của hệ thống báo cháy địa chỉ.
NGUỒN PHÁP LÝ VÀ KỸ THUẬT THAM KHẢO
- QCVN 10:2025/BCA, ban hành kèm Thông tư 103/2025/TT-BCA, hiệu lực từ 30/12/2025.
- TCVN 7568-14:2025 – Hệ thống báo cháy – Phần 14: Thiết kế, lắp đặt các hệ thống báo cháy cho nhà và công trình.
- TCVN 5738:2021 hiện đã hết hiệu lực và được thay thế bởi TCVN 7568-14:2025.
- Hướng dẫn của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH về thiết kế, lựa chọn trung tâm báo cháy địa chỉ.
- Hướng dẫn năm 2026 của Cục Cảnh sát PCCC và CNCH về lựa chọn đầu báo cháy theo QCVN 10:2025/BCA và TCVN 7568-14:2025.
Liên hệ với chúng tôi:
CÔNG TY TNHH SX TM DV PCCC HÙNG GIA PHÁT
Địa chỉ: 296 Gò Dầu, P. Tân Sơn Nhì, TP. Hồ Chí Minh
Hotline: 0943709898
Email: pccc.hgp@gmail.com
Website: https://pccchunggiaphat.com/